शुक्रबार, असोज २१, २०७९

बालेन शाह र काठमाडौंको फोहोर

सुरेश गिरी  |  काठमाडौं, बिहीबार, साउन २६, २०७९

सुरेश गिरी

सुरेश गिरी

बिहीबार, साउन २६, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

चर्चामा रहेर स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिँदै दशकौं राजनीति गरिरहेका दलहरूलाई पछि पारेर काठमाडौं महानगरको मेयरमा बालेन्द्र शाहको उदय भयो। सँगै, काठमाडौंको फोहोरी राजनीतिमा फेरि फोहोरमैला व्यवस्थापनको बहस सुरु भएको छ।

हुन त, हामी काठमाडौंबासीलाई यो फोहोर व्यवस्थापनको विषयमा हरेक वर्ष एक पटक बहस गर्ने बानी नै परिसकेकाले त्यति ठूलो बहसको आवश्यकता थिएन। तर यस पटक स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई देवत्वकरण गर्ने समर्थक र उनलाई सफल हुन नदिने समूहबीचको लडाइँले यो विषय निकै चर्चामा रह्यो। यो विवादका बीचमा कहीँ–कतै काठमाडौंको फोहोर कसरी व्यवस्थापन गर्ने र अहिलेको ल्यान्डफिल्ड साइटको विकल्प के भन्नेमा स्वयं बालेनबाहेक अरू कसैलाई चासो छ जस्तो लाग्दैन।

प्रधानमन्त्री, प्रमुख प्रतिपक्ष दलका नेताका साथै सहरी विकासमन्त्रीसम्म गुहार्न पुगेका मेयर बालेनले आश्वासन मात्र लिएर फर्केका छन्। पहिलो कार्यपालिका मिटिङमै धेरै–थोरै आलोचित हुन पुगेका बालेनले यसपछि पुनः फोहोर व्यवस्थापनका लागि मात्र कार्यपालिका बैठक बोलाउने आँट गर्न सकिरहेका छैनन। दृढ इच्छासहित काठमाडौंको फोहोर व्यवस्थापन नहुने बेलासम्म माला, खादा नलगाउने उनी बोलीमा अडिग रहेका छन्। भित्रैदेखि समस्याको समाधान खोज्ने लडाइँ लडिरहेका देखिन्छन्। सिसडोलका जनतालाई समझदारीमा ल्याउने प्रयास पहिलो गासमा ढुंगा लागेसरह भएको छ। यो आलेखमार्फत बालेनको पक्ष वा विपक्षमा भन्दा काठमाडौंको फोहोर व्यवस्थापनमा के–कस्ता कार्य गर्न जरुरी थियो भन्ने विषय उठान गर्न खोजेको मात्र हो।

बालेनले चुनाव लड्दै गर्दा काठमाडौंमा फोहोरको थुप्रो जम्मा भइसकेको अवस्था थियो। बालेन एन्ड टिम यो कुरामा जानकारै थियो। तैपनि यो टिम फोहोर भनेको सिसडोल खोलेपछि आफैं समस्या समाधान हुन्छ भन्नेतिर लागेजस्तो लाग्छ। जसरी बालेनले सार्वजनिक शौचालय, ढुंगेधारा, पार्किङलगायत विषयमा तयारी गरेका थिए, त्यसरी फोहोरमैला व्यवस्थापनको तयारी नगरेको देखियो। काठमाडौंबाट निस्कने फोहोरमैलामध्ये धेरै प्रतिशत घरायसी हुने गरेको छ, जुन व्यवस्थापनका लागि जनता नै जागरुक हुनुपर्छ।  सरकार वा नगरपालिका मात्र होइन। बालेनले जसरी सार्वजनिक शौचालयको आह्वान गरे, त्यसैगरी फोहोर व्यवस्थापनका लागि पनि आह्वान गर्नुपर्ने थियो। जस्तै, अहिले काठमाडौं महानगरले लगभग आफ्ना वडामा रहेका सम्पूर्ण सार्वजनिक जग्गाको लगत निकालिसकेको तपाईं–हामीले देखिरहेका छौं।

धेरै ठाउँमा सानातिनादेखि ठूलासम्म, केटाकेटीदेखि बूढाबूढीसम्मका लागि पार्क निर्माणका काम प्रगतिमा छन्। ती सबै पार्कको कामलाई केही दिन रोकेर खाल्डो खनी गल्ने र सडाउन मिल्ने जति फोहोर बाहिर नफाली सहयोग गरिदिन अनुरोध गर्न सकेको भए फोहोरमाथि फोहोरको थुप्रो लाग्ने थिएन। यो समस्याको समाधान हैन तर यसले केही हदसम्म फोहोरमाथि फोहोर फाल्ने काम बन्द हुने थियो। दु्रत गतिमा साँघुरो किसिमले विकसित भइरहेको काठमाडौंमा घरमै जैविक फोहोर व्यवस्थापनको सम्भावनै कम रहेको विभिन्न सर्भेले देखाइसकेका छन्। थोरै जग्गामा घर हुनु, घर बनाउँदा सबै जग्गा प्रयोग गर्नु आदि/इत्यादि कारणले यो सम्भव हुन्छ जस्तो लाग्दैन। जहाँ– जहाँ सम्भव छ, त्यहाँ यो लागू गर्नु उचित र न्यायोचित हुन्छ।

जम्माजम्मी १२०० टन फोहोर निकाल्ने काठमाडौंमा लगभग ७० प्रतिशत सडाउन र गलाउन मिल्ने भनेर हामीले सुन्दै आएका छौं। गलाउन मिल्ने फोहोर प्लास्टिक, फलाम, कपी, किताबलगायतका चीज केही दिनसम्म घरमै राख्न सकिन्छ। माथि भनिएजस्तै घरमा खुला ठाउँ नराखिने कारणले धेरै ठाउँमा यो पनि सम्भव छैन। त्यसैले नगरपालिका र जिविसले उठाउँदै आएको कबाडी कर केही समयका लागि बन्द गरी सरकारले नै गलाउन मिल्ने फोहोरको मूल्य तोकिदिएको अवस्थामा हामीले कबाडीवाला भनेर हेप्ने ‘भैया’हरूले धेरै फोहोर व्यवस्थापन गरिदिनेछन्।

यो आलेख प्रकाशनमा आउने बेलासम्म सिसडोल समस्या समाधान भइसकेको छ। अझै पनि काठमाडौं महानगर यो समस्यामा चिन्तित देखिन्छ जस्तो लाग्दैन। काठमाडौंमा फोहोर व्यवस्थापनका लागि हामीले गर्नुपर्ने मुख्य काम भनेको फोहोर स्रोतमै छुट्याउनु हो। पहिलो पटक काठमाडौं महानगरले फोहोरमैला व्यवस्थापनका लागि निजी कम्पनीलाई जिम्मा दिने टेन्डर प्रक्रियामा सहभागी हुँदा टोकियो महानगरको फोहोर व्यवस्थापनको टिमसँग भेट्ने मौका मिलेको थियो। मलाई याद छ, त्यो मिटिङमा टोकियो महानगरका फोहोर व्यवस्थापन प्रमुखले तिम्रो सरकार (नेपाल) र महानगर फोहोर व्यस्थापन गर्नुपर्दछ भन्नेमा कत्ति पनि चिन्तित छैनन्, हामीले व्यवस्थापन गरिदिन्छौं भनेर जाइकामार्फत कुरा गर्दा पनि सिरियस नभएको सुनाएकी थिइन्।

मैले जापान भ्रमणका बेला फोहोर छुट्याएर फरक–फरक रङका प्लास्टिक झोलामा हालेको देखेको थिएँ र सोधेको पनि थिएँ, ‘के सबै जापानी फोहोर घरमै छुट्याउने कुरामा इमानदार छन्?’ उनीहरूको जवाफ थियो, ‘हामीकहाँ पनि पहिला समस्या फोहोर छुट्याउने कुरामा थियो। हामीले धेरै सूचना र टोल–टोलमा कार्यक्रम गर्यौं। त्यसले केही हदसम्म काम गर्यो तर सफल हुने छाँटकाँट नदेखेपछि हामीले दीर्घकालीन प्लान गर्यौं र पाठ्यक्रममै फोहोरमैला व्यवस्थापनसम्बन्धी जानकारी राख्यौं। यसले गर्दा विस्तारै यो समस्या दीर्घकालीन रूपमा समाधान भयो।’

अहिले जापानमा नेपालीको जनसंख्या बढेका कारणले तपाईं यहाँको कुनै पनि सिटीमा बस्न जानुभयो भने फोहोरमैला कसरी फ्याँक्ने भन्ने बुक नेपालीमा नै बनाएर दिने गरेको उनले बताएकी थिइन्। धेरै नेपालीले यो बुक पाउँदापाउँदै पनि फोहोर फाल्ने कुरामा गल्ती गर्ने गरेको उनको भनाइ थियो। त्यसैले फोहोर व्यवस्थापनलाई महानगरले दीर्घकालीन योजना बनाएर अगाडि बढ्नुपर्ने देखिन्छ।


प्रकाशित: August 11, 2022 | 18:30:00 काठमाडौं, बिहीबार, साउन २६, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

युक्रेनका ४ क्षेत्र गाभेको औपचारिक घोषणा गर्दै रुस

युक्रेनका लुहान्स्क, दोनत्स्क, जापोरिज्जिया र केरसन क्षेत्रलाई रुसमा गाभ्ने घोषणा गर्न लागिएको छ। 'क्रेमलिन दरबारमा स्थानीय समयअनुसार दिउँसो ३ बजे ती ४ क्षेत्र रुसमा गाभिएको घोषणा हुनेछ,' क्रेमलिन प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले भनेका छन्।

पाँच दलको सिट भागबण्डा अन्तिम चरणमा [सूचीसहित]

लामो समयको गृहकार्यपछि धेरैजसो निर्वाचन क्षेत्रको भागबण्डा मिलेको छ तर केहीमा भने किचलो कायमै छ।

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।

समानुपातिक सूची परिवर्तन नभए आफैँ संघर्षमा उत्रने शेखर-गगनको चेतावनी

समान अवसर र न्यायका लागि विरोध र संघर्षका कार्यक्रम गर्दै आएका आफूनिकट नेताहरूसँग छलफल नेता कोइराला र महामन्त्री थापाले यस्तो बताएका हुन्। बत्तिसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्यान्डमा असन्तुष्ट नेताहरुसँग उनीहरूले छलफल गरेका हुन्।

भीम रावल पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि ओलीको सोधीखोजी

४ मंसिरमा हुने निर्वाचनका लागि एमाले जिल्ला कमिटीले अछाम क्षेत्र–१ बाट रावललाई मात्र सिफारिस गरे पनि पछिल्लो समय पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि के भएको हो भनेर बुझ्न सुदूरपश्चिम एमाले नेताहरु पुगे ओली निवास।

सिभिल र हिमालयन मर्ज भएपछि ६ महिनामा 'सिनर्जी' आउँछ : सुनील पोखरेल [अन्तर्वार्ता]

हिमालय बैंक लिगेसी बोकेको पुरानो बैंक हो। हामीसँग साना तथा मझौला प्रकृतिको बिजनेस छ। हिमालयनको ठूला र कर्पोरेट बिजनेस छ। हाम्रा स-साना ग्राहक छन् तर उसका ठूला ग्राहक छन्।

आजदेखि निर्वाचन आचारसंहिता लागु : के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आचारसंहिता बुधारदेखि लागु गरिएको छ।

अलमुताइरीप्रति कप्तान किरणको अझै गुनासो, भने - व्यक्तिका लागि भन्दा पनि देशका लागि खेल्छौं

नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान किरण चेम्जोङले प्रशिक्षक अबदुल्ला अलमुताइरीले आफूलाई टिमबाट निकालेकोमा दुखेसो पोखेका छन्। व्यवसायिक फुटबलका क्रममा भारतमा रहेका किरण बंगलादेशसँगको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाल आएका हुन्।

मोरङ-३ : चुनावमा प्रभाव पार्ने यस्तो छ मेडिकल कलेज कनेक्सन

सुनिल शर्माले आफ्नो नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत राजनीतिक प्रभाव बढाएका छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा नागरिकको निःशुल्क र कम शुल्कमा उपचारको व्यवस्था मिलाएर उनले मतदाताको प्रभाव बढाएका हुन्। उता राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेकी रेखा थापाले पनि अभियान तीव्र बनाएकी छिन्।

मधेसवादी दलको कमजोरीमा 'जाल' थाप्दै एमाले!

मधेसवादी दलका एजेन्डाहरू पहिलेभन्दा कमजोर बन्दै गएपछि सत्ताको लोभ गर्नेहरू राजनीतिक सुरक्षाका निम्ति एमाले प्रवेश गरिरहेका छन् भने एमालेले पनि मधेसवादी दलको कमजोरीको फाइदा उठाएको राजनीतिक विश्लेषण गरिँदै छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

बस दुर्घटनामा बुबा गुमाएका बालकले सुनेका थिए ब्रेक फेल भएको

जितपुर—सिमरा उपमहानगरपालिकामा भएको बस दुर्घटनामा १६ जनाको मृत्यु भएको छ भने चालक सहित ३६ जना घाइते छन्।
नेपाल समय
समाज

डीभी चिठ्ठाको आवेदन खुल्यो

अमेरिकाले सन् २०२४ का लागि डीभीको आवेदन खुला गरेको छ।
नेपाल समय
समाज

शुक्रबार पनि दिनभर वर्षा हुने, यी क्षेत्रमा बाढीको जोखिम

देशका विभिन्न भागमा आज शुक्रबार पनि वर्षा भइरहेको छ। पछिल्ला चार दिनदेखि वर्षा जारी छ।
नेपाल समय
समाज

देशमा गणतन्त्र आउँदा पनि तमान गाउँमा कटुवाल र मुखिया प्रथा कायमै

बागलुङको तमानखोला गाउँपालिका–३ तमान गाउँमा भने अझै पनि कटुवाल प्रथा प्रचलनमै छ। गाउँका अधिकांश नागरिकको हात हातमा मोबाइल पुगे पनि तमान गाउँका स्थानीयले यो प्रचलनलाई बचाएका छन्। गाउँमा बहुउपयोगी र भरपर्दो सूचनाको माध्यमको रुपमा मानिएको कटुवाल प्रथा प्रभावकारी भएकाले हटाउन नसकिएको स्थानीय बताउँछन्।
नेपाल समय
समाज

राति अबेरसम्म र बिहान उठ्‍नेबित्तिकै मोबाइल चलाउनु घातक!

रातिको समय मोबाइलमा लगातार हेर्ने लतले युवाहरूको स्वास्थ्य बिगारिरहेको अध्ययनले देखाएको छ। सामाजिक सञ्जालमा भएका गतिविधिसँग अपडेट रहन युवाहरू दिनभरको काम सकेर सुत्नुअघि मोबाइल स्क्रोल गर्छन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना