कर्णालीमा बढे आँखाका बिरामी, बजेट अभावले काम गर्न समस्या

सुर्खेत–कर्णाली प्रदेशमा बार्षिक ६० हजारभन्दा बढी आँखाको बिरामी देखिएका छन् । नेपाल रेडक्रस सोसाइटी सुर्खेत आँखा अस्पतालको तथ्याङ्क अनुसार वार्षिक ६० हजार आँखाका विरामी उपचारका लागि आउने गरेका छन् । 

गएको आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मात्रै ६० हजार बढी आँखाका बिरामी उपचारका लागि आएका छन् । प्रदेशको एक मात्र आँखा अस्पतालले एक वर्षमा ६० हजार दुई सय ८३ जनाको आँखाको उपचार गरेको छ ।

जसमध्ये ३७ हजार आठ सय १५ जना अस्पतालमै आएर उपचार गरेका हुन् भने २२ हजार चार सय ६८ जनाले समुदायमा सञ्चालन गरिएको शिविरबाट उपचारको सेवा लिएका हुन् । 

६० हजार बिरामी मध्ये एक हजार पाँच सय ९६ जनाले मोतिविन्दुको शल्यक्रिया गराएका छन् । एक हजार एक सय २५ जनाले अस्पतालमै र चार सय ७१ जनाले समुदायमा सञ्चालित शिविरबाट मोति विन्दुको शल्यक्रिया गराएका हुन् । 

प्रदेशमा यति धेरै आँखाका विरामी हुँदा समेत जनशक्तिको निकै अभाव रहेको छ । प्राप्त जनशक्ति नहुँदा ठूला शल्यक्रियाका लागि नेपालगञ्ज र काठमाडौंका अस्पताल पठाउनुपर्ने बाध्यता रहेको अस्पतालका प्रशासकीय प्रमुख धनबहादुर थापाले जानकारी दिए । ‘अत्याधुनिक फ्यागो मेसिनबाटा अप्रेशन सुरु गरेपछि विरामीलाई केही राहत भएको छ ।’ थापाले भने ‘आवश्यक मात्रामा जनशक्ति छैन, जसले गर्दा जटिकल केशहरु काठमाडौं र नेपालगञ्ज रिफर गर्ने गरेका छौँ ।’

यता अस्पतालका संयोजक लिलाराम सुवेदी भने ‘आर्थिक अभावकै कारण जनशक्ति थप गर्न नसकीएको बताए । ‘विरामीको जाप दिनप्रतिदिन बढ्दै छ’ सुवेदीले भने ‘आर्थिक अभावकै कारण डाक्टरको संख्या थप गर्न सकेका छैनौं ।’ 

आँखा अस्पताल सम्बन्धी राष्ट्रिय नीतिको अभावकै कारण राज्यले अस्पताललाई सहयोग नगर्दा दुई जना नेत्ररोग विशेषज्ञ डाक्टरले वार्षिक ६० हजारको उपचार गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको सुवेदीले गुनासो गरे । ‘एक दिन एउटा कर्मचारी विदा बस्यो भने कामै ठप्प हुने अवस्था छ ।’ उनले थपे ‘विरामीको चापलाई हेर्दा २४ सै घण्टा सेवा दिनुपर्ने अवस्था छ ।’

नेपाल रेडक्रस सोसाइटी र स्वीस सरकारको सहयोगमा सञ्चालित अस्पतालमा डाक्टरहरुले नै हैरानी बेहोरेर सेवा दिइ रहेको सुवेदीको भनाई छ । आवश्यक मात्रामा न औचार छ, न डाक्टर सुवेदीले भने ‘दुई जना डाक्टरले हैरानी व्यहोर्दै सेवा दिइरहेका छन् ।’ सरकारको सहयोग पाए अस्पताललाई प्रदेशको टिचिङ आँखा अस्पतालको रुपमा विकास गर्न सकिने उनको बुझाई छ ।

अस्पताललाई चाहिने बजेटको अभाव

कर्मचारीको अभावले अस्पतालमा बिरामीको चाप थेक्न नसकिरहेका बेला प्रदेश सरकारले अस्पतालको स्तरवृद्धिका लागि चाहिने बजेट बिनियोजन गर्न सकेको छैन ।
 
कर्णाली प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले वार्षिक अस्पतालको सेवा विस्तारका लागि १५ लाख रुपैयाँ स्वीकृत गरेको छ । प्रदेश सरकारले छुट्याएको १५ लाख अस्पतालका लागि सानो रकममात्र भएको अस्पताल स्रोतले जनाएको छ । 

विभिन्न जिल्लामा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालका लागि ५० लाख रुपैयाँ दिन सक्ने सरकारले अस्पताललाई १५ लाख छुट्याएर अन्याय गरेको अस्पताल प्रशासनको आरोप छ । 
सरकारको बार्षिक कार्यक्रममा प्रत्येक जिल्लामा आँखा शिविर सञ्चालनका लागि ५० लाख रुपैयाँ स्वीकृत गरेको छ ।