हात्तीले नै हात्ती मरेको सूचना दिएपछि...

इटहरी- कोसी टप्पु आरक्षमा बुधबार बिहान ८ बजेपछि एउटा हात्ती आएर बितण्डा मच्चायो । सुनसरीको कोसी गाउँपालिका–३ पश्चिम कुशाहामा रहेको आरक्ष कार्यालय परिसरमा आएर  अराजक रुपमा उफ्रिन थाल्यो त्यो हात्ती । आरक्ष क्षेत्रको  सुरक्षार्थ खटिएको नेपाली सेनाको ब्यारेकका संरचना भत्काउन थाल्यो । हात्तीसारमा पसेर उफ्रिन थाल्यो । 

रेडियो कलर गरेको मकुना (दाह्रा नभएको एसियाली भाले) हात्तीले बिहान १० बजेसम्म यस्तो गरिह्यो । आरक्षमा बसिरहने र अरू बेला शान्त देखिने मकुनाले यस्तो गर्न थालेपछि हात्तीका जानकारले चासो देखाए । हात्ती उफ्रँदै आएको ठाउँ खोज्दै जाँदा भेटियो एक मृत हात्ती । 

अनुमानित २५ देखि ३० वर्षको एसियाली भाले हात्ती मृत भेट्यो आरक्ष प्रशासनले । आरक्ष कार्यालयको दुई किलोमिटर पश्चिमदक्षिण कर्नरमा सुकेको खयरको रुख नजिकै हात्ती मृत भेटियो । हात्ती भेट्टाउन माकुनाकै कारण छिटो भएको आरक्ष प्रशासनले जानकारी दियो । 

केही समयअघि मात्र आरक्षमा आएका प्रमुख संरक्षण अधिकृत (चिफ वार्डेन) रामदेव चौधरी हात्ती बुद्धिमान भएकाले हात्ती मरेको जनाउ दिएको बताउँछन् । 'मान्छे जत्तिकै ज्ञानी नभए पनि हात्तीले धेरै कुरा बुझ्छ', चौधरी भन्छन्, 'त्यही भएर मरेको हात्ती देखेर जानकारी दिएको हुनसक्छ ।'

मकुना बालुवामा भासिएर मरेको हुनसक्ने चिफ वार्डेन चौधरीले बताए । हात्तीको अगाडिको खुट्टा भासिएर विशाल ज्यान चलमलाउन नसक्दा छटपटाएर मरेको अनुमान छ ।  केही स्थानीयले एक दिनअगाडि दुई मकुनाहरु जुधेको देखेको बताए पनि हात्ती जुधाइमा भुइँ माडिएको नभेटिएकाले त्यो सम्भावना नभएको चौधरीले बताए । हात्तीका दाह्रा र शरीरका अंग कसैले नचलाएकाले तस्करीले मारेको शंका गर्ने आधार नभएको चौधरीले बताए । 



दुई वर्षमा दुई हात्ती घटे 

२०७४ असोज ५ गते कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा हात्ती मरेको भेटिएको थियो । हात्तीका दाह्रा र पुच्छर आधुनिक मेसिनबाट काटेर लगेको पाइएको थियो । २५ वर्षे उक्त हात्तीको तस्करबाट हत्या भएको ठिक १५ महिनापछि मंगलबार कोसी टप्पुमा अर्को हात्ती मरेको हो । 

कत्ति छन कोशी टप्पुमा घरेलु र जंगली हात्ति?

१७५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा सुनसरी, उदयपुर र सप्तरीसम्म फैलिएको कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष नेपालको एक्लो वन्यजन्तु आरक्ष हो । २०३२ सालमा स्थापना भएको आरक्षमा ११ वटा घरपालुवा हात्ती छन् भने वार्षिक १२ वटा हात्ती आरक्षमा ओहोरदोहोर गर्ने आरक्षको अध्ययनले देखाएको छ ।  अब आरक्षण ओहोरदोहोर गर्ने हात्तीको संख्या ११ भएको चिफ वार्डेन रामदेव चौधरीले बताए । 

नेपालमा एकमात्र अर्ना (जंगली भैंसी) पाउने कोसी टप्पुमा गत वर्षको अर्ना गणनाअनुसार ४४१ वटा अर्ना छन् ।  चराहरुको स्वर्ग भनिने कोसी टप्पुमा ५४० प्रजातिका रैथाने र आगन्तुक चरा रहेको आरक्षको तथ्यांक छ ।