कांग्रेसको हेटौंडा भेलाः यस्तो छ देउवाको दाउ र पौडेलको प्रयास

काठमाडौं– ५–७ असारमा हेटौंडामा हुन लागेको कांग्रेस जिल्ला सभापतिहरूको भेला तीनवटा तहको निर्वाचन समीक्षामै केन्द्रित हुने सम्भावना छ । भेलालाई आफ्नो पक्षमा उपयोग गर्ने दाउमा संस्थापन पक्ष र असन्तुष्ट खेमा छन्। 

केन्द्रीय सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष र विपक्षका जिल्ला सभापतिहरू आ–आफ्ना रणनीति बनाउन तल्लीन छन् । निश्चित छ, देउवाइतर पक्षले निर्वाचनमा पराजयको दोष नेतृत्वमाथि खन्याउन प्रयास गर्नेछ । देउवा पक्षका सभापतिले उनको बचाउको प्रयत्न गर्नेछन् ।

तीनै तहका निर्वाचन सकिएको चार महिनापछि आयोजित केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा देउवाले चर्को आलोचना सामना गर्नुपरेको थियो । तर, उक्त बैठक पराजयको कारण र भावी कार्यदिशाबारे निर्णय लिन असफल बन्यो । 

केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले नै जिल्ला सभापति र महासमिति भेलामार्फत् पार्टीको भावी कार्यदिशा निर्धारण गर्ने निष्कर्ष निकालेको थियो । 

हाल ७७ जिल्ला सभापतिमध्ये करिब ३२ जना संस्थापन पक्षका छन् भने संस्थापनइतर ४५ सभापति छन् । संस्थापन पक्षधर केही सभापतिसमेत नेतृत्वप्रति असन्तुष्ट छन् । केही यस्ता सभापति पनि छन्, जो देउवा पक्षधर हुन् तर उनका पक्षमा मुख खोल्ने आँटमा देखिँदैनन् । 

सभापति देउवानिकट केही सभापतिले भने निर्वाचन हार्नुको मुख्य कारण एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धन रहेको बताउँदै उनको बचाउ गर्ने तयारी गरिरहेका छन् । तीन वटा तहका निर्वाचन कांग्रेसको नेतृत्वमा सम्पन्न हुनु नै सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि भएको विषयलाई उठाउने उनीहरूको तयारी देखिन्छ । अनि, गुटबन्दी र अन्तरघातका बावजुद अनुशासनको कारवाही नहुँदा पार्टी पराजित भएको तर्कसमेत अगाडि सार्ने उनीहरूको तयारी छ । 

‘स्थानीय तहको निर्वाचनमा उम्मेदवार छनोट गर्ने अधिकार जिल्ला सभापतिलाई नदिइएकामा सबैभन्दा बढी असन्तुष्टी छ,’ कांग्रेस ललितपुर सभापति मदनबहादुर अमात्य भन्छन्, ‘अनुशासनको कारवाही गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा धेरै सभापतिको मत आउने सम्भावना छ ।’

स्थानीय निर्वाचनमा एउटै पदमा दुईदेखि तीन जनासम्मलाई टिकट दिइएको, पार्टीको उम्मेदवार चयन गर्दा जिल्ला कार्यसमितिलाई बञ्चित र भूमिकाविहीन बनाइएको गुनासो भेलामा बढी आउने सम्भावना छ । 

‘स्थानीय तहमा उम्मेदवार चयन गर्दा हाम्रो भूमिकालाई निस्तेज गर्ने, गौण बनाउने काम नेतृत्वले गरेको छ,’ कांग्रेस बर्दियाका सभापति तथा सांसद सञ्जय गौतम भन्छन्, ‘प्रदेश र प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्ष र समानुपातिकमा उम्मेदवार छनोट गर्दा हाम्रो सुझाव नलिनु त्रुटी हो ।’ 

यस्तै, स्थानीय तहमा माओवादी केन्द्रसँग तालमेल गरेर त्यसलाई प्रदेश र संघीय संसदको निर्वाचनसम्म टिकाउन नसक्नुलाई पनि भेलामा पार्टी नेतृत्वमाथि प्रश्न गर्ने विषय बनाइने सम्भावना छ । 

विपक्षले कांग्रेसलाई लगाएको आक्षेप र आरोपको खण्डन गर्न नसक्नु, सभापति आफैं एउटा गुटको मात्र नेता बन्न चाहनु तथा अन्तरघात र असहयोग गर्नेलाई अनुशासनको कारवाही नगर्नु नेतृत्वको कमजोरी भएको कांग्रेस नुवाकोटका सभापति जगदिश्वरनरसिंह केसी बताउँछन् । 

जनाधार नभएको पार्टीसँग तालमेल गरी जनाधार भएको पार्टीलाई उपेक्षा गर्नु पनि निर्वाचनमा पराजयको कारकका रूपमा औंल्याउने तयारीमा संस्थापनइतर सभापतिहरू देखिन्छन् । यस्तै, निर्वाचनकेन्द्रित राष्ट्रिय मुद्दालाई नेतृत्वले जनतासम्म पु¥याउने संयन्त्र र प्रणाली नबनाएको, विपक्षीको चुनावी तालमेलबाट अतालिएर जनमतलाई आकर्षित गर्ने एजेन्डा दिन नसकेको गुनासा सभापति देउवाले सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ । 

‘विधानबमोजिम पार्टीलाई अघि बढाउन सुझाव दिनेछौं,’ कांग्रेस झापाका सभापति उद्धव थापा भन्छन्, ‘नेतृत्वको अहिलेको जस्तो गतिविधिबाट पार्टीले चुनौती सामना गर्न सक्दैन ।’ 

नेतृत्व विधि, विधान र प्रक्रियाअनुसार चल्ने हो भने धेरै समस्याको समाधान हुने बर्दिया सभापति गौतम बताउँछन् । भन्छन्, ‘अहिले पार्टी परिचालित हुन सकेको छैन । पार्टीमा अराजकता बढेको छ ।’

पार्टी संगठन क्षतविक्षत भएको टिप्पणी गर्दै उम्मेदवार छनोटमा नेतृत्वले गरेका गल्ती अब सच्याउनुपर्ने गौतमको भनाइ छ । 

नुवाकोट सभापति केसी भन्छन्, ‘केन्द्रीय सदस्यसहित सबै पदमा निर्वाचन प्रणालीबाटै पदाधिकारी र सदस्य चयन गर्ने व्यवस्था हुनुपर्छ । केन्द्रीय सभापतिले निर्वाचनमा भएको पराजयको जिम्मेवारी नलिए जिल्ला सभापतिहरूले नै लिन्छन् ।’

नेतृत्वसँग डराएर, कायर भएर र चाकडी गरेर कांग्रेसलाई परिवर्तन गर्न नसकिने उनको भनाइ छ । 

‘पार्टीले क्रियाशील सदस्यता वितरणमा नियन्त्रण गर्नुपर्छ, विधानलाई संघीय संरचनाअनुसार सबै स्थानीय तहमा लैजानुपर्छ । घात  र अन्तरघात गर्नेलाई कारवाही गर्न अनुशासन समिति क्रियाशील गराउनुपर्छ,’ ललितपुर सभापति अमात्य भन्छन् ।

कांग्रेस कैलाली सभापति नरनारायण शाह भने निर्वाचनमा पराजयको भागिदार सबै जना रहेको बताउँछन् । ‘केन्द्रीय सभापतिका नाताले शेरबहादुरजीले जिम्मेवारी लिनु पर्ला तर जिल्ला हाँक्ने जिल्ला सभापतिहरूको पनि त दोष छ नि,’ शाह भन्छन्, ‘आफ्नातर्फबाट केन्द्रीय सभापतिलाई चुनाव जित्ने एजेन्डा पस्किन नसक्ने अनि सबै दोष केन्द्रीय सभापतिलाई मात्र दिएर हुँदैन ।’ यही विषय आफूले भेलामा उठाउने उनी बताउँछन् ।