वीरेन्द्रनगर : चोक ठडियो, सालिक सड्यो

सुर्खेत- कर्णाली प्रदेशको केन्द्र अर्थात् राजधानी शहर वीरेन्द्रनगर । शहरको पनि मुख्य केन्द्र वीरेन्द्रचोक । केही दिन पहिलासम्म यही चोकको अवस्था यस्तो नाजुक थियो की, जोसुकैले पनि नाक खुम्च्याउँथे ।

नाम वीरेन्द्रचौक, तर चोकमा न सालिक, न कुनै आकार नै । संरक्षण र मर्मत सम्भारको अभावमा वेबारिसे जस्तै बनेको यही चोकको स्वरुप अहिले भने बदलिएको छ ।

२०६२/२०६३ सालको जनआन्दोलनपछि राजतन्त्रको अन्त्य भयो । देशमा गणतन्त्रको घोषणासँगै देशभर राजाहरुका सालिक तोडिए । त्यही क्रममा वीरेन्द्रनगरमा रहेको राजा वीरेन्द्रको सालिक पनि तोडियो । त्यसयता वीरेन्द्र चोक चालकविहीन छ । पछिल्ला केही वर्षयता वीरेन्द्र चोकमा फेरि सालिक राख्नुपर्ने माग बढ्दै गएको छ । यही क्रममा वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले चोकको पुनर्निमाण गरेको छ ।

क्रंक्रिट थुप्रिएको चोक अहिले चिटिक्क बनेको छ । रङ्गरोगन गरिएको छ, फूलहरु रोपिएको छ । चोकको नामकरण पनि वीरेन्द्रचोक नै उल्लेख गरिएको छ । तर नामअनुसार चोकमा वीरेन्द्रको सालिक भने छैन ।

निर्माणको काम चलिरहँदा धेरैलाई लागेको थियो चोकमा अब वीरेन्द्रको सालिक पनि राखिन्छ । तर त्यसो भएन ।

यद्यपी चोकमा वीरेन्द्रको सालिक राख्नुपर्ने माग भने अहिले पनि सेलाएको छैन । अर्कोतर्फ कतिपयले गणतन्त्रमा अब कुनै राजाको सालिक राख्नु आवश्यक नहुने धारण राखिरहेका छन् । यी दुबै बिचार र मागका कारण पनि नगरपालिकाले चोकको निर्माण त गर्यो, तर सालिक भने राखेन ।

एक पक्ष सालिक राख्नुपर्ने माग अगाडि सारिरहेको छ भने अर्को पक्ष गणतन्त्रमा राजाका सालिकको अर्थ नहुने भन्दै चोकमा राख्न नहुने अडानमा छ ।

चोकबारे विवाद कायमै रहँदा अब यो चोकलाई सहिदचोक नामकरण गर्नुपर्ने माग पनि बलियो छ । कर्णाली प्रदेश प्राप्तिको आन्दोलनमा ज्यान गुमाएका सहिद र गणतन्त्रका सहिदको सम्मानमा यसलाई सहिद चोक नामकरण गर्नुपर्ने कतिपयको माग छ । चोकको नाममा मात्र होइन, नगरपालिकाकै नाममा समेत यसअघि विवाद भएको थियो । नगरपालिकाको तत्कालीन सर्वदलीय संयन्त्रले नै यसअघि नगरपालिकाको नाम सुर्खेत नगरपालिका राख्न मन्त्रालयमा प्रस्ताव गरेको थियो । वीरेन्द्रनगर नाममा असहमति राख्दै केही वर्ष पहिला नगरपालिका कार्यालयमा वीरेन्द्रनगर मेटाएर सुर्खेत नगरपालिका लेखिएको थियो ।

कहाँ छ वीरेन्द्रको सालिक?

स्वर्गीय राजा वीरेन्द्रको सालिक २०४४ देखि २०६३ सालसम्म त चोकमै थियो । सालिक अनावरणका लागि तत्कालीन राजा वीरेन्द्र र रानी ऐश्वर्या सुर्खेत आएका थिए । राजसंस्था ढलेसँगै वीरेन्द्रको सालिक पनि ढल्यो । त्यसपछि यो चोकमा सालिक ठडिन सकेको छैन । गणतन्त्रको लहर चलेको बेला तोडिएको वीरेन्द्रको सालिक सिङ्गो त छैन ।

टुक्रा परेको उक्त सालिकको केही भाग भने अहिले नगरपालिका कार्यालयको हाताभित्र वेवारिसे अवस्थामा छ । नगरपालिकाका वरिष्ठ अधिकृत प्रकाश पौडेलले सालिकको बाँकी रहेको भाग नगरपालिका कार्यालय परिसरभित्र रहेको बताए । उनका अनुसार सालिक तोडिएपछि नगरपालिकाले नै उठाएर लगेको थियो ।

भारतको जयपुरबाट सालिक निर्माण गरी ल्याइएको थियो । वेवारिसे अवस्थामा रहेको सालिकको टाउको र खुट्टाको भाग छैनन् ।


सालिक राख्ने योजना छैन : देवकुमार सुवेदी, मेयर

नगरपालिकाले वीरेन्द्र चोकको पुनर्निर्माण गरेको छ । नगरको सम्पत्ति बचाऔँ भनेर चोकलाई व्यवस्थित गरेका हौँ।

सुरुमा चौकमा पानीको फोहोरा राख्ने कि भन्ने सोचेका थियौँ । तर बजेटलगायतका विविध समस्याका कारण तत्काल फोहोरा राख्न सम्भव भएन ।

अहिलेलाई रङ्गरोगन र फूल रोप्ने काम भएको छ । नगरपालिकाको काम यो चोकलाई जसरी हुन्छ आकर्षक र व्यवस्थित बनाउने हो ।

तर यो चौकमा वीरेन्द्रको सालिक राख्ने योजना भने छैन । वीरेन्द्रको सालिक हटेको पनि लामो समय भइसकेको छ ।

त्यसकारण पनि अब त्यो सालिकको विषय ब्यूँझाउने पक्षमा हामी छैनौँ । बरु यो चोकलाई कसरी हरियाली र आकर्षण बनाउनेतर्फ सबै जुटौँ ।