धपक्कै बलेको मुस्ताङ

यतिबेला हिमालपारिको जिल्ला मुस्ताङ धपक्कै बलेको छ । आकास खुलेको छ, धौलागिरि र नीलगिरि हिमालको काखमा रहेको मुस्ताङका पाखापखेरा, मट्यौले डाँडा अनि कालीगण्डकीका बगर जताततै आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको विशेष चहलपहल देख्न सकिन्छ ।

शैक्षिक संस्थामा बिदा, आकाश खुलेर हिमाल हाँस्नु अनि अनुकूल मौसमको स्वागत एकैपटक परेपछि मुस्ताङका मुख्य पर्यटकीय स्थल सदरमुकाम जोमसोमको पर्यटन तथा होटल व्यवसायीलाई भ्याइनभ्याइ छ । कालीगण्डकीको किनार र पहाडको डिलमुनि रहेको साँघुरो बजार जोमसोममा पर्यटकले खचाखच भरिएको छ । 

पर्यटकको भीड बढेपछि होटलका कोठा र खानाको दर ह्वात्तै बढेको छ । एक रातको ५–६ सय रुपैयाँसम्ममा पाइने कोठाको अहिले १५–१६ सय रुपैयाँ पर्छ । जोमसोममा विगतदेखि नै सडकको भीड हेरेर कोठाको मूल्य बढ्दै आएको छ । जोमसोमको पर्यटन बजारलाई सरकारले नियन्त्रणमा लिएर व्यवस्थापन गर्न सकेको छैन । मुस्ताङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गंगाबहादुर क्षेत्रीले भने, ‘यहाँको मुखिया प्रथा र बजारको कथा वुझिनसक्नुको रहेछ ।’

मुस्ताङको आकर्षण जोमसोममात्र चाहिँ होइन । यो एउटा प्रवेश नाका मात्र हो । धार्मिक ऐतिहासिक, पुरातात्त्विक र प्राकृतिक धरोहरको संगम रहेको मुस्ताङमा पर्यटकका लागि विभिन्न गन्तव्य छन् । बौद्ध र हिन्दु धर्मावलम्बीको साझा तीर्थस्थल मुक्तिनाथ क्षेत्र यहीं छ । यहाँ दैनिक हजारौं आन्तरिक तथा बाह्य धार्मिक पर्यटक पुग्छन् । कागबेनीमा पनि श्रद्धालुको विशेष चहलपहल हुन्छ । जोमसोमबाट करिब ३ दिन हिँडेर पुगिने दामोदर कुण्ड पुग्न कठिन भए पनि लोकप्रिय छ ।

उपल्लो मुस्ताङ लोमान्थाङ, कोरला पुग्नेहरु पनि मन्त्रमुग्ध भएर प्रकृतिको गुनगान गाउँदै घर फर्कन्छन् । कागबेनीवाट करिब ४० किमि सडक दुरी रहेको लोमान्थाङ र कोरला पुग्न त्यति सहज छैन । तर पनि महँगो भाडा तिरेर त्यसतर्फ जानेको संख्या बढेको छ । मार्फा, दुम्बा तालतर्फ रमाउनेको संख्या बढेको मुस्ताङका ट्राफिक प्रहरी प्रमुख प्रहरी सहायक निरीक्षक डोलेन्द्र हमालले दाबी गरे । 

भारत र तेस्रो देशका नागरिक  दामोदर कुण्डमा बढी पुग्ने गरेको एक्याप कार्यालय जोमसोमको तथ्यांक छ । 

गाडा भाडा मनपरी

मुस्ताङ जिल्ला प्रवेश गर्ने सडक पूरै कच्ची छ । सडक स्तरोन्नति गरी कालो पत्रे गर्ने ठेक्का दिइसकिएको छ तर पनि सडक निर्माणले गति लिएको छैन । घासादेखि जोमसोम हुँदै कागबेनीसम्म पुग्दा यात्रुले ठूलै युद्ध जितेको महसुस गर्नुपर्छ । कागबेनीबाट माथिल्लो मुस्ताङ पुग्न बढी जोखिमपूर्ण सडक यात्रा गर्नुपर्छ ।  

पोखरा–जोमसोम सडकको दुरी १५७ किमि छ । बसमा यात्रा गर्दा भाडा प्रतिव्यक्ति एघार सय रुपैयाँ र जिपमा १८ सय ५० रुपैयाँ तिर्नुपर्छ । जोमसोमबाट माथिल्लो मुस्ताङ ५२ किमि सडक यात्रा गर्दा गाडी भाडा १७ सय रुपैयाँ तिर्नुपरेको यात्रुको गुनासो छ । मुस्ताङमा यात्रु भाडा, होटलका बस्ने कोठा र खानेकुराको सिन्डिकेट कायमै छ । 

मुस्ताङ पर्यटनको प्रचुर सम्भावना बोकेको आसलाग्दो गन्तव्य हो । राज्यले त्यसको उचित व्यवस्थापन गरेर फाइदा लिन पूर्वाधार विकासमा जोड दिनुपर्ने पर्यटनविद् बताउँछन् ।