मंगलबार, मंसिर २०, २०७९

कोरोनापछिको विश्व : नयाँ शक्ति समीकरणको सम्भावना

नेपाल समय  |  काठमाडौं, बिहीबार, भदौ ४, २०७७

नेपाल समय

नेपाल समय

बिहीबार, भदौ ४, २०७७, काठमाडौं

नेपाल समय

दोस्रो विश्वयुद्धपछि संसारमा विकासको नेतृत्व अमेरिकाले गरेको मानिन्छ। स्वयं अमेरिका आफूलाई स्वघोषित विश्व नेता मान्छ। यो सत्य हो वा होइन बहसको विषय हो। सत्य मान्ने हो भने एउटा प्रश्न खडा हुन्छ– अमेरिका नेतृत्वको विश्वले कस्तो विकास गरेछ त?

सँगै अर्को पनि प्रश्न उठ्छ– बेलायत, फ्रान्स, स्पेन, इटाली, जर्मनी, बेल्जियम, इरान, दक्षिण कोरिया, इरान, साउदी अरब, जापान, अस्ट्रेलिया, भारत, चीन, रुसजस्ता राष्ट्रले केका आधारमा शक्तिको मूल्यांकन गरेका रहेछन्?

हो, एकताका अमेरिका शक्तिसम्पन्न थियो। सबैले स्वीकार पनि गर्थे। टाइम पत्रिकाका संस्थापक प्रकाशक हेनरी लुसेले त ‘अमेरिकी शताब्दी’ नै प्रचलनमा ल्याए। तर कोरोनाले अमेरिकाको यस अवस्थामा परिवर्तन ल्याएको छ।

अमेरिकाबारे यहाँ द्वन्द्व र शान्तिसम्बन्धी प्रख्यात विद्वान् योहान गाल्टुनको अभिव्यक्ति सान्दर्भिक छ। उनले २००९ मा आफ्नो पुस्तकमा भविष्यवाणी गरेका थिए– सन् २०२० सम्ममा अमेरिकी साम्राज्य पतन हुनेछ।

यद्यपि भविष्यवाणी सबै सत्य हुँदैनन्। कोरोना महामारी न्यूनीकरणका सन्दर्भमा सबैको ध्यान अमेरिकातर्फ केन्द्रित छ। तर अमेरिका स्वयं अन्योलमा छ। मानसिक रूपमा अमेरिका अहिले जति निरीह इतिहासमा कहिल्यै देखिएको थिएन।

कोरोना महामारीले स्वयं अमेरिका आजित छ। निश्चय पनि यतिबेला उसको ‘शक्ति’ कम हुँदै गएको छ।

त्यसो त गाल्टुनको भविष्यवाणी असत्य साबित गर्ने अवसर अमेरिकासँगै छ। यसका लागि उसले कोरोनासँग विजय हासिल गर्नुपर्छ। अमेरिकाले अहिलेको महामारी जित्न सकेन भने उसको शक्ति थप कमजोर हुँदै जानेछ। विश्वको शक्ति समीकरणमा ठूलै परिवर्तन आउनेछ।

अमेरिका, स्पेन, नर्वे, भारतजस्ता देशले आफ्ना नागरिकलाई कोरोना भाइरसबाट बचाउन मलेरिया र एचआईभी संक्रमणको उपचारमा प्रयोग गरिने औषधि प्रयोग गर्न अनुमति दिएकोे चर्चा छ। उनीहरूले विश्व स्वास्थ्य संगठनको स्वीकृतिबेगर यस्तो निर्णय गरेका हुन्। यसले ती देशहरू हतोत्साहित हुँदै गएको संकेत गर्छ।

कोरोना महामारी नियन्त्रणमा विलम्ब भइरहँदा अर्को ग्रहको अनुसन्धान गर्न हिँडेको मानिसले आफ्नै ग्रहका बारेमा यथेष्ट जानकारी प्राप्त गर्र्न सकेको रहेनछ भन्ने स्पष्ट भएको छ।

सबैभन्दा ठूलो मानिसको जीवन र अस्तित्व हो। शक्तिको सम्बन्ध जीवनसँग छ। भाइरसको वर्तमान कहरले जीवनमाथि कसैको नियन्त्रण रहेनछ र प्रकृतिसामु सबै शक्तिहीन रहेछन् भन्ने पुष्टि गरेको छ। त्यसैले त सम्पूर्ण विश्व अनिर्णयको बन्दी बनेको छ।

आजको विश्व मानव जीवनलाई अधिकतम रुपमा परिष्कृत र सुविधासम्पन्न बनाउन केन्द्रित छ। यही केन्द्रीकृत अवधारणालाई ‘विकास’ नाम दिइएको छ। कोरोना महामारीको अवस्थामा ‘विकास’ को मूल्यांकन गर्ने मानिससँग यस्ता प्रश्नको स्पष्ट उत्तर छैन– विकासको लाभ के हो? विकासको लक्ष्य के हो? विकास कसका लागि?

मानव सभ्यताको इतिहासमा अनेक प्रगति गरिसकिएको दाबी गरिएका बेला कोरोनाविरुद्ध लड्ने क्षमताको विकास गर्न सकिएको रहेनछ। अकालमा मृत्यु भएकाको जीवनरक्षा गर्न हाम्रो विकास अपूर्ण रहेछ। त्यसैले विकासलाई नयाँ ढंगले परिभाषा गर्नुपर्ने बेला भएको छ।

कोरोना भाइरसले विश्वका कुनै पनि देशलाई छोडेको छैन। कुनै पनि व्यक्तिलाई माया गरेको छैन। यसले कसैसँग भेदभाव पनि गरेको छैन। आँखाले नदेखिने भाइरसले सम्पूर्ण विश्वलाई आक्रान्त बनाइदिएको छ।

सम्पूर्ण सृष्टि र प्रकृतिमाथि नै विजयको सपनाका साथ अघि बढिरहेको मानव समुदाय निरीह बनेको छ। यसको उपचारका सन्दर्भमा कुनै सफलता प्राप्त हुन सकिरहेको छैन, न त कुनै भ्याक्सिन (खोप) बन्न सकेको छ न त कुनै अन्य औषधिकै विकास हुन सकेको छ।

वैज्ञानिकहरु उपचार खोज्न क्रियाशील रहे पनि सफलता प्राप्त हुन सकेको छैन। पछिल्लोपटक विभिन्न देश खोपको विकासमा जुटेका छन्। तर विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले अहिलेसम्म कुनै खोपलाई मान्यता दिएको छैन।

डब्ल्यूएचओले स्वीकृति नदिए पनि रुसले त्यहाँ निर्माण गरिएको भनिएको खोपलाई प्रयोगमा ल्याउने जनाएको छ। योसँगै कतिपय मानिस विश्वमा अघोषित रूपमा ‘भ्याक्सिन युद्ध’ सुरु भएको भन्न थालेका छन्। रुसले डब्ब्लयूएचओको स्वीकृतिविना नै खोप प्रयोगको जुन जोखिम मोलेको छ। त्यसलाई कतिपयले नयाँ ढंगले शक्ति आर्जन गर्ने कुरासँग पनि जोडेका छन्।

निश्चय पनि जुन देशले कोरोनाविरुद्धको खोपको अविष्कार गर्छ, त्यो देश भोलि विश्व शक्ति सूचीमा स्थापित हुने पक्का छ।


प्रकाशित: August 20, 2020 | 12:25:00 काठमाडौं, बिहीबार, भदौ ४, २०७७

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

समानुपातिकको मतगणना मंगलबार सकिने, त्यसपछि के हुन्छ प्रक्रिया?

प्रतिनिधिसभामा सो प्रणालीतर्फ हालसम्म एक करोड चार लाख ३० हजार चार सय ३९ मतगणना सकिएको छ।

आफूलाई निर्णायक दाबी गर्ने माओवादीका तीन दाउ

शनिबार र आइतबार माओवादी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको पदाधिकारी बैठकले दुईथरी कुरा बाहिर ल्यायो। पहिलो दिन अर्थात् शनिबारको बैठकमा माओवादीले एमालेसहितका अन्य दलसँग पनि सहकार्य गर्न सकिने कुरा बाहिर ल्यायो। तर आइतबारको बैठकमा भने सो कुरालाई ढाकछोप गरेर वर्तमान सत्ता गठबन्धनकै नेतृत्वमा सरकार बन्नेबारे छलफल भएको बताइयो।

न निर्णय न टेन्डर ! आफ्नै शोरुमबाट वडाध्यक्षका लागि भनेर मेयरले किनिन् १० मोटरसाइकल

करिब ४० लाख रुपैयाँ सरकारी बजेट दुरुपयोग गरी नगर कार्यपालिकामा प्रस्ताव नै नलगी स्वमर्जी मोटरसाइकल किनेपछि मेयर शाही विवादमा तानिएकी छन्।

कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठक बोलाउन नेता महरको माग

नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य नैनसिंह महरले कांग्रेसले तत्काल केन्द्रीय समिति बैठक बोलाएर आम निर्वाचनको समीक्षा र गठबन्धन तथा दलभित्र भएका घात-अन्तरघातको छानबिन गर्न माग गरेका छन्।

नेपाल–भारत सीमामा ढुंगा हानाहान

दार्चुलास्थित नेपाल–भारत सीमामा तनाव भएको छ। भारतीय नागरिकले नेपाली नागरिकमाथि ढुंगा प्रहार गरेको बताइएको छ।

संसद्‍मा हुने १२ मध्ये ५ वटाले राष्ट्रिय दलको मान्यता नपाउने

७ वटा दलले समानुपातिकको थ्रेसहोल्ड कटाएर राष्ट्रिय दलको मान्यता पाउने भएका छन् भने पाँच वटा राष्ट्रिय दल नहुने भएका छन् ।

विश्वकपमा मेस्सीले तोडे म्याराडोनाको रेकर्ड

त्यसै क्रममा टिमका लागी एक गोल गरेका अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनेल मेस्सीले आफ्ना देशका लिजेन्ड खेलाडी डिएगो म्याराडोनाको किर्तीमान तोडेका छन्।

विराटनगरबाट सुरु भयो नेपथ्यको मानवताका लागि संगीत अभियान

अभियानको पहिलो ध्वनि शुक्रबार बेलुकी विराटनगरस्थित हाटखोला मैदानमा फैलिँदा हजारौं दर्शकको उत्साह मिश्रित आवाजले रंगेली जोड्ने सडक वरपरका सिंगो भेग गुञ्जायमान भए।

काठमाडौंमा खानेपानी समस्या समाधानमा पहल गरिरहेको छु : प्रकाशमान सिंह

नेपाली कांग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले राजधानीबासीको खानेपानी समस्या छिटो समाधान होस् भनेर आफूहरू लागिपरेको बताएका छन्।

एक्काइसौं शताब्दीलाई सुकुम्बासी भ्रुणको गाली

विनोदविक्रम केसीको कविता 'एक्काइसौं शताब्दीलाई सुकुम्बासी भ्रुणको गाली'

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

घरजग्गा कारोबार, आयात र रेमिट्यान्स वित्तीय अस्थिरताका कारक

रेमिट्यान्सले जनताको जीवनस्तर उकास्न राम्रो भूमिका निर्वाह गरेको छ। गरिबी निवारण, शिक्षा र स्वास्थ्यमा रेमिट्यान्सको ठूलो योगदान छ। म्याक्रो लेभलमा सम्भावना हुँदाहुँदै पनि खासै ठूलो योगदान दिन सकेन।
नेपाल समय
विचार

किन उत्साहित भएनन् मतदाता?

निर्वाचन आयोगका अनुसार यस निवार्चनमा ६१ प्रतिशत मत खसेको छ, जुन गत स्थानीय चुनावको भन्दा ४.०७ प्रतिशतले कम हो भने २०४८ सालदेखिकै कम मत हो। मतदान प्रतिशतको अध्ययन गर्दा २०७० सालमा ७८.७४ प्रतिशत र २०७४ को निर्वाचनमा ६८.६७ प्रतिशत मत खसेको इतिहास छ।
नेपाल समय
विचार

चुनावमा पैसाको प्रतिस्पर्धा छ, आयोग गम्भीर छैन

निष्ठा र आस्थाले राजनीति गर्नेहरू साह्रै कम छन्। पैसावाल राजनीतिमा हावी छन्। पैसावालले टिकट पाउने, राजनीति गर्न सक्ने अवस्था आएको छ। हामीले नै कति सुनेका छौँ कि मसँग जुनाव लड्न पुग्ने पैसा नभएर टिकटलाई दाबी नै गरिनँ।
नेपाल समय
विचार

मतदानमा नराखौं विवेक बन्धक

निर्वाचनमा व्यक्तिगत लेनदेनमा उत्रिएका मतदाताले नेतालाई जिम्मेवारी बोध गराउने हैसियत गुमाइसकेका हुन्छन्। पैसाको बलमा जितेका उम्मेदवारको जनतासँग भावनात्मक सम्बन्ध पनि हुँदैन। भलै, उनीहरूले यो कुरा सार्वजनिक रूपमा भन्दैनन्।
नेपाल समय
विचार

राजनीतिक दल, निर्वाचन आयोग र स्वतन्त्रहरू

सामाजिक मनोविज्ञान सार्वजनिक रूपमा प्रस्फुटन हुन्छ भने व्यक्तिगत मनोविज्ञान भोट खसाल्ने बेला। सोही कारण सार्वजनिक रूपमा भनेका र व्यक्तिगत व्यवहारमा फरक पर्न जान्छ। व्यक्ति आफूले मन नपराए पनि पुरानो पार्टी र नेताप्रति रहेको आस्था मार्न चाहन्न।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना