‘भिखारीनामा’सँगै सकियो नाटक महोत्सव

काठमाडौं- त्यस वर्ष धेरै चिसो थियो । त्यही चिसो रातमा शिवकलीदेवीको पेट दुख्न थाल्यो । र, भिखारी ठाकुर जन्मिए । 

गुल्लीडण्डा खेल्दै हुर्किएको भिखारी ठाकुर स्कुल जान थाल्छ । ऊ पढ्न सक्दैन । स्कुलनजिकको चोकमा दिनभर भुल्छ । त्यहीं उसले अनेकखाले जीवन देख्छ । ठूलो भएपछि विवाह गरेर परदेशतिर लाग्छ । भिखारीकी पत्नीले उसलाई रोक्न हजार कोशिस गर्छिन् । तर, भिखारी काम खोज्न निस्किन्छ बंगालतिर ।

बंगाल पुगेर नाईको कामसँगै दैनिकजसो रामलीला हेर्छ । रामलीला हेर्दै गएपछि उसले कपाल काट्ने काम छाडेर बंगाली रामलीलालाई भोजपुरीमा देखाउन गाउँ फर्किन्छ । र, ऊ रंगमञ्चतिर होमिन्छ । 

भोजपुरी भाषाका शेक्सपियर मानिने भिखारी ठाकुर बीसौं शताब्दीका महान लोक नाटककार र कलाकार हुुन् । सन् १९१७ मा स्थापित भिखारी ठाकुर नाच मण्डलीले भोजपुरी भाषामा बिदेसिया, गबरघिचोर, बेटी बेचुवा, भाइ विरोध, पिया निसइल, गंगा स्नान, नाई बाहर, नकल भाड र नेटुवासहित एक दर्जनजति नाटक र सयौं गीत रचना गरेका थिए । 

त्यही लोक भोजपुरी गीतको लय र संवादसँग ‘भिखारीनामा’ नाटक प्रस्तुत गरिएको थियो, शिल्पी थियटरमा । 

झट्ट हेर्दा ‘सोलो’जस्तो लागे पनि नाटकले नेपाली समाजको कथा भन्न सकेको छ । जातीय विभेद, महिला हिंसाजस्ता विषयलाई उठाउन खोजेको छ । 

नाईहरूको संघर्ष र घरबार छाडेर पराई देशमा काम गर्न जानेहरूको संघर्ष र श्रीमान् घर फर्किने आशामा बसेकी श्रीमतीको धैर्य पनि नाटकले बुझाउन खोजेको छ । 

दिल्लीबाट आएको नाटक टोलीमा ‘भिखारीनामा’ नाटक जैनेन्द्र दोस्तले निर्देशन गरेका हुन्, जुन भोजपुरी र हिन्दी भाषामा थियो । जैनेन्द्रद्वारा निर्देशित नाटक ‘गर्भनाद’ पाकिस्तानको लाहोर र कराँचीमा प्रदर्शित र सम्मानित भइसकेको छ । 

८ असारदेखि शुरु भएको ज्योतिरीश्वर रंग उत्सवमा ६ वटा नाटक मञ्चन भएका थिए । तीमध्ये तीन नेपाली र तीन भारतीय कलाकारका थिए । नेपाली कलाकारले ‘भृ’, ‘अश्वेत’ र ‘सोनाम ग्याल्मो’ मञ्चन गरेका थिए । भारतबाट आएका नाटकमा ‘धूर्त समागम’, ‘संवदीया’ र ‘भिखारीनामा’ थिए । 

नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानले ज्योतिरीश्वर रंग उत्सव, २०७५ आयोजना गरेको हो ।