नेपाली एफएमका भारतीय स्रोता

जनकपुरधाम- रञ्जय राय सीमापारिको भारतीय बजारमा किराना पसल चलाउँछन् । पसलमा हरक्षण रेडियो बजिरहेको हुन्छ । उनले सुन्ने रेडियो स्टेसन भने भारतीय नभई नेपाली हुने गर्छ ।

गीत-संगीत र देश-विदेशको खबरका लागि रायको विश्वास जितेका छन्, सीमावारिका नेपाली एफएमहरूले । 

भारत बिहारको मधुवनी जिल्लास्थित बासोपट्टीका बासिन्दा हुन्, राय । उनको शहर जनकपुरबाट करिब २०/२५ किलोमिटर टाढा पर्छ । 'नेपालका रेडियोहरूले गीत-संगीत त सुनाउँछन् नै, समाचार पनि घण्टैपिच्छे दिन्छन्,' उनी भन्छन्, 'हामीलाई रेडियो सुनेर समय बिताउन सहज भएको छ ।' 

बासोपट्टीमा अधिकांश पसल र घरमा नेपाली एफएम बजिरहेका छन् । मधुवनीकै खजौली बजारका मोहम्मद इरफान पनि नेपाली रेडियोका पारखी हुन् । उनको कानमा हरदम इयरफोन जोडिएको हुन्छ । र, रेडियोमा बजिरहेको हुन्छ, नेपाली एफएम । 

जनकपुरका रेडियोहरूले मैथिली र हिन्दी भाषामा गीत-संगीत र कार्यक्रमहरू पस्किने गरेकाले भाषाको समस्या नभएको इरफान बताउँछन् । नेपाली एफएमका कार्यक्रमहरू उनलाई कण्ठस्थ छन् । भन्छन्, 'हरेक घण्टामा आउने समाचारले देश-दुनियाँको खबर थाहा पाउन सहज भएको छ ।'

जनकपुरका एफएमहरू सञ्चालनमा नआउँदासम्म सीमा आसपास बस्ने भारतीय नागरिकहरू दरभंगा र पटनाबाट प्रसारण हुने आकाशवाणी सुन्थे । अहिले भने आकाशवाणी सुन्नेहरू भारतीय भूमिमै कम हुन थालेको सीतामढीको भिठ्ठामोडका डब्बु कुमार बताउँछन् ।

महोत्तरीको सीमानजिक पर्छ, भिठ्ठामोड बजार । 'एफएमको आवाज तिख्खर हुन्छ, सुन्न समस्या हुँदैन । यही कारण नेपाली रेडियोका भारतीय स्रोता धेरै छन्,' कुमार भन्छन् । 
 

भारतीय स्रोताहरूले एकोहोरो नेपाली एफएम मात्र सुन्ने होइनन्, भारतीय नम्बरबाटै आईएसडी कल गरेर गीत फर्माइस पनि गर्छन् । भारतीय स्रोताको क्रेज थाहा पाएका नेपाली एफएमहरूले पनि 'फोन इन' कार्यक्रम सञ्चालन गरेर प्रत्यक्ष गीत-संगीतको आनन्द दिन्छन् । 

त्यस्ता कार्यक्रममा साथीभाइ र आफन्तजनलाई विशेष अवसरमा शुभकामना दिन अभ्यस्थ भइसकेका छन्, भारतीय स्रोताहरू । 

आर्थिक विकासको दौड तीव्र छ, भारतीय भूमिमा । तर, सीमा क्षेत्रमा एफएम स्टेसन खोल्न स्थानीय बासिन्दाको ध्यान गएको पाइँदैन । एफएम सञ्चालनको अनुमति लिन नेपालमा जस्तो सहज पनि छैन, भारतमा । 

झण्झटिलो प्रक्रिया र अनुमतिमा कठिनाइका कारण रेडियो स्टेसन खुलेका छैनन् । त्यही कारण हो, धनुषा, महोत्तरी, सिरहा, सप्तरी, बारा, पर्सा र रौटहटका एफएम स्टेसनका स्रोता ठूलो संख्याका भारतीय नागरिकहरू बन्नु पनि । 


एक समय थियो, नेपालमा पनि रेडियो नेपाल मात्र सञ्चालनमा थियो । नेपाली नागरिकहरू अल इन्डिया रेडियोका कार्यक्रमहरूमा रमाउँथे । अहिले अवस्था फेरिएको छ, भारतीय नागरिकहरू नेपाली एफएमका क्रेजी बनेका छन् । मैथिली भाषामै कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुनाले पनि उनीहरूलाई सहज बनेको हो । 

उताकै स्रोताको संख्या ठूलो भएकाले भारतीय उद्योगधन्दा, व्यवसाय र उत्पादनहरूका विज्ञापन पनि नेपाली एफएमहरूले पाइरहेका छन् । नेपाली रेडियोहरूमा बज्ने अधिकांश विज्ञापन भारतीय बजारकै हुने गर्छ । 

चुनावी अभियानमा उम्मेदवार र राजनीतिक दलहरू प्रचारप्रसारमा जुट्नु नौलो विषय होइन । रेडियोहरूमा उम्मेदवार र राजनीतिक दलहरूको प्रचारप्रसार गर्ने चलन नेपालमा पनि नौलो होइन । त्यही शैली पछ्याएका छन्, भारतीय राजनीतिक दल र उम्मेदवारहरूले । पारिपट्टि हुने स्थानीयदेखि केन्द्रसम्मको चुनावमा नेपाली एफएमहरू प्रशस्त विज्ञापन पाउँछन् । सोही कारण नेपाली स्रोता पनि अपडेट रहन्छन्, भारतीय चुनाव, उम्मेदवार र परिणामबारे ।