सोमबार, जेठ १४, २०८१

सम्पत्ति शुद्धीकरणमा 'ग्रे जोन'मा परे के हुन्छ?

मूल्यांकनको दोस्रो पक्ष कानुनको कार्यान्वयनको अवस्था हो। त्यसमा नेपालको स्कोर अवश्यै कम आउँछ।
 |  बुधबार, भदौ १५, २०७९

महाप्रसाद अधिकारी

महाप्रसाद अधिकारी

बुधबार, भदौ १५, २०७९

सन् २०११ मा नेपाल सम्पत्ति शुद्धीकरण सम्बन्धी मूल्यांकनमा 'डार्क ग्रे एरिया'मा परेको प्रतिवेदन सार्वजनिक भयो। त्यसपछि अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित संयुक्त  राष्ट्रसंघका लागि नेपालको स्थायी प्रतिनिधिकोको नाममा रहेको खाता अमेरिकाले बन्द गरिदियो। नेपालले खाता चलाउन पाएन। खाता सञ्चालनका लागि हामीले निकै सास्ती व्यहोर्नुपर्‍यो। 

triton college

'ग्रे एरिया'मा पर्दा कस्तो समस्या भोग्नुपर्छ भन्ने यो एक उदाहरण मात्र हो। अहिले सन् २०२२ जुलाईबाट सुरु भएको सम्पत्ति शुद्धीकरणमा नेपालको मूल्यांकनका लागि सन् २०२३ सम्म अध्ययन चल्नेछ। हामीले पठाउने प्रतिवेदन त राम्रो पठाएका छौँ तर उनीहरुले गर्ने स्थलगत अनुगमनमा हाम्रो केही लाग्दैन। वित्तीय कारबाही कार्यदल (एफएटीएफ)ले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अध्ययन तथा मूल्यांकन गर्दै आएको छ। 

सन् २०१० मा स्थलगत भ्रमणमा आएको वित्तीय कारबाही कार्यदल (एफएटीएफ) अन्तर्गतको एसिया प्रशान्त क्षेत्र हेर्ने एसिया प्रशान्त क्षेत्र समूह (एपीजी)को मूल्यांकनमा आएको टोलीले नेपालमा कानुनको कार्यान्वयनको अवस्थाको बारेमा आफैले जाँच गरेको थियो। नेपाल भ्रमण गरेका टिम लिडरले ‘कस्टम डिक्लारेसन फर्म भर्‍यो। उसले जानीबुझी कसैलाई देखाएन। कसैले उसबाट सो फर्मको माग पनि गरेन। तर भोलिपल्टको नेपाली टिमसँगको मिटिङमा टिम लिडरले सो फर्म खल्तीबाट झिकेर भनेका थिए तपाईंहरुको ‘कस्टम डिक्लारेसन फर्म’ यहाँ छ। के हो तपाईंहरुको सिस्टम? 

'ग्रे एरिया'बाट बाहिर निस्कनका लागि सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐन संशोधन गर्ने, सम्पत्ति शुद्धीकरण विभाग गठन गर्नेलगायतका काम गर्न आश्वस्त पार्नुपरेको थियो।

यसबाट नै प्रष्ट हुन्छ कि मूल्यांकनकर्ता सम्पत्ति शुद्धीकरणको बारेमा कसलाई सोध्छ? कहाँ जान्छ? कसरी हेर्छ भन्ने विषयमा हामीलाई थाहा नै हुँदैन। उनीहरुले निजी क्षेत्रको भनाइलाई बढी महत्त्व दिने गरेका छन्।

सन् २०१४ मा नेपाल 'ग्रे एरिया'बाट बाहिर निस्कनका लागि सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐन संशोधन गर्ने, सम्पत्ति शुद्धीकरण विभाग गठन गर्नेलगायतका काम गर्न आश्वस्त पार्नुपरेको थियो। तर तिनै कुरा कुरा सधै पर्याप्त हुँदैनन्। १० वर्षपछि पनि उही कुराको प्रतिबद्धता गर्दा देशको छवि राम्रो बन्दैन।

corrent noodles
Metro Mart

अहिले ती कुराहरु अपर्याप्त भइसकेका छन्। अहिले पनि नेपालले धेरैवटा कानुन परिवर्तन गर्न जरुरी देखिएको छ। समय अनुसार कानुन परिवर्तन गरिरहनुपर्छ। अहिले भर्चुअल करेन्सी ‘क्रिप्टो’को कुरा आएका छन्। पहिले क्रिप्टोको कुरा थिएन, त्यसले पनि नयाँ कानुनको माग गरेको छ। 

सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी मूल्यांकनका दुई चरण छन्। पहिलो चरण 'टिक लगाउने' हो भने दोस्रो चाहिँ एफएटीएफ टोलीको स्थलगत भ्रमण हो। पहिलो चरणमा टिक लगाएर करिब ८०० पेजको डकुमेन्ट पठाइसकेका छौँ। त्यसका लागि साथीहरू दिनरात खटिनुभएको थियो। पहिलो चरणमा नेपालले राम्रो स्कोर ल्याउला। मूल्यांकनको दोस्रो पक्ष कानुनको कार्यान्वयनको अवस्था हो। त्यसमा नेपालको स्कोर अवश्यै कम आउँछ। 

कानुनको कार्यान्वयनमा हामी निक्कै कमजोर छौँ। यो हामी सबैले स्वीकारेकै कुरा हो। सन् २०२० मा गरिएको राष्ट्रिय जोखिम मूल्यांकनले पनि देखाएको छ। भ्रष्टाचार र हुन्डी निवारणका विषयमा नेपाल निक्कै कमजोर छ। 

सम्पत्ति शुद्धीकरणको विषयमा बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रबाट हुने सहयोगको अपेक्षा पनि निक्कै बढी छ। सम्पत्तिलाई शुद्धीकरण गर्ने मुख्य माध्यम नै बैकिङ च्यानल हो। गलत ढंगबाट आर्जन गरेको पैसा लगेर बैंकमा राख्यो, त्यहाँबाट निकालेपछि सफा भइहाल्छ। बैकिङ सिस्टमले अवैधानिक पैसालाई वैधानिकता प्रदान गर्न नहुने भनेर हामी विभिन्न समयमा निर्देशन पनि दिएका छौँ। 

प्रकाशित: Aug 31, 2022| 21:46 बुधबार, भदौ १५, २०७९
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

थप समाचार

सहकारीमा सुशासन र स्वनियमन

सहकारीमा सुशासन र स्वनियमन

सहकारीलाई व्यवस्थित, मर्यादित र प्रभावकारी रुपमा सञ्चालन गराउनेतर्फ सबै उत्तिकै जिम्मेवार हुन जरुरी छ। भविष्यमा पनि यस्ता समस्या दोहोरिन नदिन सरकार, सहकारी र निजी क्षेत्रले...
पुँजीवादको चास्नीमा डुबेर दुब्लाएको माओवादी

पुँजीवादको चास्नीमा डुबेर दुब्लाएको माओवादी

माओवादी नेतामा विकसित व्यक्तिवादी मनोविज्ञानले उनीहरूलाई गणेश बनाएको छ। उनीहरू गाउँमा गएर कार्यकर्ता तथा जनतासँग घुलमिल गर्नु भन्दा पनि प्रचण्डलाई महादेव मानेर परिक्रमा लगाउन तल्लिन...
उग्र राष्ट्रवादले 'फ्रिज' बनेको नेपाल-भारत सम्बन्ध र प्रचण्ड सरकारको कार्यभार

उग्र राष्ट्रवादले 'फ्रिज' बनेको नेपाल-भारत सम्बन्ध र प्रचण्ड सरकारको कार्यभार

'नेबरहुड फर्स्ट' को नीति लिएको भारतले नेपालसँग 'विशेष सम्बन्ध' रहेको सार्वजनिक स्वीकार्यको विषय नै बनेको छ। यद्यपि बेलाबेला नेपाल-भारत सम्बन्धमा निकै ठूला उतारचढावहरु पनि आउने...
अंक र अनुहारमा अल्झेको समावेशीकरण

अंक र अनुहारमा अल्झेको समावेशीकरण

प्राविधिक पक्षलाई ध्यान दिएर संख्या परिपूर्ति गर्दा पनि केही न केही लाभ सिमान्तकृत तथा पिछडिएको वर्ग, समुदाय र लिंगलाई हुन्छ नै तर जुन गतिमा उनीहरुको...
अराजकवादी राष्ट्रवाद र ओली प्रवृत्ति

अराजकवादी राष्ट्रवाद र ओली प्रवृत्ति

भारतीय गुप्तचर संस्था ‘रअ’ का प्रमुख सामन्तकुमार गोयललाई २०७७ कात्तिक ४ गते मध्यरातमा बालुवाटारमा स्वागत गरेका थिए ओलीले। गोयलसँग गरेको गुपचुप वार्तामा के कुरा भयो,...