पति दिर्घायुको कामना गर्दै ‘बटसावित्री’ पर्व मनाइँदै

जनकपुरधाम- मिथिलाञ्चलकी महिलाहरुले पति दिर्घायुको कामना गर्दै सोमबार उल्लास एवं श्रद्धापूर्वक बटसावित्री पर्व मनाउँदै छन् । जेष्ठ महिनाको अमावस्याका दिन मनाइने यस पर्वमा विवाहित महिलाहरु आफ्नो पतिको दिर्घायुको कामना गर्दै श्रद्धापूर्वक पूजा पाठ गर्ने गर्दछन् ।

यस अवसरमा महिलाहरु पोखरीको डिलमा रहेको बरको रुखमा पूजाआजा गर्ने गर्दछन् । बटसावित्री पर्वको अवसरमा पूजाअर्चनागर्न जनकपुरलगायत यस भेगका गाउँघरमा रहेको बरको रुख नजिक बिहानैदेखि महिलाहरुको घुइँचो लागेको छ ।

नव विवाहिताहरु एकदिन अगाडीनै चोखो भएर अरबा अरबाइइन (शुद्ध) खानेकुरा खाने गर्दछन् भने बटसावित्री पर्वगर्ने सबै महिलाहरु नया बस्त्र लगाई बटसावित्रीको गीत गाउँदै समूहमा पूजा गर्न बरको रुख नजिक पुग्ने गर्दछन् ।

बरको रुख नजिक पूजाआजा गर्न पुगेका महिलाहरु बटसावित्रीको कथा समेत सुन्ने गर्दछन् । यस दिन बरको रुखलाई पूजा गर्नाले पतिको आयु लामो हुने पौराणिक मान्यता रहेको छ । 

बटसावित्रीको पूजन समाग्रीका रुपमा मुख्य रुपले आँप, लिच्ची, मकैको लावा र दुध रहने गरेको छ । विगतमा यस क्षेत्रका कायस्थ, ब्राह्मण र सोनार समूदायले मात्र मनाउने गरेको बटसावित्री पर्व विस्तारै अन्य समूदायले समेत श्रद्धापूर्वक मनाउन थालेका छन् ।

विगतमा तराई क्षेत्रमा मात्र मनाइने बटसावित्री पर्व काठमाण्डौैंसहित पहाडी जिल्लाहरुमा समेत मिथिलाञ्चल क्षेत्रकी विवाहिता महिलाहरु मनाउने गरेका छन् । 

पौराणिक मान्यता अनुसार यस दिन मृत्यु देवले सावित्रीको पतिको प्राण लिने प्रयास गरेका थिए तर सावित्रीले देखाएको मायाका कारण यमदूतसमेत उनको पतिको ज्यान लिन सकेनन् ।

यसैकारणले मिथिलाञ्चलका नारीहरु बटसावित्री पूजा गर्ने गर्दछन् । बटको अर्थ बरको रुख जसको आयु लामो हुने भएकोले यस रुखको पूजा गरिए पतिको आयु लामो हुने पौराणिक मान्यता रहेको छ ।