पाइलटबीच कुटाकुट भएको विमानमा के के भएको थियो ?

काठमाडौं। दुबईबाट तेल अवीवतर्फ उडेको फ्लाईदुबईको यात्रुवाहक विमानले बुधबार बिहान दुईपटक आपत्कालीन संकेत पठाएपछि केही समय तनावपूर्ण अवस्था सिर्जना भएको थियो। तीमध्ये एउटा संकेत विमानमा सम्भावित अपहरण वा गैरकानुनी हस्तक्षेप भएको जनाउने थियो। पछि प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट विमानभित्रै दुई पाइलटबीच भएको हिंसात्मक झडपका कारण यस्तो अवस्था सिर्जना भएको खुलेको छ।

फ्लाईदुबईको एफजेड १०७३ उडानमा करिब १८० यात्रु सवार थिए। तीमध्ये १०० भन्दा बढी यात्रु इस्राइली नागरिक रहेको बताइएको छ। विमान दुबईबाट तेल अवीवका लागि उडेको करिब साढे दुई घण्टापछि पाइलटहरूबीच झडप भएको बताइएको छ। घटनापछि विमानको उचाइ पनि छोटो समयमै तीव्र रूपमा घटेको थियो।

प्रारम्भिक जानकारी अनुसार उडानकै क्रममा दुई पाइलटबीच हिंसात्मक झडप भएको थियो। एक पाइलटले अर्का पाइलटमाथि चक्कुले आक्रमण गरेको आरोप छ। आक्रमणमा परेका पाइलट बेहोस भएको बताइएको छ।

झडपका कारण विमानको अवस्था असामान्य बनेपछि विमानले सुरुमा ७७०० आपत्कालीन संकेत प्रसारण गरेको थियो। यो सामान्य आपत्कालीन अवस्थाको संकेत हो। त्यसपछि ७५०० संकेत प्रसारण गरिएको थियो, जसले विमानमा गैरकानुनी हस्तक्षेप वा सम्भावित अपहरण भएको जनाउँछ। पछि फेरि ७७०० संकेत प्रसारण गरिएको थियो।

घटनापछि प्रारम्भिक रूपमा एक पाइलटले विमानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर दुर्घटनाग्रस्त गराउन खोजेको आशंका गरिएको थियो। तर अहिलेसम्म त्यस्तो उद्देश्य पुष्टि भएको छैन। घटनाको वास्तविक कारण र पाइलटको उद्देश्यबारे अनुसन्धान भइरहेको छ।

पाइलटहरूबीच झडप भएपछि विमान एक मिनेटभन्दा केही बढी समयमै करिब १५ हजार फिट तल झरेको बताइएको छ। विमानको अवस्था असामान्य भएपछि यात्रु र चालक दलमा त्रास फैलिएको थियो।

विमानलाई निर्धारित गन्तव्य तेल अवीव नपुर्याई साउदी अरबतर्फ मोडिएको थियो। त्यसपछि विमान साउदी अरबको तबूक विमानस्थलमा सुरक्षित रूपमा अवतरण गरेको थियो। विमान अवतरण गरेपछि अपहरणको आशंका खारेज गरिएको थियो।

विमान सुरक्षित रूपमा अवतरण गरेपछि दुवै पाइलटलाई विमानबाट निकालिएको र घटनाबारे अनुसन्धान अघि बढाइएको बताइएको छ।

इस्राइली सञ्चारमाध्यमका अनुसार विमानमा रहेका अन्य चालक दलका सदस्य तथा केही इस्राइली यात्रुले पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गरेका थिए। केही यात्रु ककपिटसम्म पुगेर अवस्था नियन्त्रणमा लिन सहयोग गरेको बताइएको छ।

एक यात्रुले आफूहरूले ककपिटभित्र पाइलटमाथि चक्कु प्रहार भएको देखेको बताएका छन्। अर्को विवरणअनुसार यात्रुहरूलाई समेत पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गर्न आग्रह गरिएको थियो।

विमानभित्र खिचिएको भनिएको भिडियोमा केही यात्रु घाइते पाइलटको नजिक उभिएर उनलाई होसमा राख्ने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ। भिडियोमा एक यात्रुले घाइते पाइलटलाई ननिदाउन आग्रह गर्दै विमान बचाउन सफल भएको बताएको सुनिएको उल्लेख छ।

विमानमा रहेकी मिरियम नामकी एक यात्रुले घटनाका क्रममा यात्रुहरू निकै डराएको बताएकी छन्। सुरुमा घटना कति गम्भीर थियो भन्ने यात्रुहरूले बुझ्न नसकेको उनले बताएकी छन्। उनका अनुसार केही समयसम्म अवस्था यस्तो देखिएको थियो कि विमानभित्रै आतंकवादी हमला भएको हो कि भन्ने डर पैदा भएको थियो। करिब १० देखि १५ मिनेटसम्म आफूहरू विमानबाट जीवितै बाहिर निस्कन सक्नेमा समेत आशंका भएको उनले बताएकी छन्।

अर्का एक यात्रुले विमान अचानक तल झर्न थालेको, विद्युत् प्रणालीमा समस्या आएको र यात्रुहरूबीच चिच्याहट भएको बताएका छन्। उनका अनुसार ककपिटमा चक्कु प्रहार भएको र त्यसपछि विमानको कम्प्युटर प्रणालीमा समेत क्षति पुगेको थियो।

घटनाको जानकारी पाएपछि इस्राइली वायुसेनाले सम्भावित आपत्कालीन अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै लडाकु विमान परिचालन गरेको थियो। इस्राइलले आफ्नो सुरक्षा सतर्कता पनि बढाएको बताइएको छ।

प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले सुरक्षा अधिकारीहरूसँग बैठक गरेका थिए। यसैबीच साउदी अरबमा अवतरण गरेको विमानका यात्रुलाई तेल अवीव फर्काउन फ्लाईदुबईले संयुक्त अरब इमिरेट्सबाट अर्को विशेष विमान पठाउने तयारी गरेको बताइएको छ।

यात्रुहरूलाई फर्काउन इस्राइली सैन्य वा नागरिक विमान प्रयोग गर्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भइरहेको बताइएको छ। इस्राइली वायुसेनाका हरक्युलिस विमान पठाउने सम्भावनाबारे समेत विचार गरिएको बताइएको छ।

प्रारम्भिक जानकारीमा आक्रमणमा संलग्न भनिएका पाइलट ओमानी मूलका रहेको बताइएको छ। तर उनको पहिचान र पृष्ठभूमिको आधिकारिक पुष्टि भइसकेको छैन। 

घटनाको कारण मनोवैज्ञानिक समस्या थियो वा अन्य कुनै उद्देश्य थियो भन्ने पनि अहिलेसम्म स्पष्ट भएको छैन। एक पाइलटमाथि आत्मघाती उद्देश्यले विमान नियन्त्रणमा लिन खोजेको प्रारम्भिक आशंका गरिएको भए पनि त्यसको पुष्टि भएको छैन।

घटनामा पाइलटहरूबीच वास्तवमै उडानका क्रममा शारीरिक झडप भएको पुष्टि भएमा यो विषय केवल विमानभित्रको आन्तरिक अनुशासनको घटनामा सीमित नहुन सक्छ। यसलाई गम्भीर विमान सुरक्षा घटनाका रूपमा अनुसन्धान गरिने सम्भावना छ र त्यसपछि नियामकीय वा आपराधिक कारबाही हुन सक्ने बताइएको छ।

अनुसन्धानमा झडपका क्रममा कुनै पाइलटले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्न छाडेका थिए कि थिएनन्, विमानको नियन्त्रण कति समय प्रभावित भयो, अन्य चालक दलका सदस्यले ककपिटमा हस्तक्षेप गर्नुपरेको थियो कि थिएन र यात्रु तथा विमानको सुरक्षामा वास्तविक खतरा कति उत्पन्न भएको थियो भन्ने विषय पनि हेरिनेछ।

यस्तै घटना यसअघि २०२२ मा एयर फ्रान्सको विमानमा पनि भएको थियो। जेनेभाबाट पेरिसतर्फ उडिरहेको विमानका दुई पाइलटबीच ककपिटमै शारीरिक झडप भएको थियो। त्यसबेला चालक दलका सदस्यहरूले दुवै पाइलटलाई छुट्याएका थिए र विमान अवतरण नहुँदासम्म एक पाइलट मात्र ककपिटमै रहेका थिए।