बुधबार, वैशाख ५, २०८१

मधेसमा बदलिएको चुनावी रूपरेखा

मधेसवादको नारा दिएर गरिएको मधेस आन्दोलनको रापतापले राजनीतिमा उदाएका मधेस केन्द्रित दलहरू सत्ता छिनाझम्टीमा लागेसँगै पटक–टुटफुट हुँदा संगठन छिन्नभिन्न भएको छ। मधेसको मूल मुद्दालाई छाडेर राजनीतिक विरासत जोगाउन मधेस केन्द्रित दलहरू आगामी निर्वाचनमा कांग्रेस, एमालेको बैसाखीको सहारा लिएर चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्।
 |  बुधबार, कात्तिक ३०, २०७९

काशीराम बजगाई

काशीराम बजगाई

बुधबार, कात्तिक ३०, २०७९

काठमाडौं- २०६४ मा ८७ सिट जितेर राष्ट्रिय राजनीतिमा ठूलो तरंग ल्याएका मधेस केन्द्रित दल चोइटिँदै, टुक्रिँदै संकटापन्न अवस्थामा पुगेका छन्। त्यसताका केन्द्रीय राजनीतिमा ठूलो प्रभाव पारेका मधेसी जनअधिकार फोरम, तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी, सद्भावना पार्टी र नेपाल सद्भावना पार्टी २०७० सम्म पटक–पटक फुटे र १२ सिटमा सीमित भए। 

triton college

२०७२ मा भारतले लगाएको नाकाबन्दी तथा फोरम र राजपाको चुनावी तालमेलले मधेसवादी दल केही जुर्मुराए। उक्त समय तत्कालीन राजपा १५ र संघीय समाजवादी फोरम १७ सिटमा लडेकोमा राजपाले १० तथा फोरमले ९ सिट जितेको थियो। त्यसपछि पुनः टुटफुटका कारण ४ मंसिरको आमनिर्वाचनपछि मधेसको राजनीतिक रूपरेखा बदलिने देखिन्छ।

हुन त, मधेसवादी दलको सत्तालिप्ता पुरानै हो। २००७ को आन्दोलनले राणा शासन अन्त्य गरेसँगै मधेसवादी दल नेपाल तराई कांग्रेस अस्तित्वमा आएको थियो। मधेसका मुद्दा सघन रूपमा उठाएर उदाएका वेदानन्द झा २०१५ को आमनिर्वाचनमा २ ठाउँबाट पराजित भए। त्यसपछि मधेसका मुद्दा छाडेर राजा महेन्द्रको कृपादानमा रमाएको भन्दै उनको आजपर्यन्त आलोचना हुने गरेको छ। त्यसपछि चोटबाट चुटिँदै आएको मधेसमा २०४० पछि मात्रै राजनीतिक गतिविधि देखिए। 

२०४७ मा गजेन्द्रनारायण सिंहको नेतृत्वमा स्थापित नेपाल सद्भावना पार्टी दलगत रूपमा उदायो। सिंहको शेषपछि कार्यवाहक अध्यक्ष बनेका बद्री मण्डलले मधेस मुद्दालाई किनारा लगाएर दरबारबाट मन्त्री थापे। 

त्यसयता धेरै पटकको टुटफुटसँगै २०६२/६३ को जनआन्दोलन र त्यसपछि सुरु भएको मधेस आन्दोलनपपछि मात्रै मधेसवादी दल केन्द्रीय राजनीतिमा उदाए। मधेस आन्दोलनले राष्ट्रिय राजनीतिमा तरंग ल्याएका कारण मधेसलाई धरोहर बनाएर राजनीति गरिरहेका कांग्रेस, एमालेलगायतका नेताहरूसमेत मधेस केन्द्रित दलमा लागे। तर मधेसको मुद्दामा एकाकार भए पनि राजनीतिक रूपमा एक हुन सकेनन्।

corrent noodles
Metro Mart

उपेन्द्र यादव नेतृत्वको मधेसी जनअधिकार फोरम एउटा ध्रुवमा देखियो भने मधेस आन्दोलन सफल भएपछि कांग्रेस छाडेर आएका महन्थ ठाकुर, शरतसिंह भण्डारीहरूले तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी गठन गरे। कांग्रेस पृष्ठभूमिका विजय गच्छदार र जयप्रकाशप्रसाद गुप्ता भने मधेसी जनअधिकार फोरममा समाहित भए।

यी दुई दलका अतिरिक्त २०४७ मा गजेन्द्रनारायण सिंहले स्थापना गरेको सद्भावना पनि राजनीतिमा क्रियाशीलै थियो। 

यति मात्र होइन, मधेस मुद्दामा एकाकार भएका यी नेताहरूको राजनीतिक पृष्ठभूमि र ‘स्कुलिङ’ बाट मधेसवादी दलमा पुगेका नेताहरू एकै ठाउँ रहन सकेनन्। यी दुई दल मात्र होइन, सद्भावना पनि गुटमा विभाजित भएर चोइटिँदै अहिलेको अवस्थामा पुगेको छ। 

सत्तालिप्ता र मधेस केन्द्रित दल जमिनदारको कब्जामा रहेका कारण अन्ततः मधेसका चोटपटकमा मल्हमपट्टी नलगाई पुरानै ठूला दलको छत्रछायामा मिसिन पुगेका छन्। २०७४ मा एकै मोर्चाबाट चुनावी मैदानमा होमिएका संघीय समाजवादी फोरम र राष्ट्रिय जनता पार्टीबीचमा शक्ति आर्जनका लागि केहि समय एक भएर जनता समाजवादी पार्टी निर्माण भयो। तर संसद्को एक कार्यकाल पनि सँगै रहन सकेनन्। जसपामा रहेका तीन ध्रुवका नेता महन्थ, राजेन्द्र, शरतसिंहहरूले लोसपा गठन गरे। जसपामै रहेका बाबुराम भट्टराई र महेन्द्र राय यादवले नेसपा गठन गरे। अन्ततः २०७९ को चुनावमा यी दलहरू कांग्रेसले नेतृत्व गरेको गठबन्धन र नेकपा एमालेले नेतृत्व गरेको अर्को गठबन्धनमा टाँसिएका छन्। मधेस आन्दोलनबाट केन्द्रीय राजनीतिमा स्थापित उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जसपाले नेकपा एमालेसँग गठबन्धन गरेको छ भने लोसपा सत्ता गठबन्धनसँग छ।

जसपाले एमालेबाट संघमा १७ र लोसपाले गठबन्धनबाट ७ क्षेत्र पाएको छ। फलस्वरुप मधेसमा २०७४ को भन्दा फरक परिणाम देखिने आकलन विश्लेषकहरूको छ।

प्रकाशित: Nov 16, 2022| 13:20 बुधबार, कात्तिक ३०, २०७९
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

थप समाचार

सांसद अरुण चौधरीको नाम मतदाता नामावलीमा चढाउन निवेदन

सांसद अरुण चौधरीको नाम मतदाता नामावलीमा चढाउन निवेदन

राष्ट्रपतिको निर्वाचन कार्यतालिकाअनुसार मतदाताको नामावलीमा दाबी विरोध गर्न तोकिएको अन्तिम दिन बिहीबार मध्याह्नसम्म ५ वटा निवेदन परेका छन्।
राष्ट्रपति निर्वाचनलाई ८८१ मतदाताको नामावली सार्वजनिक

राष्ट्रपति निर्वाचनलाई ८८१ मतदाताको नामावली सार्वजनिक

संघीय संसद्का ३३१ र प्रदेशसभाका ५५० जनाको नाम समावेश गरेर आयोगले ८८१ मतदाताको नाम सार्वजनिक गरेको हो।
८८१ मतदाताले चुन्नेछन् नयाँ राष्ट्रपति

८८१ मतदाताले चुन्नेछन् नयाँ राष्ट्रपति

प्रतिनिधिसभा सदस्य २७५, राष्ट्रिय सभा सदस्य ५९ र प्रदेशसभा सदस्य ५५० गरी राष्ट्रपति निर्वाचनमा ८८४ जनाले मतदान गर्ने भएका हुन्।
राष्ट्रपति–उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन गर्न निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय खुल्यो

राष्ट्रपति–उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन गर्न निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय खुल्यो

निर्वाचन आयोगले आगामी २५ फागुनको राष्ट्रपति निर्वाचन र ३ चैतमा हुने उपराष्ट्रपति निर्वाचनका लागि संघीय संसद् भवन रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र परिसरमा कार्यालय स्थापना गरेको...
चितवन २ को उपनिर्वाचनका लागि दल दर्ता आह्वान

चितवन २ को उपनिर्वाचनका लागि दल दर्ता आह्वान

आयोगले प्रतिनिधिसभाका निवर्तमान सांसद रवि लामिछानेको सांसद पद सर्वोच्च अदालतले खारेज गरेपछि रिक्त चितवन २ मा १० वैशाखमा हुने भनिएको उपनिर्वाचनका दल दर्ता गर्न आह्वान...