धार्मिक आस्थाको केन्द्र बडिमालिकामा पूजा

धनगढी- मागेको वरदान पूरा हुन्छ भन्ने विश्वासले देशका बिभिन्न ठाउँहरुबाट बडीमालिका माताको दर्शन गर्न जानेहरु यति बेला बाजुरा जिल्लाको समुद्रीसतह बाट ४ हजार २ सय १६ मिटर उचाईमा रहेका बडीमालिका पुगिसकेका छन् । 

धार्मिक आस्थाको केन्द्र बिन्दु बडीमालिकामा प्रत्येक बर्ष जनैपूर्णिमाका दिन बिषेश पुजा हुने गर्दछ । आजको दिन सबै तिर्थालुहरु बडिमालीकाको टुप्पोमा पुगिसकेका हुन्छन् । बडीमालिका जानेहरुको लस्करले एकसाता अछाम र बाजुरका पहाडका बाटोहरु रङ्गी विरङ्गी देखिए । 

सात दिनको पैदल यात्रामा हजारौ भक्तालुहरु यात्रामा निस्किएका छन् । झरी होस् कि जाडो तीर्थालुहरु मौसमको खासै परवाह गर्दैनन् । १४ हजार फीट उचाईमा बडिमालिकाको यात्रालाई दुष्कर मानिन्छ । तर, माथि पुगिसकेपछि यात्राका सबै कष्ट भुलिने पुग्नेहरु बताउँछन् ।

स्कन्दपुराणमा उल्लेख भएअनुसार दक्षप्रजापतिको यज्ञमा महादेवकी अर्धाङ्गीनि सत्यदेवी होमिएर देह त्याग गरिसकेपछि महादेवले सत्यदेवीको मृत शरिरलाई बोकेर हिँड्दा मल्लागीरी पर्वतमा सत्यदेवीको एक अंग पतन भएर मालिकादेवि उत्पत्ति भएको र पछि मालिकादेवि शक्ति पीठ बडीमालिकाका रुपमा स्थापित भएको पाईन्छ । 

बादलभन्दा माथि बडीमालिका मन्दिर ४ हजार ७ सय मिटरको उचाइमा रहेको बडीमालिका अरू समयमा प्रायः सुनसान हुन्छ । ठाडो हेर्दैमा टोपी खस्ने भीर छ । त्यही भीरमा भारी बोकेर उकालो लाग्दै गरेका मान्छेहरुको लस्कर रहरलाग्दो देखिन्छ । सिमसिमे झरी होस या मुसलधारे पानी ! त्यसैमा कठ्याग्रिदो जाडो, केही प्रवाह छैन त्यहाँ पुगेकाहरुलाई । 

एकातिर धार्मिक आस्थाले प्रफुल्ल हृदय, अर्कोतिर त्यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्यताले मुग्ध गरेपछि त्यस्ता झरी र वर्षाले के कुँड्याउथ्यो र मन ! धार्मिक आस्था र प्राकृतिक सुन्दरताको वयान गरी नसक्नु छ बडीमालिकाको । बडीमालिका पुग्ने भीर यस्तो थियो कि, बाटोमा एउटा मात्र पाइला राम्ररी अटाउँथ्यो । अर्को खुट्टाको समन्वय नमिले चिप्लेर गुल्टिने ! भीरमा हराइने, जंगलमा चिप्ला बाटामा पछारिँदै हिंड्नुपर्ने । 

ओरालो झर्ने बेलामा पनि बाटो पत्ता लगाउनै मुस्किल । ’सडक नभए पनि केबलकार बनाइदिए जोखिमले भरिएको उकालो र ओरालो हिंड्नुपर्दैन थियो,’ दार्चुलाका ज्ञानेन्द्र सिंहले भने । स्थानीयबासी भने यो बाटो सजिलै हिँडिरहेका थिए, सायद अभ्यस्त भएर होला । 

पहिलोपटक पुग्नेलाई भने मुटुमा ढ्यांग्रो ठोक्ने । बडीमालिका दर्शन र पूजाका लागि पहिले राजा त्यसपछि प्रधानसेनापति जेठ महिनामै पुग्ने गर्थे । अहिले पृतनापति जेठमै पुग्छन्, तर हेलिकप्टरमा । ‘उनीहरू पनि पैदल पुग्ने भइदिएको भए सडक सुविधा सहज बन्थ्यो कि,’ सिंहको भनाई छ । 

बडीमालिका माईको दर्शनका लागि देश विदेश बाट पनि तिर्थालु पुग्ने गर्दछन । विशेष गरी बाजुरा ,बझाङ्ग, अछाम, डोटी, डडेल्धुरा, बैतडी, हुम्लाबाट अत्यधिक तिथार्लु पुग्ने गर्दछन् । काठमाडौं, भारतको गडवाल लगायतका ठाउँबाट पनि दर्शनार्थी आउने गरेको मेला समितिले जनाएको छ । 

कसरी पुगिन्छ बडीमालिका ? 

बडीमालीकाको सौन्दर्य नियाल्न त्यति सजिलो भने छैन । धनगढीबाट बसको यात्रा गर्नुपर्छ । दोस्रो दिन सिलगढीदेखि बाजुराको तिपाडासम्म ५ घण्टाको जीप यात्रापछि जरङ्गामा बास बस्नु पर्दछ । र तेस्रो दिन करालीचौर हुँदै चौथो दिन बडीमालिकाको त्रिवेणी पुगिन्छ । र पाँचौं दिन बडीमालिका मन्दिर आफनो आरोहण गर्न सकिन्छ । 

बडीमालिका जान धेरै हिमालहरु ठुला ठुला पहाडमा चढेर जानु पर्दछ । उचाइमा भएका कारणले तिर्थयात्रुलाई र पर्यटकको यात्रा कठिन हुने गर्छ । कठिन यात्रा भएपनि रोमाञ्चक बन्ने गर्छ । जनै पूर्णिमा मेलामा अस्थायी पसलहरु हुन्छ । 

त्रिवेणी मन्दिरमा रहेको गंगा जमुना मन्दिरमा नुहाएर बडीमालिकाको दर्शन गर्ने परम्परा छ । मन्दिर दर्शन गरेर आठ घण्टाको ओरालो झरेर नाट्यश्वरी मन्दिरमा पूजा अर्चना गरेपछि भाकल पूरा हुने जनविश्वास छ ।

बडिमालिकामाइको दर्शन गर्नाले मनले मागेको कुरा पुरा हुने र जीवनको हरेक पाइलामा साथ पाइने धार्मीक विश्वास रहेको छ । जनैपूर्णिको अधिल्लो दिन चतुर्दशीका दिन बडिमालिका लगायत बाजुरा जिल्लाका बढालेक, बुढीनन्दा, दुनालेक, शाहिमाण्डौ, भवानीमाण्डौ लगाएतका क्षेत्रमा रहेका भगवतीका मन्दिरमा एकै साथ पुजा गरिन्छ । 

तीर्थालुहरुले चोखो तेलमा मात्र पाकेका खानेकुरा खाई यात्रा अवधिभर आधा दिन ब्रत बस्ने र भगवती कै ध्यान गर्ने गर्दछन् । यो गर्दा ‘दुखिलाई सुख, निसन्तानीलाई सन्तान, अनि गरीबलाई धन’ लाभ हुने धार्मिक विश्वास छ । यहि विशेषता र आस्थाका कारण बडीमालिका भगवितको दर्शनका लागि बाजुराका मात्र नभई अन्य जिल्लाका भक्तजनहरुले आ आफ्नै विश्वास र आशा बोकेर आउने पुजारी भानुझक्त पाध्यायले बताए ।

यो क्षेत्रको धार्मिक महत्वमात्र नभई एक सय ४० भन्दा बढी जातका फूल, एक सय ३० जातका जडीबुटी, ७० भन्दा बढी प्रकारका चरा, छ महिना चराचराउनका लागि उपयुक्त रहेका २२ वटा घाँसे मैदान, तीन वटा नदिको संगम रहेको पवित्र धाम त्रिवेणी र देशका दर्जैनौ जिल्लाहरुलाई नियाल्न सकिने अग्ला अग्ला हिमश्रृखलाहरु बडीमालिकाका मन लोभ्याउने प्रमुख बिषेशता रहेका छन् ।

धार्मिक, ऐतिहासिक र पर्यटकिय महत्वको गहना बडिमालिका क्षेत्रको विकासका लागि सरकारी पहल भने अझै भएको पाइदैन् । तीन वर्ष पहिले वन संरक्षित क्षेत्रको रुपमा घोषणा गरेपछि त्यसको कार्यान्वन भएको छैन् । सुख र खुसी प्राप्तीका लागि भन्दै दर्शनार्थीहरुले सुन चाँदी र अन्य बहुमुल्य गरगहना चढाउने गर्दछन, तर पनि ति समानको सरकारी ढुकुटीमा भने गएको देखिदैन । 

१४ हजार फिटभन्दा माथि रहेको बडीमालिका भगवतिको मन्दिरमा दर्शनार्थीहरुलाई बर्षा बाहेक अरु केही समस्या हालसम्म भएको छैन् । यहाँ बैशाख पूर्णिमा अर्थात गंगादशहराका बेला पनि पुजा लाग्ने र त्यस अवरमा नेपाली सेनाको विशिष्ठ अर्थात सरकारी अधिकारीबाट पुजा गर्ने गरिन्छ । उच्च लेकाली भेग भएकाले धेरैलाई लेक लाग्ने र बर्षेनी थुप्रैको लेक लागेर तथा चिफ्लिएर ज्यान जाने गर्दछ ।