सुरू भयो बिस्केट जात्रा, राति रथ तान्न नपाइने

भक्तपुर- देशकै सबैभन्दा ठुलो र प्रमुख जात्रा मानिने बिस्केट जात्रा आज बुधबारबाट सुरू भएको छ । बिस्केट (बिस्का) जात्रा चैत शुक्ल मसान्तको ४ दिन अघिबाट सुरू हुन्छ । सोहि परम्पराअनुसार यस वर्षको जात्रा आजबाट सुरू भएको हो । 

८ रात नौ दिने लामो बिस्का जात्राको पहिलो दिनलाई आज ‘द्यो क्वह विज्याइज्यू’ अर्थात भग्वान् आफ्नो  बासस्थान (मन्दिर) बाट स्थानीयको घरआँगनमा सवारी हुने दिन मानिन्छ । भक्तपुरको पन्च तल्ले मन्दिर अगाडि चार पांङग्रो ठुलो ‘भैलख’ अर्थात भैरवको रथ राखिएको हुन्छ । रथलाई सरकारी तवरबाट पुजाविधि गरिएपछि भैरवलाई रथमा रथारोहण गरिने संस्कृतविद् ओम धौभडेलले जानकारी दिए । 

भैरवको रथ भन्दा केही सानो रथ अर्को भद्रकालीको रथलाई तौमढीबाट तानेर नासमना ( पोट्री स्क्वायर नजिकै) लगिन्छ । भद्रकालीको वासस्थान नासमना भएको कारण, नामसनाबाट भद्रकालीलाई लिन गएको मानिन्छ ।
 
त्यस पछि, भैरवको रथ अघिल्लो पट्टि ५ वटा डोरी र पछिल्लो पट्टि  ४ वटा डोरीले तानिन्छ ।  पन्च तल्ले मन्दिरबाट तल तौमढी लाने वा माथि सुकुढोका पट्टि लाने, त्यो भने तल र माथि विभाजन भएका स्थानिय वासिन्दा तानातान भर पर्छन् ।
  
रथलाई तल वा माथि लाने बेला तानिने प्रक्रिया बिस्काको सबैभन्दा रमाइलो पक्ष हो । रथ तल्लो टोलमा तान्न सफल भए तौमढीमा लगिन्छ भने माथिले टोली तान्न सफल भए सुकुढोकाबाट रथ लगिन्छ । यसपछि रथलाई घुमाएर दहहिटीसम्म लगिन्छ । दहहिटीमा रथलाई  स्थापना गरेपछि, पहिलो दिनको जात्रा सकिन्छ । 

बिस्का जात्रा अप्रभंश भई बिस्केट जात्रा भएको संस्कृतिविद्हरु बताउँछन् । मल्ल काल चैत शुक्ल मसान्त र नव वर्ष गरी २ दुई दिन मात्र हुने गरेको बिस्का जात्रा, मल्ल कालका अन्तिम राजा रणजीत मल्लको समयमा आएर ८ रात ९ दिनको हुन थालेको  जानकारहरू बताउँछन् ।
  
विगतका वर्षमा, जात्रा साँझको समयमा सुरू हुने गरेको थियो । जसका कारण, मुडभेड र सुरक्षा चुनौति बढि देखिदै आएको थियो । यस वर्षबाट भक्तपुर नगरपालिकाले दिउँसो २ बजे सुरू गरेर बेलुका ६ बजे भित्र सक्ने व्यवस्था गरेको छ । जसबाट सम्भावित दुर्घटना तथा मुडभेडमा कमीको अपेक्षा गरिएको छ ।