एकै वर्षमा ६५९ को हत्या : ७५ प्रतिशत मुद्दा अनुसन्धानमै अल्झियो 

काठमाडौं- प्रहरीले निर्मला पन्त लगायतका दर्जनौ व्यक्तिको हत्यारा पत्ता लगाउन नसकेको यथार्थ जति तितो छ, हत्याको श्रृखला बढ्दै गएको तथ्याङ्क उति नै डरलाग्दो देखिएको छ । 

नेपाल प्रहरीले उपलब्ध गराएको आँकडा अनुसार नेपालमा पछिल्लो तीन वर्षमा १ हजार ९०३ व्यक्ति हत्याका घटना भएका छन् ।

प्रहरीले अपराध नियन्त्रणमा सफलता हासिल गरेको दाबी गरिरहँदा बढ्दो हत्याको दर र अपराधी पक्राउ गर्ने दरबीचको भिन्नता पनि बढ्दो छ ।
 
आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा  जम्मा ६५९ जनाको हत्या भएको छ । यसमध्ये प्रहरीबाट फस्र्यौट भएको मुद्दा संख्या १६७ (२५%) छ । यि हत्याका घटनामा अनुसन्धानका लागि प्रहरीले ९६९ जनालाई पक्राउ गरेको थियो ।
 
त्यस्तै आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा ६२८ व्यक्तिको हत्या भएकोमा प्रहरीका तर्फबाट ५५५ (८८%) वटा मुद्दा फस्र्यौट भएका थिए । यि घटनामा ८७० जना पक्राउ परेका थिए ।
 
आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ मा– ६१६ जनाको हत्या भएकोमा ५३१ (८६%) घटनाको मुद्दा फस्र्यौट भएको थियो । उक्त वर्ष भएका हत्याका घटनामा अनुसन्धानका लागि प्रहरीले ९३१ जनालाई पक्राउ गरेको थियो ।
 
प्रहरीले अनुसन्धान पुरा गरी सरकारी वकिलको सहयोगमा अभियुक्तविरुद्ध अदालतमा मुद्दा चलाइसकेपछि त्यस्ता घटनालाई प्रहरीका तर्फबाट फस्र्यौट भएका मुद्दा भनिन्छ । यद्यपि, त्यस्ता धेरै मुद्दाहरु अदालतमै विचाराधिन छन् ।
 
उपरोक्त तथ्यांकलाई केलाउँदा एकातिर हत्याको दर बढ्दै गएको देखिन्छ भने हत्यारा पत्ता लगाउनमा प्रहरी चुकिराखेको पनि देखिन्छ । दक्ष जनशक्तिको अभाव, आधुनिक प्रयोगशालाको अभावको कारणले गर्दा अपेक्षा अनुसारको नतिजा नआएको नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता विश्वराज पोखरेल बताउँछन् । 

“स्रोत साधनको अभावकै कारणले पनि कतिपय घटनाका दोषी पत्ता लगाउँन नसकिएको छैन,” उनले भने ।
 
पछिल्लो समय भएका अधिकांश हत्यामा पारिवारिक विवाद प्रमुख कारण देखिएको छ । यसले हाम्रो समाज कतै निर्मम र निराश  त बन्दै छैन भन्ने प्रश्न खडा भएकोे छ। 

किन कमजोर भयो अनुसन्धान ? 

पूर्व प्रहरी अधिकारीहरुका अनुसार हत्यारा पत्ता नलाग्नु र अनुसन्धान फितलो हुनुका पछाडि प्रमुख दुई कारण छन् ।
 
पहिलो राजानीतिक दबाब  र, दोस्रो अनुसन्धानका लागि स्रोत साधनको अभाव । यही दबाब र अभावका कारण प्रहरीको अनुसन्धान प्रभावकारी नबनेको पूर्व डीआइजी केशव अधिकारी बताउँछन् । 
उनी भन्छन्– “यहाँ अनुसन्धानमा कमजोरीभन्दा पनि सत्ता र शक्तिवालाहरुको दबाबका कारण धेरै दोषिहरु उम्किएका छन् ।”
 
अति राजनीतिक हस्तक्षेप र पहुँचवालाको दबाबका कारण प्रहरीले उच्च मनोवलका साथ काम गर्न नसकेको उनको अनुभव छ । 

प्रहरी संगठन भित्रकै आन्तरिक किचलोले पनि कयौं घटनामा प्रभावकारी अनुसन्धान हुन नसकेको उनी बताउँछन् । 

प्रदेश अनुसार हत्याका घटना  

आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ 

उपत्यकामा– ५६ 

पूर्वाञ्चलमा १६७ 

मध्यमाञ्चलमा– १३४ 

पश्चिमाञ्चलमा– १०१ 

मध्यपश्चिमाञ्चलमा– ९४ 

सुदुरपश्चिमाञ्चलमा– ६३ 

जम्मा– ६१६ 

आर्थिक वर्ष २०७४/०७५  

उपत्यकामा– ५३ 

प्रदेश– १ मा – ११० 

प्रदेश–२ मा– १२२ 

प्रदेश–३ मा– ८२ 

गण्डकी प्रदेशमा– ५५ 

कर्णाली प्रदशमा– ४५ 

सुदुर पश्चिम प्रदेशमा– ४७ 

जम्मा ६२८ 

आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ 

उपत्यकामा– ६० 

प्रदेश– १ मा– १२९ 

प्रदेश– २ मा– १३७  

प्रदेश– ३ मा– ६० 

गण्डकी प्रदेशमा– ५८ 

प्रदेश– ५ मा– १२०  

कर्णाली प्रदेशमा– ४७ 

सुदुरपश्चिम प्रदेशमा– ४८ 

जम्मा ६५९ 

तीन वर्षमा भएको हत्याका घटनामा १ हजार ९०३ व्यक्ति मारिएका छन् । जसमध्ये आधा घटनाको मुद्दाको पनि किनारा लाग्न सकेको छैन् ।