खोकु-छिन्ताङ घटनाको ४३ वर्ष : अझै असन्तुष्ट छन् सहिद परिवार

काठमाडौं– धनकुटाको छिन्ताङमा तत्कालीन पञ्चायती शासकले दमन गरेको ४३ वर्ष पूरा भएको छ। निरंकुशताविरुद्ध र परिवर्तनको पक्षमा आवाज बुलन्द गरेको भन्दै तत्कालीन पञ्चायती शासकले दमन गरेको ४३ वर्ष पूरा भएको दिन (कात्तिक २९) गते सहिद स्मृति दिवस मनाइयो।

परिवर्तनको पक्षमा आन्दोलनको लहर ल्याउने र आन्दोलनकै क्रममा १६ जना सहिद बनेका खोकु–छिन्ताङ घटनामा मारिएका सहिद परिवारले उठाएका माग अझै पूरा भएका छैनन्। छिन्ताङबासी आफूहरुले परिवर्तन र कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई दिएको योगदानप्रति गर्व भए पनि राज्यस्तरबाट गाउँको समृद्धि र सहिद परिवारका लागि अझै थप केही होेस् भन्ने चाहना रहेको बताउँछन्।

सहिद परिवारका सदस्य झलकमान राई भन्छन्, ‘छन्ताङका १६ जना सहिदहरुको एकीकृत बस्ती, एक घर एक रोजगार, राष्ट्रिय सहिदको कुरा, पारा नमिलाएर घोषणा गरिएको छ। शेरबहादुर देउवाले घोषणा गरेको सहिद मान्ने गरेका छैनौं। सहिद परिवारको आर्थिक पक्ष सबल बनाइदिनुपरो। त्यसका लागि सरकारले दिगो कार्यक्रम घोषणा गरिदिनुपर्छ।’

सहिद परिवारकै सदस्य गंगाबहादुर राईले सरकारले सहिद परिवारलाई मध्यनजर गरेर विद्यालय र केही सुविधा दिएको बताए। उनले भने, ‘विद्यालय र केही सुविधा दिएको छ तर केही मागहरु पूरा गरेको छैन।’ 

जनप्रतिनिधिहरु भने सहिद परिवारलाई उनीहरुको सबै माग पूरा नभए पनि धेरै मागहरु पूरा गरिसकेको बताउँछन्। नेकपा (एमाले) धनकुटा जिल्ला कमिटीका अध्यक्ष राजेन्द्रकुमार राईले सहिदहरुकै कारण छिन्ताङ विकसित भइरहेको भन्दै जनप्रतिनिधिहरुले सहिद परिवारका सबै सदस्यलाई रोजगारी दिने काममा लागिपरेको बताए। सहिद परिवारका सदस्यहरुले भनेको सबै कुरा लागू नभए पनि सरकारले धेरै सहयोग गरेको बताउँदै अध्यक्ष राईले भने,‘सहिद परिवारलाई स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारले पनि सहयोग गरिरहेको छ।’

शेरधर राई नेतृत्वको प्रदेश १ सरकारले खोकु–छिन्ताङका १६ सहिद परिवारलाई पाँच–पाँच लाख रुपैयाँ राहत अनुदान दिएको थियो। अहिलेसम्म सहिद परिवारका लागि ८ वटा घर निर्माण भइसकेको छ। 

त्यहाँका जनताले खान नपाएपछि मझियाहरुको ढुकुटीबाट टिप्पणी उठाएर अन्न जनतालाई बाँडिएको थियो। त्यसविरुद्ध पञ्चायती शासक वर्गले यो काण्डमा विभिन्न व्यक्तिहरुमाथि डकैतीको मुद्दा चलाएको थियो। स्थानीय पञ्चहरुले प्रशासनसँग गुहार मागेपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री सूर्यबहादुर थापाको निर्देशनमा अञ्चलाधीश, प्रहरी प्रशासनका प्रमुख र सेनाले यस क्षेत्रका नागरिकमाथि दमनको नीति लिएको थियो। अन्ततः २०३६ सालमा छिन्ताङ हत्याकाण्ड भएको थियो, जसमा १६ जनाको हत्याकाण्ड भएको थियो। हत्याकाण्डमा परी मारिएका १६ जनालाई २०७४ सालमा तत्कालीन सरकारले राष्ट्रिय सहिद घोषणा गरेको थियो।