ब्ल्याक डायमण्ड ‘पेले’

काठमाडौं- पेलेलाई खासगरी मैदानमा प्लेमेकरको नाम दिइन्थ्यो । खास गरी उनी ड्रिबलिङ्ग, पासिङ्ग, र गोल बनाउने क्षमताका लागि प्रशिद्ध मात्र हैनन् उनी सर्वश्रेष्ठ पनि छन् । उनको टेक्निक र प्राकृतिक जोशीलोेपन विश्वभर  सधै प्रशंसा गरिन्छ । 

उनको खेल समयमा सर्वश्रेष्ठ मानिएका पेले हरेक खेलाडीका लागि एक आदर्श हुन् । हरेक खेलाडी पेले जस्तै बन्न चाहन्छन् । यतिमात्र हैन विश्व फुटबलमा अहिले जति नयाँ युवा स्टारको रुपमा उदाउँदै आएका छन् उनी सबैको नाम फुटबलका जिउँदा इतिहास पेलेसँग जोडिन्छ । सन् १९५९ मा उनले क्लबको तर्फबाट पहिलो म्याच खेले र पहिलो गोल पनि गरे । 

त्यसपछि उनले सफलताको शिखर चुम्दै गए । उनी मात्र १६ बर्षको उमेरमा आफ्नो देशको राष्ट्रिय टिमको सदस्य बने । पेलेको नेतृत्वमा ब्राजिलले फुटबलमा धेरै उल्लेखनीय सफलता प्राप्त गर्यो । उनले आफ्नो जीवन भरिमा १३६३ खेल खेल्दै १२८१ गोल गरेका छन् ।

पेले नाम रहनुको कारण

ट्रेस कोराकोस, ब्राजीलमा जन्मेका पेलेको नाम अमेरिकी अन्वेषक थोमस एडीसनको नाममा राखिएको थियो । तर उनको माता पिताले नामको अंग्रेजी अक्षर ‘आई’ निकालेर ‘एडसन’ राख्ने निर्णय लिए । तर उनको जन्मको प्रमाणपत्रमा त्रुटि भएकाले धेरै कागजपत्रमा उनको नाम एडसन नभएर एडीसन नै हुन गयो । उसको परिवारले मूल रुपमा उनलाई उपनाम डिको दिएका थिए । उनको उपनाम पेले उनलाई स्कूलको दिनहरुमा साथिले जिस्काउनले नाम हो । 
जसले यो बताउँछ कि उनलाई उनको मनपर्ने खेलाडी स्थानीय वास्को दा गामाको  गोलकीपर बिलेको नामको गलत उच्चारण हो । तर जति उनी अस्वीकार गर्थे त्यति नै यो नाम उनीसँग जोडिदै गयो । आफ्नो आत्मकथामा पेलेले भनेका छन् कि उनलाई र उनको मित्रलाई थाहा थियो त्यो नामको अर्थ के हो भनेर ।

पेलेका तीन विवाह

पेले आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा खुल्ला विचारधारका थिए । उनले ३ पटक विवाह गरे । उनको पहिलो विवाह रोजमेरी डोस रईस चोल्बीसँग सन् १९६६ मा भएको थियो । उनको पहिलो श्रीमतीबाट उनकी २ छोरी छन् । तर सन् १९८२ मा उनको सम्बन्ध विच्छेद भयो । सन् १९८१ देखि सन् १९८६ सम्म उनी उनका साथी क्सुक्सासँग रोमान्टिकली इन्भल्भडमा थिए । जसबाट उनलाई एक मोडल बन्नको लागि सहायता प्राप्त भएको थियो । 



क्सुक्सा जम्मा १७ बर्षकी थिइन । जब पेलेले उनीसँग डेट सुरु गरेका थिए । त्यसपछि उनले सन् १९९४ मा मनोवैज्ञानिक र सुसमाचार गायक अस्सिरिया लेमोस सेइक्साससँग विवाह गरे । त्यसपछि उनले २ जुडवा बच्चालाई जन्म दिए । फेरि उनी आफ्नी अर्की श्रीमतीसँग पनि छुट्टिए र हाल सन् २०१६ मा फेरि मर्सिया ओकिसँग विवाह गरे । यो उनको अहिलेसम्मको व्यक्तिगत जीवन हो ।

फुटबल करियर

सन् १९५९ मा उनको पौलिस्ताको उपाधिलाई कायम राख्न नसके पछि उनको सफलताको सपनाको दौडमा रोक लागेको थियो । तर सन् १९६० मा उनले आफ्नो पूरा मेहेनतका साथ खेललाई जारी राखे र खेलको मैदानमा आफ्नो असाधारण प्रदर्शन देखाए । जसले सान्टोसको उपाधि फिर्ता पाउन मदत मिल्यो । त्यसै समयमा उनको क्लबले टप स्कोरर र उपाधि जितेको थियो । सन् १९६२ उनको करियरको सबैभन्दा राम्रो खेल वर्ष थियो । उनले सान्टोसलाई कोपा लीबरताडोरेस प्रतियोगितामा एक रोमाञ्चक जीत हासिल गर्न महत्वपुर्ण भुमिका खेले ।


घरेलु लिगमा पेलेले आफ्नो करियर शुरुवात गर्दा मात्र उनी १६ बर्षका थिए । सन् १९७२-७३ सम्म उनले ब्राजील लिग सान्टोसको लागि खेले । लाभप्रद अमेरिकी लिग उनको करियरको अन्तिम खेल रह्यो । १९७५ मा उनले न्यूयोर्क कस्मोसको लागि प्रशिक्षको रुपमा हस्ताक्षर गरे र तीन सत्र निभाए । पेलेलाई १९९२ मा परिस्थिति र पर्यावरणको लागि संयुक्त राष्ट्रको राजदूत नियुक्त उनलाई गरियो ।

१९६४ मा अर्जेन्टिनावीरुद्धका खेलमा उनलाई विपक्षी टीमका खेलाडीहरुले बारम्बार किक हानिरहेका थिए । तर रेफ्रिले ती खेलाडीलाई निकाल्नुको सट्टा पेलेलाई निकालेर यो साबित गर्न चाहन्थे कि उ पेलेलाई गेमबाट निकाल्ने रेफ्रिको रुपमा सबैको नजरमा चिनियोस् । पेलेले १४ बर्षसम्म आफ्नो देशको नेतृत्व गरे । 

आफ्नो खेल जीवनमा  पेलेले १९५९ मा १२६ गोल हानेका थिए । १९६९ मा उनले १ हजार १३१ गोल हानेर फुटबलबाट सन्यास लिने घोषणा गरेका थिए । उनको यो घोषणाले ब्राजीलवासीहरु धेरै रोएका थिए । बच्चैदेखि फुटबल खेल्न रुचाउने पेलेले फुटबल खेलेर धेरै सम्पत्ति पनि कमाए । त्यतिमात्र नभएर मात्र पेलेकोे नेतृत्वमा ब्राजीलले ३ चोटी विश्वकप हात पार्न समेत सफल भएको थियो ।

‘ब्ल्याक डायमण्ड’ तथा ‘फुटबल किङ्ग’ को नामबाट चिनिने पेले धेरै धनसम्पत्ति र नाम कमाएर पनि अत्यन्त विनम्र, सहृदयी र सहज छन् । विज्ञापन, रक्सी तथा तम्बाकू सेवनबाट जीवनभर दूर रहने पेलेलाई उनकोे सन्यास पछि यूगोस्लाभिका राष्ट्रपति टीटोले राष्ट्रिय सम्मानले सम्मानित गरेका थिए । - एजेन्सीको सहयोगमा