प्रहरीमा बढुवाले सधैं झस्किने एउटा ब्याच

काठमाडौं- नेपाल प्रहरीले नयाँ महानिरीक्षक पाएको दुई महिना पुग्न लाग्दा सिपाहीदेखि एसएसपीसम्मले बढुवा पाइसकेका छन् । डीआईजीहरूको बढुवा हुन नसक्दा प्रहरीका सबै विभाग ‘कन्फर्म’ हाकिमविहीन छन् । 

तर, त्यसभन्दा ठूलो जोखिममा एउटा सिंगै ब्याच परेको छ, जसले बढुवा नपाए विशिष्ट श्रेणीको अधिकृत बन्न नपाई अवकाशको पत्र बुझ्नुपर्नेछ । 

खासमा, शुरुदेखिकै बढुवामा पछाडि नपारिएको भए अहिले नेपाल प्रहरीको नेतृत्वमा पुग्ने थियो, ३० असार ०४५ मा भर्ना भएको ब्याच । अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी) बढुवामा अझै ढिलाइ भए उक्त ब्याचले एक महिनापछि नायब महानिरीक्षक (डीआईजी)मै अवकाश पाउनेछ ।

हेपिएका यी अधिकृत

खासमा, उक्त ब्याच यसअघिका महानिरीक्षक प्रकाश अर्यालको ब्याचसहित प्रहरी निरीक्षकमा प्रतिस्पर्धामा थियो । तर, अन्तरवार्तामा फालिएर वैकल्पिक सूचीमा पुगे उनीहरू । अर्यालसहितका ४० अधिकृत २९ चैत ०४४ मा प्रहरी निरीक्षक बने । 

उनीहरूसँगै प्रतिस्पर्धा गरेका १२ अधिकृत भने तीन महिनापछि मात्र प्रहरी निरीक्षक बने । त्यतिबेला खाली रहेको दरबन्दी घोषणा गर्नु पर्दैनथ्यो, भर्ना लिँदा । उनीहरू त्यसैको मारमा परे र खाली रहेका बाँकी दरबन्दीमा तीन महिनापछि मात्र भर्ना पाए । 

पूर्वमहानिरीक्षक प्रदीपसमशेर राणा मात्र होइन, सशस्त्र प्रहरीका पूर्वमहानिरीक्षक स्वर्गीय कृष्णमोहन श्रेष्ठ पनि वैकल्पिक सूचीमा भर्ना भएका थिए । दुवैलाई महानिरीक्षक बन्ने बाटो कसैले छेकेन । 

तर, ३० असार ०४५ को ब्याचलाई शुरुदेखि नै बाटो छेकियो र पछाडिको पछाडि राखियो । 

यस ब्याचमा उत्तम कार्की, छविलाल जोशी, ज्ञानविक्रम शाह, श्याम खड्का, शरद चन्द, पवनप्रसाद खरेल, प्रेम चन्द, श्यामबहादुर खत्री, रविन्द्रप्रसाद शर्मा, मोहनराज जोशी, जगदिश चन्द र सुभाषचन्द्र चौधरी थिए । 

उनीहरूमध्ये जगदिश चन्द ०६० सालमा सञ्चार उद्यमी जमिम शाहको हत्यामा संलग्नता पुष्टी भएपछि बर्खास्त भइसकेका छन् । श्यामबहादुर खत्री तिनै अधिकृत हुन्, जो ३३ किलो सुन तस्करी प्रकरणमा मुख्य सहयोगीको अभियोगमा अहिले न्यायिक हिरासतमा छन् । बाँकी अधिकृत अहिले डीआईजी छन् । 

यसरी पछाडि पारिए

पूर्वमहानिरीक्षक अच्युतकृष्ण खरेलप्रति असन्तुष्टी व्यक्त गर्ने कमै अधिकृत भेटिन्छन्, नेपाल प्रहरीमा । खरेलको उच्च व्यावसायिक क्षमताको धेरैले प्रशंसा गर्छन् । 

तर, ३० असार ०४५ को उक्त ब्याच भने खरेलप्रति असन्तुष्ट रह्यो सधैं । पूर्वमहानिरीक्षक अर्याललगायत ४० अधिकृतसँगै डीएसपीमा बढुवा हुन आफूहरूलाई ‘कनिष्ठ’ भएको बताएर तत्कालीन एआईजी खरेलले नै रोकेको ती अधिकृतहरूको आरोप छ । तत्कालीन महानिरीक्षक मोतिलाल बोहराले पनि खरेलकै भनाइमा सहमति जनाएको उनीहरू बताउँछन् । 

तर, जब खरेल महानिरीक्षक बने, उनीहरूभन्दा १९ महिना पछाडि भर्ना भएको वर्तमान महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनालको ब्याच मिसाइयो डीएसपी बढुवामा । जबकि, महानिरीक्षक खनालको ब्याच २९ माघ ०४६ मा मात्र प्रहरी निरीक्षक बनेको थियो । 
 

‘पहिले जुनियर भनेर हामीलाई बढुवा हुन दिइएन, पछि हामीभन्दा जुनियरलाई वरियतामा माथि राखेर डीएसपी बनाइयो,’ १२ जनामध्येका एक अधिकृत भन्छन्, ‘त्यसपछि हरेक बढुवामा हामीलाई पछाडि पारियो र खनालसहितका अधिकृतहरूलाई नै वरियतामा अगाडि राखियो ।’

उनका अनुसार खनालसहित रमेशप्रसाद खरेल, राजेन्द्रमान श्रेष्ठ, राजेन्द्र श्रेष्ठ, रञ्जन कोइराला र धिरु बस्नेतलाई मिसाएर मात्र उनीहरूको ब्याचलाई डीएसपी बनाइएको थियो । कोइराला भने पछि सशस्त्र प्रहरीमा गए र श्रीमतीको हत्या गरेको प्रमाणित भएपछि अहिले जेल सजाय भोगिरहेका छन् । 

राजेन्द्र श्रेष्ठले एसएसपीबाट अवकाश पाए भने राजेन्द्रमान श्रेष्ठ गम्भीर बिरामी छन् । महानिरीक्षक बढुवाप्रति असन्तुष्टी जनाउँदै रमेशप्रसाद खरेल राजिनामा दिएर सेवाबाटै बाहिरिसकेका छन् । 
प्रहरी नियमावलीअनुसार बढुवाका क्रममा ज्येष्ठता अनिवार्य हेर्नुपर्छ । यी अधिकृतहरू डीएसपीबाट एसपी बन्दा फेरि पीडित बने । तत्कालीन महानिरीक्षक ओमविक्रम राणाले रमेशप्रसाद खरेल, सर्वेन्द्र खनाल, राजेन्द्र श्रेष्ठ र राजेन्द्रमान श्रेष्ठभन्दा तल राखिदिए, वरियता । 

एसपीबाट एसएसपी बन्दा पनि खरेल, खनाल र श्रेष्ठद्वय माथि रहे । ३० असार ०४५ को ब्याच तलको तल नै रह्यो । 

एसएसपीबाट डीआईजी बढुवा क्रममा सर्वेन्द्र खनाल र रमेश खरेलपछि तेस्रो वरियतामा उक्लिएका थिए, ३० असार ०४५ मा भर्ना भएका उत्तम कार्की । डीआईजीबाट नेपाल प्रहरीको २६ औं महानिरीक्षक बन्ने अवसर भने खनालले प्राप्त गरे ।

खनाल महानिरीक्षक बन्दासम्म उक्त ब्याचका केही अधिकृत एसएसपी मात्र थिए । उनले ती सबैलाई डीआईजी बनाए । यसअघि डीआईजी बनेका अधिकृतको चासो आफूहरूलाई एआईजी बन्न खनालले साथ दिने हुन् कि होइनन् भन्ने देखिन्छ । 

महानिरीक्षक खनालसामु एआईजी बढुवाको जटिलता तेर्सिएको छ । अघिल्लो ब्याचमा एआईजीको दरबन्दी सातबाट १५ पुर्‍याइएको थियो । तीमध्येका आठ पद विशेष दरबन्दीका हुन् । र, त्यसमा बढुवा हुने अधिकृतको अवकाशसँगै खारेज हुन्छन् । 

एआईजी बढुवामा अरू एक महिना ढिलो भए ३० असार ०४५ को ब्याचले विशिष्ट श्रेणीमा बढुवा हुने अवसर नपाउने भने निश्चित छ । १२ जनामध्ये बाँकी रहेका १० अधिकृतलाई अवकाशमा पठाएर मात्र एआईजी बढुवा अगाडि बढाइने हो कि भन्ने चिन्ता उनीहरूमा देखिन्छ ।