सिटौलाले मञ्च बहिष्कार गर्नुको कारण यस्तो छ

काठमाडौं– कांग्रेस जिल्ला सभापतिहरूको मंगलबार हेटौंडामा शुरु भेलामा सबै नेता मञ्चमा बसे । पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले भने मञ्च बहिष्कार गरे र उद्घोषकले बोलाउँदा पनि दर्शकदीर्घामै बसे । 

जिल्ला सभापतिहरूको भेलाको शुरुमै सिटौलाले केन्द्रीय सभापति शेरबहादुर देउवाका लागि चुनौतीपूर्ण संकेत गरे । हेटौंडा पुग्नुअघि चितवनमा बोल्दै देउवाले तीन तहका चुनावमा अन्तर्घात गर्नेहरूलाई कुनै हालतमा नछाड्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए । 

ती चुनावहरूमा देउवाको कार्यशैली देखेरै सिटौला उनीबाट टाढा पुगेका छन् । उनकै पहलमा देउवाविरुद्ध वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलको नेतृत्वमा मोर्चाबन्दी शुरु भएको छ । उक्त मोर्चाबन्दीबाट पौडेल र सिटौलासँग देउवा अझै चिढिएका छन् । 

उनीहरूको मोर्चाबन्दीमा पूर्वमहामन्त्री प्रकाशमान सिंह र पूर्वसह–महामन्त्री अर्जुननरसिंह केसी मात्र होइन, युवा नेताहरू नवीन्द्रराज जोशी, गगन थापा र प्रदीप पौडेलले पनि सक्रिय सहभागिता जनाएका छन् । 

जिल्ला सभापतिहरूको भेला उद्घाटनमा सिटौलाले मञ्च बहिष्कार गरेर देउवालाई कार्यशैली सच्याउन दबाब सिर्जना गर्न खोजेको बुझ्न सकिन्छ । 

कोइराला परिवारका तीन नेताहरू शशांक, शेखर र सुजाताले पनि अलग्गै मोर्चाबन्दी कायम राखेका छन् । महामन्त्री शशांक कोइराला अहिलेसम्म देउवाकै क्याम्पमा देखिन्छन् । शेखर र सुजाता भने देउवाका कटु आलोचकका रूपमा प्रस्तुत हुँदै आएका छन् । 

आफूविरुद्ध तयार भएका दुई वटा मोर्चाको दबाब थेग्नुपर्ने चुनौती देउवासामु देखिएको छ । अर्थात्, देउवाको अगाडिको बाटोमा एम्बुस नै एम्बुस देखा परेका छन् । 

उद्घाटन सत्रमा बोल्न केन्द्रीय पदाधिकारीहरूलाई मात्र मञ्च उपलब्ध गराइएको थियो । मञ्चमा गएका भए पनि सिटौलाले उद्घाटन सत्रलाई सम्बोधन गर्न पाउने थिएनन् । जस्तो : पूर्वमहामन्त्री प्रकाशमान सिंहले मञ्चमा गएर पनि बोल्न पाएनन् । 

उनीहरूलाई उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्न नदिनकै लागि वर्तमान पदाधिकारीहरूलाई मात्र बोल्न दिने रणनीति संस्थापन पक्षले अपनाएको थियो । सिंह र सिटौलाका अभिव्यक्ति संस्थापन पक्षको विपक्षमा आउने सम्भावना यसअघि नै देखिइसकेको छ । 

उद्घाटन सत्रमा को बोल्ने र कसले नबोल्ने भन्ने विवादका कारण कार्यक्रम करिब डेढ घण्टा ढिलो शुरु भएको थियो । सभापति देउवाले हस्तक्षेप गर्दै पदाधिकारीहरूलाई मात्र बोल्न दिने निर्णय गराएका थिए । 

सिंह र सिटौलालाई छेक्नकै लागि पार्टी प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्मा र सहमहामन्त्री डा. प्रकाशशरण महतलाई पनि बोल्न दिइएन । आमाको वार्षिकी बारिरहेका महामन्त्री पूर्णबहादुर खड्का भने कार्यक्रममा उपस्थित थिएनन् । 

सबैको निष्कर्ष अधिनायकवाद

पार्टीभित्र मोर्चाबन्दी बढ्दै गर्दा जिल्ला सभापतिहरूको भेला उद्घाटन भेलामा भने नेताहरू एउटै निष्कर्षमा देखिए । त्यो हो, सत्ताको मात्र नभई संसदीय व्यवस्थाकै नेतृत्व गरिरहेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी अधिनायकवादको दिशामा अगाडि बढेको आरोप । 

तीन तहका चुनावमा पार्टीमा गुटबन्दी देखिएका कारण पराजय बेहोर्नुपरेको कुरामा अधिकांश वक्ताको जोड देखिन्थ्यो । र, वर्तमान सरकार अधिनायकवादी बाटोतर्फ लम्किएकामा सबैजसोको जोड थियो । 

पार्टीमा आमन्त्रित विशिष्ट केन्द्रीय सदस्य नियुक्त गरिएका विजयकुमार गच्छदारलाई महामन्त्रीभन्दा ठूलो हैसियत दिइयो, भेला उद्घाटन सत्रमा । कांग्रेसको इतिहासमै पहिलो घटना हो यो । 

सभापति देउवाले मन्तव्यका क्रममा कारण गुट, उपगुट, अन्तर्घात र असहयोगका कारण पार्टीले चुनावमा पराजयको सामना गर्नुपरेको दाबी गरे । एक सातायताका उनका अभिव्यक्ति यही लाइनमा आइरहेका छन् । पौडेल, सिटौला, केसीलगायत नेताहरूबीच मोर्चाबन्दी भएयताका अभिव्यक्ति हुन् ती । 

त्यसभन्दा अगाडि उनले ‘कांग्रेसले हारेको छैन, समानुपातिकको मत हेर’ भन्ने गरेका थिए । अहिले उनले तीन तहका चुनावमा कांग्रेस पराजित भएको घुमाउरो भाषा पनि प्रयोग गर्न थालेका छन् । तर, उनको विश्लेषण परिवर्तन भएको छ, ‘कांग्रेसको हारको कारण कम्युनिस्ट होइनन्, पार्टीभित्रकै गुट, उपगुट, असहयोग र अन्तर्घात हो ।’

उनले भेलालाई सम्बोधन गर्दै भने, ‘कम्युनिस्टहरू त एक भइसके, हामी किन एकताबद्ध नहुने ? गुट÷उपगुटमा लाग्दा पार्टी र लोकतन्त्रको भविष्य हुँदैन ।’ बाघ शाकाहारी नभएजस्तै कम्युनिस्टहरू पनि लोकतन्त्रवादी नभई अधिनायकवादी नै हुने देउवाको जिकिर थियो । 

लोकतन्त्रको संरक्षण, गणतन्त्र र परिर्वतन संस्थागत गर्न तीन तहका चुनाव गराउनु बाध्यता भएको उनले बताए । 

वरिष्ठ नेता पौडेलले भने, ‘पार्टी एकता मनदेखि नै हुनुपर्छ, देखावटी होइन । कुन औषधिले कांग्रेस गुटरहित र एकताबद्ध हुन्छ भन्ने प्रेस्क्रिप्सन जिल्ला सभापतिहरूले दिनु प¥यो ।’ उनले पनि कम्युनिस्टहरू अधिनायकवादी नै भएको दाबी गरे । 

विशिष्ट आमन्त्रित केन्द्रीय सदस्य गच्छदारले पनि दुई मुख भएका कम्युनिस्टहरू त एक भइसके भने एउटै सिद्धान्त भएको कांग्रेसमा एकताको विकल्प नभएको औंल्याए । उपसभापति विमलेन्द्र निधिले देउवाकै स्वरमा स्वर मिलाउँदै गुट÷उपगुटका कारण पार्टीले चुनावमा हारेको दाबी गरे । 

जिल्ला सभापतिहरूको भेलामा कांग्रेसभित्रको मर्यादा क्रम मिलाइएको देखियो । महामन्त्री शशांक कोइरालाभन्दा माथि गच्छदार, उनीभन्दा माथि उपसभापति, त्यसभन्दा माथि वरिष्ठ नेता पौडेल र सबैभन्दा माथि सभापति देउवाको मर्यादाक्रम मिलाइएको थियो । हालसम्म गच्छदारको मर्यादाक्रम तोकिएको थिएन ।