विराटनगरमा पनि कुद्‍न थाल्यो रेल

इटहरी- प्रदेश १ को अस्थायी राजधानी तथा प्रदेशको एक्लो महानगर विराटनगरमा भारतिय रेल भित्रिएको छ । सिमावर्ति भारतिय भुमिबाट विराटनगरमा रेलको परिक्षण पहिलोपटक गरिएसँगै रेल विराटनगरमा भित्रिएको हो ।

जनकपुरमा भारतिय ब्रोडगेज रेल भित्रिएको केहि समयपछि विराटनगरमा पनि रेल भित्रिएको हो । आइतबार दिउँसो साढे दुइ बजे यो रेल भारतिय भुमि बथनाह देखी विराटनगर–१८ को भेडियारी क्षेत्र सम्म ८ किलोमिटरको दुरि पार गरेर आएको हो । रेलको पुर्ण डिब्बासहित  नआएपनि इन्जिनलाइ रेलको लिकमा कुदाइएको थियो । १३१०२ डब्लुडिजी ३ ए नम्बर भएको इन्जिन कुदाइएको थियो ।
 
यो सँगै भारतिय राज्य बिहारको बथनाह देखी नेपालको कटहरीको १८ किलोमिटरको निर्माणाधिन रेलमार्गमा ८ किलोमिटर रेल कुद्न लायक भएको हो । नेपाल तर्फ तीन र भारततर्फ ५ किलोमिटर दुरिमा रेल कुदेको हो । रेललाइ विराटनगर १८ का वडाध्यक्ष संजय कुमार शाह सहितका स्थानियले नेपाली झन्डाले स्वागत गरेका थिए । 

सन २०१० मा नेपाल र भारतबिच विभिन्न पाँचस्थानबाट नेपालमा रेल ल्याउने सहमति भएबमोजिम रेलको परिक्षण भएको हो । भारत सरकारको प्राविधिक सहयोगमा बनेको यो रेल परियोजनाको जग्गाको मुआब्जाको दायित्व भने नेपाल सरकारको हो । 

हाल कुदेको बथनाह भेडियारी सम्मको मुआब्जा विवाद नभएपनि अरु क्षेत्रमा मुआब्जा विवाद भएको परियोजनाका भारतिय अधिकारी अश्विनि कुमारले मिडियालाइ जानकारी दिएका छन । मुआब्जा विवादकै काराण सम्झौतामा २०१७ सम्ममा आउन भनिएको रेल २०१८ को अन्त्य हुन लाग्दा मात्रै एक खण्डमा परिक्षण भएको हो ।

सुनसरीमा कुदेको थियो प्रदेश १ मा पहिलोपटक रेल

आइतबार विरानगरमा कुदेको रेल नेपालको जनकपुरपछि दोश्रो भनिएको छ । तर, रेलको इतिहास हेर्ने हो भने यो रेल प्रदेश १ मै कुदेको दोश्रो रेल हो ।  

कोशी व्यारेज बनाउदाताका धरान देखी सप्तरी र सुनसरी जोड्ने कोशी व्यारेज सम्म रेल चलेको थियो । विक्रम संवत् २०११ सालमा भएको नेपाल र भारत बिचको कोशी सम्झौतापछि २०१६ देखी २०४० सम्म ४७ किलोमिरटको दुरिमा उक्त रेल चलेको थियो । 

रेलमा व्यारेज बनाउन आवस्यक ढुंगाहरु बोकिएको थियो । ढुंगा बोकेकै आधारमा रेललाइ ढुंगे रेल भनिएको धरानका पाकाहरु बताउँछन । बाल्यकालमा रेल चढेको अनुभव भएका पत्रकार महासंघ सुनसरीका पुर्व अध्यक्ष केवश घिमिरेसँग त केहि दुर्लभ रेलका तस्बिरहरु पनि छन । धरानबाट रेल चलेकै इतिहाँसको आधारमा धरानमा अझैपनि रेल वे चोक रहेको छ । 

‘रेलवे’ चोक भनिएपनि व्यारेको निर्माणसँगै पुरानो रेलको अस्तित्व क्रमशः समाप्त भएको हो । हाल कहि कहि अवसेस र पुराना तस्बिर बाहेक प्रदेश १ मा कुदेको रेलको कुनै अंश बाकि छैन ।