बुधबार, माघ २५, २०७९
कंगो-मिसन-१

कान्तिपुर टिभीको त्यो समाचार जसकारण दुई सैनिक अधिकृतले जागिर गुमाए

अनिल यादव  |  काठमाडौं, बुधबार, भदौ ३०, २०७८

अनिल यादव

अनिल यादव

बुधबार, भदौ ३०, २०७८, काठमाडौं

काठमाडौं- नेपाली सेनाभित्रको आर्थिक अनियमितताको खबर मिडियामा पुर्‍याउन सहयोग गरेको अभियोगमा दुई जना सह-सेनानी जागिरबाट निकालिएको रहस्य बाहिर आएको छ। 

कोर्ट मार्सलमार्फत सेनाभित्रको आन्तरिक सूचना मिडियामा चुहाएको ठहर गर्दै भवानीदल गणमा कार्यरत सह-सेनानीद्वय राजेन्द्र सिम्खडा र कुमार गुरुङलाई जागिरबाट बर्खास्त गरिएको एउटा 'गुपचुप' घटना नेपाल समयलाई प्राप्त भएको छ। 

सिम्खडा र गुरुङ ज्वालादल गणको २६औं डफ्फाका रूपमा शान्ति मिसनका लागि प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगोमा रहेका बेला आर्थिक अनियमिततासम्बन्धी एउटा खबर मिडियामा आएको थियो। त्यो खबर मिडियामा ल्याउन सहयोग पुर्‍याएको आरोप लगाउँदै २०७७ असोजदेखि सिम्खडा र गुरुङलाई 'निगरानी'का लागि भन्दै ७६ दिन सैनिक हिरासतमा राखेर मानसिक यातना दिइएको थियो। 

के थियो त्यो खबर जसले सेनाभित्र तरंग मात्रै ल्याएन, 'देशको सेवा गर्छु' भन्दै १३ वर्षदेखि सैनिक सेवामा आबद्ध रहेका दुई सह-सेनानीले जागिरबाट हात धुनु पर्‍यो? यसको जवाफ खोज्न ०७७ असोज १२ गते कान्तिपुर टेलिभिजनमा प्रसारित बेलुका ८ बजेको समाचार बुलेटिनमा फर्कनुपर्छ। 

000

शान्ति मिसनका लागि करिब ७ सय नेपाली सैनिक कंगोमा तैनाथ रहेका बेला ०७७ असोजमा सैनिक अमल्दार नवराज माझीमाथि निर्घात कुटपिट भएको खबर मिडियामा छाइरहेको थियो। त्यहाँ कार्यरत सैनिक अधिकृतहरू इन्द्र थापा, सुवास हुमागाईं र योगेन्द्र धितालले अमल्दार माझीलाई कुटपिट गरेको खबरले जंगी अड्डा तातेको थियो। 


कंगो मिसनमा आफूमाथि कुटपिट भएपछि घाउ देखाउँदै अमल्दार नवराज माझी

त्यतिबेला सहसेनानी गुरुङ कंगोमै थिए। तर, सिम्खडा भने बिदामा नेपाल आएका थिए। अनि, लकडाउनका कारण मिसनमा फिर्ता हुन सकिरहेका थिएनन्। 

अनियमितताको विषयमा भने त्यस्तो केही नदेखिएको भन्दै प्रकरणलाई इन्क्वायरीले नै अन्तै मोड्यो। त्यसपछि सिम्खडा र गुरुङविरुद्ध नेपाली सेनाको अभियोजन महाशाखाले अनुशासन तथा आचरणसम्बन्धी कसुरमा मुद्दा चलायो। 

त्यही क्रममा असोज १२ गते कान्तिपुर टेलिभिजनको ८ बजेको समाचार बुलेटिनमा सुरक्षा पत्रकार रमेश धमलाको एउटा रिपोर्ट प्रसारण भयो, जसको हेडलाइन थियो- 'नेपाली सेनाको कंगोस्थित शान्ति मिसनमा कुटपिटको घटनापछि आर्थिक अनियमितता प्रकरण सतहमा, कम्तीमा ४७ लाख हिनाहिनामाको आशंका, जंगी अड्डा भन्छ- अनुसन्धान हुन्छ।' (हेनुहोस्, कान्तिपुर समाचारको लिंक- १७ मिनेट ८ सेकेन्डदेखि) 

उक्त भिडियो रिपोर्टमा औषधि खरिदमा एजेन्टले दिएको मूल्य र सैनिक मुख्यालयमा पठाइएको मूल्यमा फरक देखिएको विवरण नै सार्वजनिक गरिएको थियो। सँगसँगै कंगोको मिसन इलाकामा पेट्रोल ट्यांकरबाट पेट्रोल खन्याइरहेको केही भिडियो र फोटोहरू पनि रिपोर्टमा देखाइएको थियो। 

रिपोर्टमा नेपाली सेनाका प्रवक्ता सन्तोषबल्लभ पौडेलको पनि भनाइ राखिएका थियो, जहाँ उनले स्पष्ट भनेका थिए, यसबारे अनुसन्धान हुन्छ। 

यसरी अनियमिततासम्बन्धी रिपोर्ट प्रसारण भएपछि यसले सैनिक वृत्तमा तरंग पैदा भयो। तत्कालीन प्रधानसेनापति पूर्णचन्द्र थापाले कान्तिपुर टेलिभिजनमा असोज १२ गते आएको अनियमितताको खबरबारे छानबिन गर्नका लागि 'कोर्ट अफ इन्क्वायरी' नै गठन गरे।

कंगो घटनाबारे पत्रकार धमलासँग छानबिनको प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै सैनिक प्रवक्ता सन्तोषवल्लभ पौडेल। कान्तिपुर समाचारबाट लिइएको स्क्रिनसट

इन्क्वायरीको अध्यक्षमा प्रमुख सेनानी क्षेत्रबहादुर मल्ल तोकिए भने सदस्यहरूमा प्रमुख सेनानी निर्मल कुमार श्रेष्ठ र सहसेनानी सुमन न्यौपाने। 

'कोर्ट अफ इन्क्वायरी' गठनको उद्देश्य थियो, अनियमितताबारे छानबिन गर्नु। तर यो टोलीको अनुसन्धान भने अनियमिततातिर भन्दा पनि औषधिको विवरण, मिसनको फोटो र भिडियो कसरी पत्रकार रमेश धमलासमक्ष पुग्यो भन्नेमा केन्द्रित भयो। 

हामीले यो प्रकरणसँग जोडिएको इन्क्वायरीको प्रतिवेदनदेखि अदालती फाइल प्राप्त गरेका छौं, जहाँ बयानका प्रश्नदेखि अनुसन्धानको प्रमुख पाटो नै कान्तिपुर टेलिभिजनका पत्रकार धमलासमक्ष ती फोटो, भिडियो र डकुमेन्टहरू कसले दियो भन्नेमा केन्द्रित देखिन्छ। 

त्यतिबेला कंगो मिसनमा रहेको ज्वालादल गणको नेतृत्व गरिरहेका थिए, प्रमुख सेनानी शैलेन्द्र कोइरालाले। 'मिडियामा सैनिक जवान कुटपिटको खबर तातिरहेका बेला जब अनियमितताको प्रकरण पनि थपियो, त्यसले उनलाई निकै तनाव दिएको थियो,' त्यतिबेला सोही मिसनमा रहेका एक सैनिक अधिकृत भन्छन्, 'त्यसैले आफू जोगिनका लागि उनले त्यतिबेला कोर्ट अफ इन्क्वायरी पनि मिसलिड गरे। अनि, छानबिन पनि पत्रकारलाई कसले सूचना दियो भन्नेतिर केन्द्रित भयो।'

अनियमितताको खबर बाहिर आएपछि जसरी दुई सैनिक जागिरबाट हटाइए, यसले सेना भ्रष्टाचारका मामिलामा कत्ति पनि सजग छैन र शुद्धीकरण चाहँदैन भन्ने सन्देश दिन्छ। नयाँ नियुक्त प्रधानसेनापति यसमा सचेत हुन जरुरी छ।

केहीसँग बयान लिएपछि ०७७ असोज १७ गते कोर्ट अफ इन्क्वायरीको निष्कर्ष थियो- 'सह-सेनानी कुमार गुरुङले नेपाली सेनाको आन्तरिक विषयविरुद्ध प्रमाण जुटाउने गलत नियतले कंगोको स्थानीय व्यक्तिसँग गोप्य रूपमा सम्पर्क गरी औषधिको मूल्य मगाई शिकायत जाँचमा समेत दिनका लागि भनी सह-सेनानी प्रदीपध्वज बुढाथोकी र सह-सेनानी राजेन्द्र सिम्खडालाई दिई सोही तथ्य कागजात मिडियासम्म पुर्‍याउन सहयोग गरेको देखियो।'

त्यस्तै सिम्खडाको हकमा 'कोर्ट अफ इन्क्वायरी'को निष्कर्ष थियो- 'सह-सेनानी राजेन्द्र सिम्खडाले मिसन इलाकामा पेट्रोल ट्याङकरबाट पेट्रोल खन्याइरहेको भिडियो तथा फोटोहरू मिसन इलाकामा आफ्नो उपस्थितिमा सिपाही प्रदीपनाथलाई खिच्न लगाएको र सह-सेनानी कुमार गुरुङले निजलाई उपलब्ध गराएको औषधि खरिदको विवरणसमेत सिपाही प्रदीपनाथको समन्वयमा कान्तिपुरका पत्रकार रमेश धमलाको मोबाइल नम्बर लिएर प्रसारणका लागि ह्वाट्सएपमार्फत् उक्त फोटो र भिडियो उपलब्ध गराई प्रचारप्रसार गराएको देखियो।'


यो निष्कर्ष निकाल्दै इन्क्वायरीले दुवै जनालाई नेपाली सेनाको मिडिया नीति विपरीत हुने गरी गणको आन्तरिक विषयवस्तुहरू मिडियामा प्रसारण हुन सहयोग पुर्‍याई सैनिक ऐन, २०६३ विपरीत कार्य गरेका आरोप लगाउँदै सोही ऐन बमोजिम कारबाही गर्न सिफारिस गर्‍यो। 

तर, अनियमितताको विषयमा भने त्यस्तो केही नदेखिएको भन्दै प्रकरणलाई इन्क्वायरीले नै अन्तै मोड्यो। त्यसपछि सिम्खडा र गुरुङविरुद्ध नेपाली सेनाको अभियोजन महाशाखाले अनुशासन तथा आचरणसम्बन्धी कसुरमा मुद्दा चलायो। 

समरी जनरल सैनिक अदालतले पुस २९ गते पत्रकार धमलासम्म सूचना पुर्‍याउनमा दुवैलाई दोषी ठहर गर्दै दुवैलाई सैनिक सेवाबाट हटाउने फैसला गर्‍यो। सहायक रथी रामनाथ शर्मा ढुंगानाको अध्यक्षतामा गठित उक्त अदालतमा प्रमुख सेनानी सन्तोषकुमार थापा, सेनानी अजीव न्यौपाने र प्राड विवाक प्रमुख सेनानी मृगेन्द्रविक्रम बस्नेत सदस्य थिए। 

फैसलाको फाइल हेर्दा यी दुई सैनिकले पत्रकार धमलालाई फोटो/भिडियो र औषधिको विवरण दिएको कुनै ठोस प्रमाण अदालतसमक्ष पेस भएको देखिँदैन। तर उनीहरूले तस्बिर र भिडियो पठाएको साविती बयान भने दिएका छन्। 

यो मुद्दामा पनि 'पत्रकार धमलालाई मैले नै सूचना दिएको हुँ' भनेर दुवैजनालाई जर्बजस्ती कबुल गर्न लगाइएको सैनिक स्रोत बताउँछ। 'उनीहरूलाई ७६ दिन हिरासतमा राखियो, मोबाइल र ल्यापटप नै जफत गरियो,' एक सैनिक अधिकृत भन्छन्, 'तर, उनीहरूविरुद्ध कुनै पनि प्रमाण नजुटेपछि उनीहरूलाई तीन वर्ष जेल पठाउने धम्की दिएर, मानसिक यातना दिएर बयान कबुल गर्न लगाइएको छ। नेपाली सेनाभित्र कसरी झुटो अभियोगमा फसाइन्छ, कसरी बयान कबुल गर्न लगाइन्छ त्यो त एसएमजी प्रकरण नै देखाइसक्यो। यहाँ पनि त्यस्तै भएको छ।'

(साविती बयानकै आधारमा फैसला गर्दा सैनिकद्वय लबकुमार गुरुङ र सरोज तामाङ चितवनको एसएमजी गन प्रकरणमा कसरी दोषी ठहरिए, कसरी चरम यातना र जेल सजाय भोग्न बाध्य भए, त्यसबारे हामीले 'गन'ले अन्याय, 'गन'ले न्याय शृंखलामा लेखेका थियौं। अहिले दुवैले अदालतबाट सफाइ पाइसकेको अवस्था छ।)

मिडियामा आएको अनियमितताको समाचारका कारण सूचना चुहाएको अभियोगमा दुई सैनिक अधिकृतको जागिर गएको ८ महिना बितिसक्दा पनि पीडितहरू मिडियामा सार्वजनिक हुन सकेका छैनन्। तर, समरी अदालतको फैसलाविरुद्ध आफूहरूमाथि अन्यायपूर्ण ढंगले जर्बजस्ती फसाइएको भन्दै दुवै सहसेनानीले सैनिक विशेष अदालतमा ७ महिनाअघि नै पुनरावेदन चढाइसकेका छन्। 

'शाही सेनाबाट नेपाली सेनामा रूपान्तरित भइसक्दा पनि लोकतन्त्रको मूल मर्मलाई सेनाले स्वीकार्न सकेको देखिएन,' सैनिक मामिलाका एक जानकार भन्छन्, 'अनियमितताको खबर बाहिर आएपछि जसरी दुई सैनिक जागिरबाट हटाइए, यसले सेना भ्रष्टाचारका मामिलामा कत्ति पनि सजग छैन र शुद्धीकरण चाहँदैन भन्ने सन्देश दिन्छ। नयाँ नियुक्त प्रधानसेनापति यसमा सचेत हुन जरुरी छ।'

(कंगो मिसनमा देखिएको अनियमिततामाथि केन्द्रित हुनुपर्ने अनुसन्धान कसरी पत्रकारलाई पुगेको सूचनातिर केन्द्रित भयो, यसबारे विस्तृत चर्चा अर्को शृंखलामा गर्नेछौँ। नेपाल समय हेर्दै गर्नुहोला।'

अपडेट : शृंखलाको भाग २ प्रकाशित भइसकेको छ– अनियमितताबारे हुनुपर्ने सेनाको अनुसन्धान किन मोडियो सूचनाको स्रोततिर?


प्रकाशित: September 15, 2021 | 17:58:29 काठमाडौं, बुधबार, भदौ ३०, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

अनाथालय प्रमुख नै बलात्कारी !

बालिका बलात्कारको आरोपमा चन्द गत माघ १७ गते अनाथालयबाटै पक्राउ परेका हुन्।

सरकारबाट बाहिरिएका रास्वपाका मन्त्रीले किन गरेनन् पत्रकार सम्मेलन?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) आइतबार नै सरकारबाट बाहिरिसकेको छ।

संसद् भवन अगाडि भिख माग्दै बालिका

अकासेपुलमा भिख माग्नका लागि राखिएकी एक अबोध बालिका

मिडियामाथि आक्रोशित रविले जे बोले…

आइतबार सरकारमा रहने वा बस्ने विषयमा भएको छलफलमा पार्टीले सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेको छ। सरकारबाट बाहिरिने निर्णय सुनाउँदै पत्रकार सम्मेलन गरेका रविले भने सबै झोंक मिडियामाथि पोखेका छन्।

आउने चुनावमा बहुमत ल्याएर प्रधानमन्त्री हुन्छु: रवि

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले आगामी चुनावमा आफ्नो पार्टीले बहुमत ल्याउने र आफू प्रधानमन्त्री हुने उद्घोष गरेका छन्

नारायणकाजीसँग मन्त्रालय साटफेरको चर्चा, मान्लान् रवि?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सरकारमा रहने कि बाहिरिने चर्चा चलिरहेको समयमा सत्ता गठबन्धन दलभित्र पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय दिएर मनाउने तयारी भएको बताइएको छ।

फ्यानको मायाले रोइन् ‘पठान’की दीपिका

फिल्म सफल भएपछि निर्माता तथा कलाकार उत्साहित छन्।

रास्वपालाई गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने प्रधानमन्त्री प्रचण्डको संकेत

पार्टी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको स्थायी कमिटी बैठकबाट बाहिरिने क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले रास्वपाले उठाएको विषय समाधान हुने बताएर गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने संकेत गरेका हुन्।

दलका कार्यकर्ता प्राज्ञ भएपछि योग्य कलाकारले कहिले पाउने अवसर?

राजनीतिमा चासो नदिने स्रष्टाप्रति राज्यले दायित्व बिर्सिंदा सहरमा कलाकार डिप्रेसनबाट गुज्रिनुपरेको र गाउँमा हराउनुपरेको वा खाडी मुलुक पलायन हुनुपर्ने अवस्था छ। कला र गलाका लागि सिर्जिएका चलचित्र विकास बोर्ड, प्रज्ञा प्रतिष्ठानलगायतका संस्था राजनीतिमय भएपछि स्रष्टाहरू ओझेल पर्दै छन्।

तत्काल पानी पर्ने सम्भावना छैन, आज काठमाडौंको तापक्रम कति?

देशैभर तत्काल पानी पर्ने सम्भावना नरहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
श्रृंखला

पेन्सनपट्टासँगै विगत बन्यो सैनिक हिरासतमा मैले पाएको यातनाको कथा [भिडियोसहित]

नेपाल समयले उनका विषयमा ‘गनले अन्याय, गनले न्याय’ शीर्षकमा श्रृंखलाबद्ध रिपोर्टिङ गरेको थियो। लवकुमार गुरुङले जागिर छाडेपछि हाम्रा सहकर्मी अनिल यादवसँग सुनाएको आफ्नो यातनाको कथा जस्ताको तस्तैः
नेपाल समय
श्रृंखला

...अनि युट्युबबाट 'पतन' भए भाग्य न्यौपाने

आफू चर्चामा आउन युट्युबलाई जथाभावी प्रयोग गर्दा कसरी एउटा उदाएको युट्युबर पतन हुन्छ? भाग्य यतिखेर युट्युब वृत्तमा यसकै एउटा उदाहरण बन्न पुगेका छन्।
नेपाल समय
श्रृंखला

साथी कुटिएको खबर दिँदा जेल परेका सिपाहीको मुद्दा पेसीमा, होला त पुनर्बहाली?

धेरैको अपेक्षा थियो- अदालतले कुटपिट गर्ने अधिकृतलाई निर्मम सजाय देला, पीडित अमल्दार र सिपाहीहरुलाई न्याय होला। तर, फैसला अनपेक्षित निस्कियो।
नेपाल समय
श्रृंखला

यी युट्युबर, जो प्र्यांकको बहानामा हिंसा गरिरहेका छन्

‘न्यू नेपाली प्र्यांक भिडियो’ भन्दै भिडियो सेयरिङ वेबसाइट युट्युबमा यतिबेला अश्लील, भद्दा र आपत्तिजनक दृश्य र संवाद समावेश भएका भिडियो छ्याप्छ्याप्ती भेटिन्छन्। र, यस्तै भिडियोहरु उत्पादन गरेर युट्युब र टिकटकमा भाइरल भइरहेको नाम हो, कपिल मगर।
नेपाल समय
श्रृंखला

माओवादीबाट समायोजित सैनिक पुनको 'बयान' : तँ जंगली भन्दै यातना दिए

‘तैँले बाहिर बेचेको हो भनेर स्वीकारिस् भने तेरो जागिर मात्रै जान्छ, अरु केही सजाय हुँदैन, हामी मिलाउँछौँ। नत्र तँ यहीँ सड्छस्, तेरो मिसनको पैसा पनि केही आउँदैन’ भन्दै धम्क्याए। म स्वीकार्न बाध्य भएँ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com

विज्ञापनको लागी

Charu shrestha 9841428229 Yubaraj Khatiwada 9801146990
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना