न्यायको रथलाई जनताको सेवामा निर्बाध गुडाइरहन चुनौती देखियो : जबरा [पूर्ण पाठ]

काठमाडौं– प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणाले न्यायको रथलाई जनताको सेवामा निर्बाध गुडाइरहन चुनौती खडा भएको बताएका छन्। उनले यस्तो अवस्थामा न्यायपालिकाको गरिमा र सम्मानलाई जोगाउनु न्यायपालिकाभित्रका सबै अवयवको साझा दायित्व रहेको पनि बताए।

जबराले सोमबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ, ‘न्यायको एकै रथका दुई पांग्रा रूपमा रहेका बार र बेन्चले आफ्नो दायित्व मनन गरी न्यायको रथलाई फेरि जनताको सेवामा निर्बाध गुडाइरहनुपर्ने चुनौती हाम्रासामु खडा भएको छ।’

उनले प्रधानन्यायाधीशका रूपमा आफ्नो अग्रसरता यस प्रक्रियामा जति आवश्यक छ, त्यतिकै अग्रसरता बार एसोसिएसन र यसका एकाइहरूबाट पनि अपेक्षा गरिएको बताएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘वर्तमान परिस्थितिमा देखिएका गतिरोधहरुको सम्बोधनको उपयुक्त विकल्प संवाद नै रहेको हुँदा नेपाल बार एसोसिएसन र सर्वोच्च अदालत बार एसोसिएसनलाई संवादका लागि आह्वानसमेत गर्दछु।’ 

जबराले कानुन र संविधानको व्याख्यामा उठेका वा उठ्न सक्ने विवादको निरूपण गर्ने राज्यको अंगका रूपमा न्यायपालिकाको सबैभन्दा विशालतम पक्ष नागरिकको विश्वास रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले भनेका छन्, ‘आज न्यायपालिकाभित्र उत्पन्न गतिरोधका कारण नागरिकका प्रश्नहरू हामीतर्फ सोझिएका छन्। जनताले विश्वासको शिरमा राख्दै आएको यस संस्थाको गरिमा र सम्मानलाई जोगाउनु न्यायपालिकाभित्रका सबै अवयवहरूको साझा दायित्व हो।’

‘मैले अत्यन्त दुःखका साथ भन्नुपर्दछ, विगतका केही हप्ता हाम्रो न्यायपालिकाको इतिहासमा कहिल्यै हुन नहुने वा हुन नपर्ने घटनाहरूको कारणबाट स्मरण गरिनेछन्।’

उनले अहिलेको गम्भीर परिस्थितिलाई दृष्टिगत गर्दै न्यायपालिकाको संस्थागत सुधार र सबलीकरणका लागि हालसालै भएका संवाद र अन्तरक्रियाबाट प्राप्त सुझाव कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाएका छन्। जबराले भनेका छन्, ‘माननीय न्यायाधीश हरिकृष्ण कार्कीको प्रतिवेदनसहित विभिन्न समयमा न्यायपालिका स्वंयले गठन गरेका आयोगका प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने सन्दर्भमा खुला हृदयका साथ अग्रसरता लिन म सधैं तयार रहेको यथार्थ पुनः अनुरोध गर्न चाहन्छु।’

उनले यसमा सबै सरोकारवाला पक्षले आफ्ना जिम्मेवारीको सिंहावलोकन गर्दै स्वतन्त्र न्यायपालिकाको अस्तित्वलाई अझ सम्मानपूर्ण रूपमा अघि बढाउनुको विकल्प नरहेको पनि औंल्याएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘मैले अत्यन्त दुःखका साथ भन्नुपर्दछ, विगतका केही हप्ता हाम्रो न्यायपालिकाको इतिहासमा कहिल्यै हुन नहुने वा हुन नपर्ने घटनाहरूको कारणबाट स्मरण गरिनेछन्।’

जबराले नेपाली जनताको बलिदानीपूर्ण संघर्षबाट प्राप्त संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्थालाई संस्थागत गर्दै संविधानसभाबाट जारी नेपालको संविधानको सफल कार्यान्वयन गर्न राज्यका सबै अंगसहित राज्यका सम्पूर्ण निकाय एकताबद्ध हुनुपर्ने खाँचो रहेकोमा जोड दिएका छन्।

जबराले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘संविधानद्वारा स्थापना भएको सर्वोच्च न्यायिक अंग र यसका प्रमुखमाथि एकपक्षीय ढंगले निरन्तर रुपमा अत्यन्तै तथ्यहीन, भ्रमपूर्ण र अनर्गल आरोप लगाउने काम भइरहनु अत्यन्त चिन्ताजनक विषय हो।’

‘हामी सबैको आशा र भरोसाको केन्द्रका रूपमा रहेको न्यायपालिकामाथि यस प्रकारले एकोहोरो प्रहार भइरहँदा हुने क्षतिले राज्यका अन्य निकायसहित हामी सबैलाई क्षति पुग्ने कुरामा सम्बन्धित सबैले मनन् गर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न भएको छ।’

उनले सर्वोच्च अदालत आमजनताले न्याय पाउने अन्तिम पवित्र संस्थामा एकोहोरो प्रहार भइरहँदा सबैलाई क्षति पुग्ने भएकाले यसतर्फ संवेदनशील हुन पनि अपिल गरेका छन्।

जबराले भनेका छन्, ‘हामी सबैको आशा र भरोसाको केन्द्रका रूपमा रहेको न्यायपालिकामाथि यस प्रकारले एकोहोरो प्रहार भइरहँदा हुने क्षतिले राज्यका अन्य निकायसहित हामी सबैलाई क्षति पुग्ने कुरामा सम्बन्धित सबैले मनन् गर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न भएको छ।’

यस्तै सर्वोच्च न्यायिक धरोहरका रूपमा रहेको सर्वोच्च अदालतलाई लामो समय अनिर्णयको बन्दी बनाउँदा उत्पन्न हुने परिणामले न्यायपालिका सम्बद्ध सबैलाई त प्रताडित गरेको र यसले समग्र राष्ट्रलाई समेत मर्माहत र दुःखित बनाएको जनाएका छन्।

पछिल्ला घटनाक्रमले न्यायपालिकाको पवित्रता, गरिमा एवम् न्यायिक सर्वोच्चताको महान् विरासतमाथि  प्रश्न उठेको भन्दै उनले अब त्यसका सम्भावित दूरगामी प्रभावको कल्पना मात्रले पनि सबैको हृदय कम्पित हुनुपर्ने बताएका छन्। राणाले भनेका छन्, ‘यसले न्यायापालिका मात्र होइन, हाम्रो लोकतन्त्रको समग्र आधारलाई कमजोर बनाउँछ।’

विज्ञप्तिको पूर्ण पाठ