रूसी हमलाबाट 'अनाथको गाउँ' बनेको ह्रोजा

युक्रेन- दिमाको परिवार उत्तर-पूर्वी युक्रेनको ह्रोजामा बस्थ्यो। मिसाइल हमलामा उनका आमाबुबा र हजुरबुबा मारिए। 'मैले यसलाई पूर्ण रूपमा बुझ्न सकिनँ,' १६ वर्षीया दिमाले बीबीसीलाई बताइन्। 'तर अहिले म घरको जिम्मेवार व्यक्ति भएँ। मलाई मेरी कान्छी बहिनीको लागि दु:ख लाग्छ। यो सबै हुनुअघि मैले उसलाई अँगालो हाल्दा उसलाई मन परेन। तर अब ऊ सधैं मलाई अँगालो हाल्न चाहन्छिन्।'

५ अक्टोबर २०२३ मा ह्रोजाको एउटा क्याफेमा मिसाइल खसेको थियो। यस आक्रमणमा ५९ जनाको मृत्यु भएको थियो। यस गाउँमा बसोबास गर्ने प्रत्येक परिवारबाट कम्तिमा एक व्यक्तिले एन्ड्रे कोजिरको अन्त्येष्टिमा भाग लिए। एन्ड्री स्वयंसेवकका रूपमा युक्रेनी सेनामा भर्ना भएका थिए। हमलामा यस गाउँका करिब पाँच प्रतिशतको मृत्यु भएको थियो। मारिनेमा अधिकांश बालबालिका समेत रहेका छन्। यस्तो अवस्थामा ह्रोजा अहिले अनाथको गाउँको रुपमा चिनिएको छ।

ह्रोजा गाउँमा भएको यो आक्रमण रुसी आक्रमणपछि सर्वसाधारणमाथि भएको सबैभन्दा घातक हमला हो। रुसले दुई वर्षअघि युक्रेनमा आक्रमण सुरु गरेको थियो। रुसले यस आक्रमणको बारेमा कहिल्यै टिप्पणी गरेको छैन, तर रुसी राज्य मिडियाका अनुसार सेनाले उक्त क्षेत्रमा सैन्य लक्ष्यलाई निशाना बनाएको बताएको छ।

युक्रेनले त्यहाँ कुनै सैन्य आधार नभएको बताएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिवेदनले पनि यसलाई समर्थन गरेको छ। प्रतिवेदनमा सेनाको उपस्थिति वा कुनै वैध सैन्य लक्ष्यको कुनै संकेत नभएको बताएको छ। युद्ध सुरु हुनुअघि दिमा एक सामान्य किशोरीजस्तै आफ्नो आमाबाबुसँग बसिन्। उनी साथीहरूसँग घुम्ने गर्थिन् र कहिले दिदीबहिनीसँग झगडा गर्थिन्।

अब उनी गाउँबाहिर चिहानमा आफ्ना बाबुआमा र हजुरबा हजुरआमाको चिहानमा राखेका गुलदस्ताहरू हेर्छन्। त्यहाँ अझै पनि चिहान ढुंगा छैन तर त्यहाँ मर्नेहरूको हँसिलो अनुहार भएको काठको क्रस छ। दिमाको गाउँ रुसी सीमा नजिकै युक्रेनको खार्किभ क्षेत्रमा पर्छ। यहाँबाट ३० किलोमिटर टाढा रहेको कुप्यान्स्क सहरमा भीषण युद्ध चलिरहेको छ। युक्रेनको राष्ट्रिय झण्डाको रंगका निलो-पहेंलो फूलहरू बाहिर रोपिएका छन्। टाढाबाट आएको विस्फोटको आवाजले मात्र शान्ति खलबलिन्छ।

दिमाका हजुरबुवा ६२ वर्षीय भ्यालेरी भन्छन्, ‘आक्रमणमा धेरै मानिस मारिए। गाउँ एकाएक सुनसान भयो। त्यो पीडा भुल्न सकिँदैन। हाम्रो घरमा चारवटा कफिन थिए। मेरो दिमागले के भयो बुझ्छ, तर मेरो मन अझै पत्याउन सक्दैन। उसले मलाई आफ्नी छोरी ओल्गा र ज्वाइँ अनातोलीको अन्तिम फोटोहरू देखाउँछ। भ्यालेरी भन्छन् कि तिनीहरू दुवै एकअर्कालाई धेरै माया गर्थे। यो राम्रो घर थियो। भ्यालेरी भन्छन् कि अन्नालोटीले एक पटक मजाक गर्दै मलाई भने कि यदि उनी पहिले मरे भने ओल्गा चाँडै निको हुनेछन् र फेरि विवाह गर्नेछन्। तर ओल्गाले भने कि थिइन्, होइन एनाटोली, हामी दुवै एकै दिन मर्नेछौं। भविष्यमा हेर्दा यो भयो।' यति भन्दै भ्यालेरी बगिरहेको आँसु पुछ्न थाल्छन्।

भ्यालेरीले अक्टोबर हमलापछिको अवस्थालाई द्रुत गतिको डराउने फिल्मको रूपमा वर्णन गरे। छोरीलाई खोज्न उनी घटनास्थलतर्फ दौडे तर समयमा पुग्न सकेनन्। ओल्गाको मृत्युको समयमा उपस्थित एउटी महिलाले उनीहरूलाई भनिन्, "उनको अन्तिम शब्दहरू थिए, 'म बाँच्न चाहन्छु।' भ्यालेरी र उनकी श्रीमती लुबोभले दिमा, उनकी १७ वर्षीया जेठी बहिनी डारिना र १० वर्षीया कान्छी बहिनी नास्त्यालाई अपनाए।

उनी भन्छन्, "नातिनातिनाहरू यहाँ मसँगै बस्नुपर्‍यो। मैले यो परिवार टुट्न दिन सकिनँ।" उनीहरुलाई लिएर चिन्तित भएको उनको भनाइ छ। नत्र केटाकेटीहरु अनाथ आश्रममा जाने थिए। यद्यपि भ्यालेरी स्वीकार्छन् कि आफ्ना नातिनातिनाहरूको हेरचाह गर्न सधैं सजिलो छैन, तिनीहरू यस कठिन समयमा एक अर्काको लागि त्यहाँ छन्। दिमाले बगैंचामा परिवारको सुँगुरहरूको हेरचाह गर्न मद्दत गर्छन्। यस हमलामा गाउँका १४ बालबालिकाले आफ्ना एक अभिभावक गुमाए। यी आठ बालबालिकाका बाबुआमा दुवैको मृत्यु भयो। यी सबै अवस्थामा उनीहरुको हेरचाह गर्ने जिम्मेवारी उनीहरुको हजुरबुवाले उठाए, ताकि उनीहरुलाई अनाथालयमा जान नपरोस्।

आक्रमणपछि धेरैजसो मानिसहरु आत्तिएका छन्। यस क्षेत्रमा बस्ने डायना नोसोवा भन्छिन्, "म ती अन्त्येष्टिहरू कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ, जब यी बालबालिकाहरू एकअर्काको हात समातेर चुपचाप र एक्लै उभिएका थिए। मेरो मुटु टुट्यो।" यस आक्रमणमा अनाथ भएका केही बालबालिकाले सुरक्षित ठाउँमा सर्ने निर्णय गरेका छन्। जसमा १४ वर्षीय भ्लाड पनि परेका थिए। आक्रमणमा उनकी आमा, हजुरबुबा, काका र आठ वर्षीय काकाको मृत्यु भएपछि उनी पश्चिमी युक्रेनमा काकीसँग बस्न गएका थिए।

"म तिमीलाई धेरै सम्झन्छु," उसले आफ्नो हजुरआमालाई भिडियो कलमा भन्यो। जब उनले यसो भने, उनकी हजुरआमा भ्यालेन्टिना भन्छिन्, "म पनि।" यस आक्रमणमा धेरै मानिसहरू गुमाए पनि भ्यालेन्टिनाले गाउँमै बस्ने निर्णय गरिन्।

- बीबीसी हिन्दीबाट