शुक्रबार, असोज २१, २०७९
नेपाल समय
मिटरब्याज आतंक

कोही किन मिटरब्याजीको चंगुलमा फस्छ?

काशीराम बजगाई  |  काठमाडौं, बिहीबार, साउन २६, २०७९
काशीराम बजगाई

काशीराम बजगाई

काठमाडौं, बिहीबार, साउन २६, २०७९

काठमाडौं- मुठ्ठीभरको ऋण दिन दुई गुणा रात चौगुणा बढाउँदै साहुले घरबार हत्याएका मिटरब्याज पीडित किसान दोस्रोपटक काठमाडौं आएर माइतीघरमा आन्दोलन गरिरहेका छन्। सुदखोरहरूबाट प्रताडित उनीहरूले आठौँ दिन पनि माइतीघरमा प्रदर्शन जारी राखेका हुन्। यसअघि गत असारमा पनि उनीहरू राजधानी आएर धर्ना दिएका थिए। तर स्थानीय साहुसँग सहमति गर्ने भन्दै उनीहरू फर्किएपनि साहुले झन् बढी ऋण लिएको देखाएपछि उनीहरू दोस्रो पटक धर्नाका कार्यक्रम लिएर राजधानी आउन बाध्य भएका हुन्। 

यो समस्या नवलपरासीमा मात्र सीमित छैन। गत साता मिटरब्याज पीडितले सिरहामा पनि प्रदर्शन गरेका थिए। मिटरब्याजमा लगानी गरी जर्बजस्ती रकम असुल्ने विराटनगरको घटना पनि त्यति पुरानो होइन। २०७७ पुसमा विराटनगर-९ का मिटरब्याजमा लगानी गर्ने गिरोहका नाइके एजाज अहमदको पक्राउ पनि परेका थिए। ३२ वर्षीय एक पुरुषलाई १५ लाख रुपैयाँ ऋण दिएर अपहरण गरी १ करोड १० लाख रुपैयाँ असुलेको आरोप लागेका उनलाई जिल्ला अदालत मोरङले २०७७ माघ ५ गते ९ लाख धरौटीमा छाडेको थियो।

‘सबै प्रक्रिया पुर्‍याए पनि हामीलाई बैंकले ऋण दिँदैन। तर साहुले सजिलै दिन्छन्। अनि बाध्य भएर मिटरब्याजमा साहुसँगै ऋण लिनुपर्छ।’

यसरी साहुहरूले कम रकम ऋणमा दिने, दोब्बर रकम दिएको कागज बनाएर दिने, महँगो ब्याजदर लगाउने र जति रकम तिरे पनि बढाएको बढाई लैजाने (मिटरब्याज) व्यवसाय फस्टाउँदो छ। बैंकमा कम ब्याजदरमा ऋण पाइने भए पनि आखिर कोही किन यस्ता मिटरब्याजीको चंगुलमा फस्छन्? मिटरब्याज पीडित नवलपरासी सुस्तापूर्वका किसान महातम चमार भन्छन्, ‘सबै प्रक्रिया पुर्‍याए पनि हामीलाई बैंकले ऋण दिँदैन। तर साहुले सजिलै दिन्छन्। अनि बाध्य भएर मिटरब्याजमा साहुसँगै ऋण लिनुपर्छ।’

आठ दिनदेखि माइतीघरमा धर्ना दिइरहेका उनी तीन वर्षअघि ऋण लिन कुन बैंकमा पुगेनन्? लालपूर्जाको फोटोकपी, चार किल्ला प्रमाणीकरण, आम्दानीको स्रोत सबै बोकेर उनी शुरुमा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको शाखामा पुगे। बैंकले ऋण दिने पनि बतायो। तर उनलाई बैंकले यसरी झुलायो कि अन्ततः उनी थाके र कृषि विकास बैंकमा गए। त्यहाँबाट पनि पार नलागेपछि स्थानीय केही विकास बैंकमा पनि पुगे। तर कुनै पनि बैंक तथा विकास बैंकले ऋण दिएन। ‘बैंकले ऋण नदिएपछि मजबुरीले मिटरब्याजीबाट ऋण लिएँ,’ आफ्नो बाध्यता उनले सुनाए। 

मिटरब्याजी पीडित तथा ठगीविरुद्धको संघर्ष समितिका अध्यक्ष रामसुरत गुप्ता।

स्थानीय मिटरब्याजी सुजित बानियाँसँग २०७६ सालमा चार लाख ८० हजार ऋण लिएका उनले २ वर्षमा ९ लाख ९५ बुझाए। तर पनि साहुले जग्गा फुकुवा गरिदिएको छैन। 

000

न्यायका लागि आन्दोलनरत अर्का व्यक्ति अवधेश कुशवाहले पनि बैंकले ऋण नदिएपछि बाध्य भएर साहुकहाँ पुग्नु परेको बताए। ‘बुवा (विन्ध्याचल कुशवाह)ले पहिले त बैंकबाटै ऋण लिने कोसिस गर्नुभएको थियो,’ उनले भने, ‘तर बैंकले झुलाएर ऋण नदिएपछि सुनील बानियाँसँग २०६५ सालमा १ लाख रुपैयाँ ऋण लिनुभएको रहेछ।’ अहिलेसम्म दुई चरणमा कुल १२ कठ्ठा १ धुर (९ कठ्ठा ११ धुर र २ कठ्ठा १२ धुर गरी) जग्गा बेचेर ६ लाख बढी तिरिसकेको उनले बताए। आन्दोलनपछि गत असार १५ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालय नवलपरासीमा छलफलका क्रममा मात्रै साहुले तमसुक च्यातेको जानकारी उनले दिए।

आफूहरूसँग तीन बिघा जग्गा भएर पनि बैंकले ऋण नदिएको तर साहुलाई फोनकै भरमा ऋण दिएको गुनासो उनको छ। ‘बैंकले पनि साहुसँग मिलेर मिटर खेल्छन्, किसानले सबै प्रक्रिया पुर्‍याउँदा पनि ऋण नदिने बैंक साहुसँग फोनमै ऋण फाइनल गर्छन्,’ उनले बताए।

सुरुमा ६५ परिवार र पछि थपिन आएकासहित जम्मा १३५ परिवारमध्ये धेरै त बैंकबाट ऋण नपाएपछि साहुकहाँ पुगेको मिटरब्याजी पीडित तथा ठगीविरुद्धको संघर्ष समितिका अध्यक्ष रामसुरत गुप्ताले दाबी गरे।

बैंक र प्रशासनकै संरक्षण
जेठ २९ गते आन्दोलन गर्न काठमाडौँ आएका नवलपरासीका मिटरब्याज पीडित किसान १४ गते फर्किएका थिए। १५ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा छलफल भयो।

छलफल चलिरहेकै बेला पूर्वसांसद् हृदयेश त्रिपाठी डीएसपीको क्याबिनमै पुगे। साहुहरू निकट भएर आफूहरूलाई सहयोग नगरेको आरोप लगाउँदै आएका किसानहरूकै विरुद्धमा उनले मिलाउन मिलाउन आदेश दिएको आन्दोलनरत एक किसानले बताए। ‘हामी पहिले पनि एकपटक उनलाई भेट्न गएका थियौँ। हृदयेशले मेरोमा नआउनू भनेर पठाएका थिए,’ उनले भने। यस विषयमा नेपाल समयसँगको संवादमा पूर्वसांसद त्रिपाठीले आफूले अन्यायमा परेका किसानहरूलाई न्याय दिलाउने गरी छानबिन गर्न अनुरोध गरेको बताएका छन्।

२०६० सालदेखि नवलपरासीका किसानहरू मिटरब्याजीबाट प्रताडित रहे पनि हामलसम्म यी दुवै सांसदले आफ्नो क्षेत्रका किसानको उक्त विषय सार्वजनिक रूपमा उठाएका छैनन्।

पूर्वसांसद देवकरण जैसवालले पनि साहुहरूलाई सहयोग गरिरहेको अर्का एक किसानले बताए। उनले भने, ‘जैसवाल खुलेरै साहुको समर्थन गरिरहेका छन्।’ जैसवालकहाँ पनि आफूहरू अन्यायमा परेको भन्दै पहिले पुगेकोमा उल्टै ‘पैसा तिर्नू, तिमीहरू कमजोर छौ, मुद्दा लडेपछि हार्छौ’ भनेको उनी बताउँछन्। उनले भने, ‘अर्कोपटक भेट्दा, म तिमीहरूलाई हेर्नै चाहन्नँ। मकहाँ नआउनू भनेर पठाए।’ 

२०६० सालदेखि नवलपरासीका किसानहरू मिटरब्याजीबाट प्रताडित रहे पनि हामलसम्म यी दुवै सांसदले आफ्नो क्षेत्रका किसानको उक्त विषय सार्वजनिक रूपमा उठाएका छैनन्।

यस्तै साहुहरूलाई स्थानीय सरकारले पनि सहयोग गरिरहेको बताउँछन् संघर्ष समितिका अध्यक्ष गुप्ता। प्रतापपुर नगरपालिकाको कार्यालय सुनील बानियाँको घरमा छ। उनी भन्छन्, ‘नगरपालिकाका मेयर उमेश यादव बानियाँ निकट छन्। हामीले गुनासो लिएर जाँदा उहाँले हामीलाई सहयोग गर्नुभएन।’ अघिल्लोपटक काठमाडौं आन्दोलन गर्न आउँदा मेयर आफैँ माइतीघरमा आएर आफूहरूलाई हेरेर गएको तर कुनै प्रतिक्रया नदिएको उनले बताए।

राजनीतिक संरक्षणबाहेक गाउँमा धम्क्याउने साहुका सहयोगीहरू पनि रहेको उनले बताए। भारत विहार घर भएका मुरारी पहलमान नामका व्यक्तिले त्यसको नेतृत्व गरिरहेको अध्यक्ष गुप्ता बताउँछन्। ‘मैले पीडितहरूलाई एकजुट गर्न थालेपछि एकपटक चोकमा उभिएर पख्लास् भनेर औँला देखाएका थिए,’ उनले भने।

साहु भन्छन् : साँवा पनि उठेको छैन, पीडित त हामी हो
मिटरब्याजीले ऋण दिएर घरखेत हत्याएको भन्दै किसानहरू आन्दोलन गरिरहेका छन्। यता साहुले भने आफूहरूले साँवासम्म नपाएको दाबी गरेका छन्।

मिटरब्याज व्यवसाय गरिरहेका चार बानियाँ दाजुभाइ केरा र उखु खेती तथा हार्डवेयर पसल सञ्चालन गरिरहेका छन्। नेपाली कांग्रेस निकट उनीहरूले पहिले क्रसर उद्योग पनि चलाएका थिए। सुनील, जगदीश, सुरेश र सुजित चार दाजुभाइले २०६० देखि मिटरब्याजमा लगानी गरिरहेका छन्। यद्यपि, पाँच वर्षयता उनीहरूले उक्त व्यवसाय छाडेका छन्। उनीहरूका हजुरबाले बिँडी उद्योग चलाउँथे। उनका बुवा स्थानीय विद्यालयका प्रधानाध्यापक थिए। यसै क्रममा ऋण लगानी गर्न थालेका उनीहरू आफूहरूले मिटरब्याज नचलाएको दाबी गर्छन्।

‘अप्ठ्यारो पर्दा सहयोग गरेका हौँ। हामीलाई मिटरब्याजमा लगानी गर्न आवश्यक पनि थिएन। तर अहिले उल्टै हामी अन्यायमा पर्यौँ।’

मिटरब्याजी भनेर चिनिएका जगदीश बानियाँले आफूले साँवासम्म नपाएको बताएका छन्। मिटरब्याजका रूपमा नभएर ‘समाजसेवा’का रूपमा आफूहरूले सहयोग गरेकोमा उल्टै आफूहरूविरुद्ध षड्यन्त्र भएको दाबी उनको छ। छानबिनका क्रममा २१ दिन भाइ सुनीलसँग हिरासतसमेत बसेका उनले भने, ‘हामीले केही व्यक्तिको साँवासमेत उठिनसकेको भए पनि गत असार १५ मा २० जनाको तमसुक पनि च्यात्यौँ।’ साँवा पनि नउठ्नेगरी पीडित हुँदा पनि किन तमसुक च्यात्नुभयो भन्ने प्रश्नमा उनले भने, ‘प्रहरीले नै अनुरोध गरेपछि च्यात्यौँ।’ उनले १० हजारको मात्रै दृष्टिबन्धक भएका किसानले पनि २६ लाख तिरेको भनी आफूहरूमाथि अन्याय गरेको बताए।

यसैगरी जगदीशका भाइ सुनिलले आफूहरूले केही ऋणीबाट साँवासमेत नपाएको दाबी गरे। मिटरब्याज पीडित संघर्ष समितिका अध्यक्ष गुप्ताले अन्य मानिसहरूबाट १०/१० हजार रुपैयाँ उठाएर ऋण माफी गराइदिने भन्दै आन्दोलनमा लगेको आरोप उनको छ। ‘पीडित त हामी हौँ, ब्याजभन्दा त साँवा पनि पाएका छैनौँ,’ उनले भने, ‘अप्ठ्यारो पर्दा सहयोग गरेका हौँ। हामीलाई मिटरब्याजमा लगानी गर्न आवश्यक पनि थिएन। तर अहिले उल्टै हामी अन्यायमा पर्यौँ।’ उनले आफूहरू निर्दोष सावित हुने दाबी गर्दै लगानी गरेको पैसा यसै नछाड्ने बताए।

यो पनि

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

युक्रेनका ४ क्षेत्र गाभेको औपचारिक घोषणा गर्दै रुस

युक्रेनका लुहान्स्क, दोनत्स्क, जापोरिज्जिया र केरसन क्षेत्रलाई रुसमा गाभ्ने घोषणा गर्न लागिएको छ। 'क्रेमलिन दरबारमा स्थानीय समयअनुसार दिउँसो ३ बजे ती ४ क्षेत्र रुसमा गाभिएको घोषणा हुनेछ,' क्रेमलिन प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले भनेका छन्।

पाँच दलको सिट भागबण्डा अन्तिम चरणमा [सूचीसहित]

लामो समयको गृहकार्यपछि धेरैजसो निर्वाचन क्षेत्रको भागबण्डा मिलेको छ तर केहीमा भने किचलो कायमै छ।

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।

समानुपातिक सूची परिवर्तन नभए आफैँ संघर्षमा उत्रने शेखर-गगनको चेतावनी

समान अवसर र न्यायका लागि विरोध र संघर्षका कार्यक्रम गर्दै आएका आफूनिकट नेताहरूसँग छलफल नेता कोइराला र महामन्त्री थापाले यस्तो बताएका हुन्। बत्तिसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्यान्डमा असन्तुष्ट नेताहरुसँग उनीहरूले छलफल गरेका हुन्।

भीम रावल पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि ओलीको सोधीखोजी

४ मंसिरमा हुने निर्वाचनका लागि एमाले जिल्ला कमिटीले अछाम क्षेत्र–१ बाट रावललाई मात्र सिफारिस गरे पनि पछिल्लो समय पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि के भएको हो भनेर बुझ्न सुदूरपश्चिम एमाले नेताहरु पुगे ओली निवास।

सिभिल र हिमालयन मर्ज भएपछि ६ महिनामा 'सिनर्जी' आउँछ : सुनील पोखरेल [अन्तर्वार्ता]

हिमालय बैंक लिगेसी बोकेको पुरानो बैंक हो। हामीसँग साना तथा मझौला प्रकृतिको बिजनेस छ। हिमालयनको ठूला र कर्पोरेट बिजनेस छ। हाम्रा स-साना ग्राहक छन् तर उसका ठूला ग्राहक छन्।

आजदेखि निर्वाचन आचारसंहिता लागु : के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आचारसंहिता बुधारदेखि लागु गरिएको छ।

अलमुताइरीप्रति कप्तान किरणको अझै गुनासो, भने - व्यक्तिका लागि भन्दा पनि देशका लागि खेल्छौं

नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान किरण चेम्जोङले प्रशिक्षक अबदुल्ला अलमुताइरीले आफूलाई टिमबाट निकालेकोमा दुखेसो पोखेका छन्। व्यवसायिक फुटबलका क्रममा भारतमा रहेका किरण बंगलादेशसँगको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाल आएका हुन्।

मोरङ-३ : चुनावमा प्रभाव पार्ने यस्तो छ मेडिकल कलेज कनेक्सन

सुनिल शर्माले आफ्नो नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत राजनीतिक प्रभाव बढाएका छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा नागरिकको निःशुल्क र कम शुल्कमा उपचारको व्यवस्था मिलाएर उनले मतदाताको प्रभाव बढाएका हुन्। उता राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेकी रेखा थापाले पनि अभियान तीव्र बनाएकी छिन्।

मधेसवादी दलको कमजोरीमा 'जाल' थाप्दै एमाले!

मधेसवादी दलका एजेन्डाहरू पहिलेभन्दा कमजोर बन्दै गएपछि सत्ताको लोभ गर्नेहरू राजनीतिक सुरक्षाका निम्ति एमाले प्रवेश गरिरहेका छन् भने एमालेले पनि मधेसवादी दलको कमजोरीको फाइदा उठाएको राजनीतिक विश्लेषण गरिँदै छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

बस दुर्घटनामा बुबा गुमाएका बालकले सुनेका थिए ब्रेक फेल भएको

जितपुर—सिमरा उपमहानगरपालिकामा भएको बस दुर्घटनामा १६ जनाको मृत्यु भएको छ भने चालक सहित ३६ जना घाइते छन्।
नेपाल समय
समाज

चन्द्रागिरीमा ध्यान केन्द्रलाई पहिरोले पुर्दा एकै परिवारका तीनजनाको मृत्यु

काठमाडौंको चन्द्रागिरीमा पहिरोले ध्यान केन्द्र पुरिँदा तीन जनाको मृत्यु भएको छ।
नेपाल समय
समाज

डीभी चिठ्ठाको आवेदन खुल्यो

अमेरिकाले सन् २०२४ का लागि डीभीको आवेदन खुला गरेको छ।
नेपाल समय
समाज

शुक्रबार पनि दिनभर वर्षा हुने, यी क्षेत्रमा बाढीको जोखिम

देशका विभिन्न भागमा आज शुक्रबार पनि वर्षा भइरहेको छ। पछिल्ला चार दिनदेखि वर्षा जारी छ।
नेपाल समय
समाज

देशमा गणतन्त्र आउँदा पनि तमान गाउँमा कटुवाल र मुखिया प्रथा कायमै

बागलुङको तमानखोला गाउँपालिका–३ तमान गाउँमा भने अझै पनि कटुवाल प्रथा प्रचलनमै छ। गाउँका अधिकांश नागरिकको हात हातमा मोबाइल पुगे पनि तमान गाउँका स्थानीयले यो प्रचलनलाई बचाएका छन्। गाउँमा बहुउपयोगी र भरपर्दो सूचनाको माध्यमको रुपमा मानिएको कटुवाल प्रथा प्रभावकारी भएकाले हटाउन नसकिएको स्थानीय बताउँछन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना