न्यूयोर्क टाइम्सका प्रकाशकको प्रश्‍नमा के भने ओलीले ? (प्रश्‍नाेत्तरसहित)

चार दिन सम्म स्विजरल्यान्डको डाभोस सहरमा जारि विश्व आर्थिक मन्चको दोश्रो दिनको सेसनमा बुधबार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली सहभागी भए । ‘सेपिङ द फ्युचर अफ डेमेक्रेसी’ अर्थात प्रजातन्त्रको भविष्य निर्धारण शीर्षक सेसनमा ओली सहभागी भएका थिए । 

दुइ देशका राष्ट्र प्रमुख सहित पाँच जनाको प्यानलमा बसेका थिए प्रधानमन्त्री ओली । विश्व प्रसिद्ध फाइनान्सियल टाइम्सका पत्रकार मार्टिन मुफ मोडरेटर रहेको प्यानलमा ओलीसँगै सहभागी थिए  आर्मिनियाका प्रधानमन्त्री निकोल पाशिन्यान र कोलम्बियाका राष्ट्रपति इभान डुके । 

विश्वको प्रतिष्ठित  साचार प्रकाशन गृह न्यूयोर्क टाइम्सका प्रकाशक एर्थर ग्रेग सल्चबर्जर  र लिडरसिप नाउ प्रोजेक्ट कि  अधिकारी डानिला बानुआरेस पनि सेसनमा थिइन । नेपाली समय अनुसार साँझ ६ बजे आसपास सुरु भएको प्यानल डिस्कसनमा प्रधानमन्त्रीलाइ प्रश्नकर्ताले नेपालमा प्रजातन्त्रको अवस्था, प्रेस माथीको निषेधका बारेमा तीन प्रश्नहरु गरेका थिए । 

६४ मिनेट संचालन भएको प्यानल डिस्कसनको प्रश्नोत्तर सारांश-

प्रश्न- प्रधानमन्त्री ओली तपाँइ नेपालको प्रजातन्त्रको  र सरकारको केन्द्रियताको बारेमा केहि भन्नु हुन्छ कि? विकाससिल  देशका प्रजातान्त्रिक सरकारका चुनौतिहरु के छन , छोटकरिमा बताउनु हुन्थ्यो कि?

उत्तर- धन्यावाद । सबैभन्दा पहिले म यो प्रष्ट पार्न चाहान्छु कि प्रजातन्त्र भनेको एक प्रणली हो र जनताको लागी प्रणाली हुनुपर्छ ।  हामीले प्रजातन्त्रको क्षेत्रमा  धेरै परिवर्तनहरु ल्याएका छौँ । हामीले तानाशाही प्रणाली अन्त्य गरेर प्रजातन्त्र   ल्यायौँ । नेपालमा अहिले संघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र छ । र, अहिलेको सरकार जनताबाट निर्वाचित सरकार हो । र, चुनाव मेरो पार्टीको नेतृत्वमा पनि भएको थिएन । त्यो समयमा म प्रतिपक्षमा थिए । तत्कालिन सत्ताधारी दलले चुनाव गराएको थियो । 

चुनाव र चुनावी परिणाम शान्तीपुर्ण वातावरणमा स्वतन्त्र, भयरहित र निपक्ष भएको थियो ।  अहिलेको समयमा चुनाव स्वतन्त्र र निपक्ष हुनैपर्छ । हामीसँग प्रधानमन्त्रीय प्रणाली छ । कार्यकारी अधिकारी प्रधानमन्त्री र मन्त्रिमन्डलसँग रहेको छ । 

र त्यहाँ शक्तिको केन्द्रियताको कुनै प्रश्नै छैन । मैले प्रजातन्त्रको लागी आधा शताब्दी भन्दा धेरै लढाइ गरेको छु । म आफै प्रजातान्त्रीक प्रणाली स्थापनाको लागी कयौँ बर्ष जेल बिताएको छु । त्यसैले म जनताको शाशक हैन सेवक बन्न चाहान्छु । 

म प्रजातन्त्रलाइ राजनितिक उचाहिबाट परिवर्तन गर्न चाहान्छु । जताको जिवनमा परिवर्तन ल्याउनेगरि काम गर्न चाहान्छु । र, त्यो प्रजातन्त्र विस्त्रित प्रजातन्त्र हुनुपर्छ । 

हामीले २०७२ मा संविधान घोषणा गर्यौ र हामीसँग पुर्ण प्रजातन्त्र रहेको छ । त्यहाँ शक्ति पृथकिकरण, चेक एण्ड ब्यालेन्स, स्वतन्त्र न्यायपालिका छन । हामीसँग दुइ सदनात्मक संसद छ । कानुनि शाशन छ । त्यसैले हामीसँग कुनै बाहानाबाजिको सुविधा छैन । हामीले जनताको अधिकारको लागी परिवर्तन ल्याउनै छ । त्यसैले हामी पुर्ण रुपमा आर्थिक क्षेत्रमा परिवर्तन ल्याउन लागि रहेका छौँ । 

हामीले हामीलाइ विधिको शाशन र आर्थिक विकासको निमित्त केन्द्रित गरिरहेका छौँ । हामी हाम्रो उदेस्य समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली भेट्टाउन लागिरहेका छौँ । 

प्रश्न- तपाँइको प्रेसँग कस्तो सम्बन्ध छ?

उत्तर- मेरो प्रेससँग सामान्य सम्बन्ध छ । 

मलाइ लाग्छ प्रजातन्त्रमा प्रेससँग सामान्य नै सम्बन्ध हुन्छ । तानाशाहमा मात्रै मिडियलाइ नियन्त्रण गरिन्छ । तानाशमा मिडियाले सत्ताधारीको पुजा मात्रै गर्छन । प्रजातन्त्रमा भने आलोचना  गर्छन ।  त्यो सामान्य चिज हो । 

र, हामीसँग प्रेस स्वतन्त्रता छ । मिडियाहरु स्वतन्त्र  छन । तर,  अर्को पक्षमा मेरो बिचार के छ भने पित पत्रकारीता पनि छ । त्यो राम्रो हैन । प्रेस प्रजातन्त्रलाइ बलियो बनाउन, विकास र जनताको जिवनमा परिवर्तन गर्न महत्वपुर्ण छ । 

जनताहरु जवाफदेशी प्रेस चाहान्छन । नेपालमा मिडियाहरु मलाइ धेरै आलोचना  गर्छन । जनताका आकांक्षाहरु धेरै छन । नेपालमा चाँडो चाडो परिवर्तन भइरहेकाले उनीहरुका चाहानाहरु पनि चाँडै बढेका छन ।

यस्तो परिवर्तित परिप्रेक्षमा जनताका आकांक्षाहरु उच्च छन । प्रेसका  पनि  सरकारसँग त्यस्तै आकांक्षाहरु छन । कहिलेकाहि विकासको प्रक्रियाहरु जादु जस्ता हुँदैनन । यिनिहरुलाइ समय लाग्छ । 
प्रेस प्राजातन्त्रको लागी, विकासको लागी र आर्थिक समृद्धिको लागी अपरिहार्य छ । प्रेसका पनि दुइ पाटा छन । युवा जमातहरु सामाजीक संजालबाट गलत ढंगले सूसुचित भइरहेका छन ।  यि सबै कुराहरुमा हामी धेरै चनाखो हुनुपर्छ ।  सभ्य समाज र विकसित समाजको लागी । 

प्रश्न- तपाँइको केहि नियमहरु स्वतन्त्र प्रेसको विपक्षमा छन भन्ने कुरालाइ तपाँइ छोटकरीमा कसरी जवाफ दिनु हुन्छ?

उत्तरः हुन्छ म छोटकरीमा नै यसलाइ प्रष्ट पार्न चाहान्छु । नेपाल प्रजातान्त्रीक देश हो । र, प्रजातन्त्रमा विश्वाश गर्छ । र , सबै कुराहरु कानुन र संविधानको मातहतमा छन । नेपालमा शक्ति पृथकिकरण छ । हामीसँग राष्ट्र प्रमुखको रुपमा महिला राष्ट्रपति हुनुहुन्छ । 

हामीसँग संसद छ । हामीसँग न्यायालय छ । हामीसँग प्रेस छ । हामीसँग जनता छन । र, जनताहरु सार्वभौम छन । र, त्यहाँ कुनै नियत र कार्यहरु प्रेसलाइ निषेध पार्ने खालका छैनन । नेपालमा प्रेस पुर्ण रुपमा स्वतन्त्र छ । 

उहाँको प्रश्न अनुसार त्यहाँ प्रेस निषेधको कुनै प्रश्नै छैन । फेरिपनि म एउटा कुरा भन्न चाहान्छु । समाचारको नाममा कसैले झुटा समाचार दिन्छ , कसैको परिवारीक जिवन ध्वस्त गर्छ, चरित्र हत्या वा व्यापार चौपट पार्छ भने त्यो राम्रो हैन । 

म यत्ति मात्रै भन्न सक्छु । र, म मेरा जनतालाइ यो कुरामा शिक्षित गर्न चाहान्छु कि  सबै जवाफदेयी हुनुपर्छ । किनभने प्रजातन्त्र भनेको सबैको लागी हो । प्रेसमा आबद्धहरुको लागी मात्रै हैन । प्रेस स्वतन्त्र  छ । तर, यसले अन्य व्याक्तिको जीवन र घाटाहरुका बारेमा पनि सोच्नुपर्छ । 

यो पनि पढ्नुहोस्-   विश्व आर्थिक मन्चमा के भने प्रधानमन्‍त्रीले ? (सवाल जवाफसहित)