सोमबार, साउन ३०, २०७९

गर्भपतन कानुनबारे के गर्दैछन् अमेरिकी राज्य?

न्युयोर्क टाइम्स  |  काठमाडौं, शनिबार, असार १८, २०७९

न्युयोर्क टाइम्स

न्युयोर्क टाइम्स

शनिबार, असार १८, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय
गर्भपतनलाई प्रतिबन्ध लगाउने गरी अमेरिकी सर्वोच्च अदालतको एक डकुमेन्टको मस्यौदा सार्वजनिक भएपछि गरिएको विरोध। तस्बिर : एलेक्स वोङ/गेट्टी इमेज

अमेरिकी सर्वोच्च अदालतको 'रो विरुद्ध वेड' फैसलाले दशकौँसम्म महिलालाई गर्भपतनको अधिकार सुनिश्चित गरेको छ। तर पछिल्लो समय रिपब्लिकनले नेतृत्व गरेका राज्यहरूमा गर्भपतनमाथि प्रतिबन्ध लगाउने कानुन निर्माण गर्न थालिएको छ। 

फ्लोरिडा राज्यका गभर्नर रोन डिस्यान्टिसले १५ साताभन्दा बढी अवधिका गर्भलाई गर्भपतन रोक गर्ने कानुनमा हस्ताक्षर गर्दै प्रमाणीकरण गरेका थिए। उक्त कानुन जुन १ देखि कार्यान्वयनमा आएको छ। यसअघि मिसिसिपी राज्यले पनि यस्तै कानुन कार्यान्वयनमा ल्याएको थियो। गर्भपतनसम्बन्धी कानुन कार्यान्वयनमा आइसकेकाले अब गर्भवती आमालाई अतिजोखिम भएमा वा पेटभित्रको शिशुमा जटिल समस्या देखिएमा वा शारीरिक रूपमा असामान्य अवस्थाको शिशुको जन्म हुने देखिएमा मात्र गर्भपतन गर्न पाइनेछ।

केन्टकीका गभर्नरले १५ हप्ताभन्दा बढीको गर्भको गर्भपतन गर्न नपाउने गरी ल्याएको भिटो कानुनको विधायकहरुले विरोध गरेका थिए। गभर्नरको उक्त भिटो कानुन तत्काल कार्यान्वयनमा नल्याउन अदालतले आदेश जारी गरेको छ। 

अमेरिकाकै अर्को राज्य ओक्लाहोमामा गर्भपतनसम्बन्धी अझ कठोर कानुनी व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ। यो राज्यमा पनि रिपब्लिकन पार्टीकै बहुमत छ। ओक्लाहोमामा ६ हप्तापछि गर्भपतन गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। राज्य प्रशासनको कठोर कानुनी व्यवस्था त्यहाँका बासिन्दाका हकमा मात्र नभई अन्यत्रबाट कामका लागि उक्त राज्य प्रवेश गर्ने महिलाका हकमा समेत लागू गरिएको छ। 

टेक्ससमा पनि गर्भपतनमाथि कडाइ गर्न नयाँ कानुन कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ। गत सेप्टेम्बरमा नै कार्यान्वयनमा आएको उक्त कानुनले भ्रुणको दृदयले काम गर्न सुरु गरेपछि गर्भपतन गर्न रोक लगाएको छ। साधारणतया गर्भधारण भएको ६ सातामा भ्रुणको हृदयले काम गर्न सुरु गर्छ।  यो कानुनमा कुनै डाक्टर वा स्वास्थ्यकर्मी वा कुनै व्यक्तिले त्योभन्दा बढी अवधिको गर्भपतन गराएमा नागरिकहरुले नै उजुरी दिन सक्ने समेत व्यवस्था गरिएको छ। यसरी ६ साताभन्दा बढीको गर्भपतन गराएको घटनाबारे जानकारी दिने व्यक्तिलाई कम्तीमा १० हजार डलर पुरस्कार प्रदान गरिने व्यवस्थासमेत गरिएको छ।

ओक्लाहोमामा ६ हप्तापछि गर्भपतन गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। राज्य प्रशासनको कठोर कानुनी व्यवस्था त्यहाँका बासिन्दाका हकमा मात्र नभई अन्यत्रबाट कामका लागि उक्त राज्य प्रवेश गर्ने महिलाका हकमा समेत लागू गरिएको छ। 

रिपब्लिकन पार्टीकै प्रतिनिधित्व गर्ने ओक्लाहोमाका गभर्नर केभिन स्टिटले प्रमाणीकरण गरेको कानुनले त गभ्मीर स्वास्थ्य जटिलता हुने अवस्थाबाहेकमा गर्भपतनलाई पूर्ण रूपमा बन्देज लगाइएको छ। यस्तो व्यवस्था उल्लंघन गरेको प्रमाणित भएमा १० वर्षसम्म जेल सजायका साथै साथै १ लाख डलर जरिवाना गर्ने उक्त कानुनमा व्यवस्था छ। 

त्यसो भए देशव्यापी रूपमा लागू हुँदै आएको गर्भपतन प्रतिबन्धबारे थप जिज्ञासा उत्पन्न हुन्छ, जस्तै:- गर्भपतनमा कुन कुन राज्यले रोक लगाएका छन्?

गर्भपतनमा रोक लगाउने राज्य

गर्भपतन अधिकारबारे अनुसन्धान गर्ने संस्था गटम्यासर इन्स्टिच्युटका अनुसार यसै वर्ष मात्र ३१ वटा राज्यमा गर्भपतन प्रतिबन्धबारे कानुनी व्यवस्था हेरफेरबारे प्रक्रिया अघि बढेको छ। कम्तीमा ७ राज्यमा प्रतिबन्धसम्बन्धी विधेयक संसदको कम्तीमा एक सदनबाट पारित भइसकेको छ। यसरी कम्तीमा एक सदनबाट विधेयक पारित गर्ने राज्यमा एरिजोना, आइडाहो, वायोमिङ, फ्लोरिडा, केन्टकी, ओक्लाहोमा र वेस्ट भर्जिनिया छन्। फ्लोरिडा, ओक्लाहोमा, केन्टकी, एरिजोना, आइडागो र वायोमिङमा गर्भपतनसम्बन्धी नयाँ कानुन कार्यान्वयनमा आइसकेको छ। 

'अहिले हामीले के देखिरहेका छौँ भने राज्यका  व्यवस्थापिकाले कडाइमाथि कडाइ गरिरहेका छन् भने प्रतिबन्धमाथि प्रतिबन्ध लगाइरहेका छन्,'  गटम्यासरकी राज्यनीति विश्लेषक एलिजावेथ न्यासले भनिन्। रुढीवादी विधायिकाको वर्षौँदेखिको प्रयास अहिले न्यायपालिका दाँयातर्फ झुकिरहँदा फाइदा उठाउने मौका मिलेको उनको भनाइ छ। 


नेपाल समय
गर्भपतनलाई प्रतिबन्ध लगाउने गरी अमेरिकी सर्वोच्च अदालतको एक डकुमेन्टको मस्यौदा सार्वजनिक भएपछि गरिएको विरोध (मे ३ २०२२)। तस्बिर : केन्ट निसिमुरा

थुप्रै राज्यहरुमा पहिले नै तथा कथित प्रतिबन्ध छन्। तिनका माथि 'रो'लाई उल्टाइयो भने गर्भपतन शतप्रतिशत अवैध हुनेछ। प्रस्ताविक सबै विधेयक कार्यान्वयनमा आउने तरखरमा रहेको उनको भनाइ छ। तर कुनै राज्यमा भने अदालतसम्म मुद्दा पुग्न सक्छन्। आइडाहोमा अप्रिल २२ देखि लागू हुने भनिएको प्रतिबन्धलाई आइडाहो अदालतले अस्थायी प्रतिबन्ध लगाइदिएको छ। ‘प्लान्ड प्यारेन्टहूड’ले ओक्लाहोमामा कार्यान्वयन गरिने कुनै पनि प्रकारको गर्भपतन कानुनविरुद्ध अदालतमा लड्ने बताएको छ।

गर्भपतनलाई साथ दिने राज्यहरु कुन कुन हुन्?

'रो विरुद्ध वेड' मुद्दाले स्थापित गरेको नजिरको भविष्यबारे अन्योल छँदै कतिपय राज्यहरुले गर्भपतनको अधिकार सुनिश्चित गर्ने विधेयक अघि बढाएका छन् पनि। राजधानी डिसीसहित अन्य ३० राज्यले सुरक्षित गर्भपतन कडाइ गर्ने कानुनलाई साथ दिएको न्यास बताउँछिन्। तीमध्ये डिसीसहित १६ राज्यमा गर्भपतनको अधिकार कायम नै छ।

केही राज्यहरु भने राज्य तवरमा मात्र नभई राष्ट्रभर सुरक्षित गर्भपतनको अधिकारको नीति लागू गर्ने प्रयासमा छन्। भर्मोन्टका प्रतिनिधिहरुले गत फेब्रुअरीमा सो अधिकार संविधानले नै सुनिश्चित गर्नुपर्ने भन्दै भोट हालेका थिए।

कनेक्टिकटका विधायकहरुले डाक्टरबाहेक नर्स, अनमीलगायत अन्य सक्षम स्वास्थ्य कर्मचारीले पनि सुरक्षित गर्भपतन गर्न पाउने कानुन पारित गरेका थिए।

अरु राज्यहरुका लागि उदाहरण बनेको कनेक्टिकटको नीतिले अन्य प्रतिबन्धित राज्यहरुबाट मुद्दा परेका महिलालाई मात्र नभई संलग्न स्वास्थ्य कर्मचारीलाई पनि कानुनी कारवाहीबाट संरक्षण गरेको छ। आफू विधायिकामा हस्ताक्षर गर्न तयार भएको डेमोक्र्याटका गभर्नर नेड ल्यामोन्टले बताए। 

अन्य राज्यको कारबाही गरिएकाहरूलाई शरण दिनुपर्ने कानुनको प्याकेज क्यालिफोर्निया संसदमा पुगेको छ। गभर्नर ग्याभिन न्युसनद्वारा समर्थन गरिएको गत वर्षको प्रस्तावना अनुसार क्यालिफोर्नियाले गर्भपतन गर्ने स्वास्थ्य कर्मचारीहरुका लागि कोष बढाउने भएको छ। साथै सहज पहुँचका निमित्त प्रशासनीय झन्झटलाई पनि सरल बनाएको छ। मार्चमा डेमोक्र्याटकाक न्युसनले गर्भपतन शुल्कलाई हटाउने विधेयकसमेत हस्ताक्षर गरेका थिए।

'करिब पूर्ण प्रतिबन्ध' के हो? व्यवहारमा यसको अर्थ के हुन्छ?

करिब पूर्ण प्रतिबन्ध (नियर टोटल ब्यान) भनेको बिरामीको ज्यानमा जोखिम देखा नपरुन्जेल गर्भपतन गर्न नपाउने नियम हो। विधायकहरुले दुई प्रकारका 'नियर टोटल ब्यान' लागू गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। एउटा टेक्ससमा जस्तोः आम नागरिकले नै गर्भपतन गर्नेविरुद्ध उजुरी दिन सक्ने। टेक्ससको कानुन अनुसार भ्रुणको मुटु धड्किन सुरु भएपछि गर्भपतन गर्न पाइँदैन। ६ हप्तामा भ्रुणको हृदयले काम गर्न थाल्छ। तर, कतिपय महिलालाई ६ हप्तासम्म गर्भवती भएको ज्ञान पनि हुँदैन।

अन्य राज्यहरु १५ साताभन्दा बढी अवधिको गर्भको गर्भपतनलाई प्रतिबन्ध लाउने तयारीमा छन्। जसले ‘नियर टोटल ब्यान’को पालना नगरे पनि यो 'रो विरुद्ध वेड'को फैसलाले स्थापित गरेको नजिरका लागि ठूलो धक्का हो। उक्त नजिरले सामान्य अवस्थामा २३ हप्ता अवधिसम्मको गर्भको गर्भपतन गर्न पाउने अधिकार प्रदान गरेको थियो।

सबैभन्दा बढी गर्भपतन गरिने राज्य कुन-कुन हुन्?

गटम्यासर इन्स्टिच्युटको सन् २०१७ को तथ्यांक अनुसार क्यालिफोर्नियामा सबैभन्दा बढी गर्भपतन हुने गरेको छ। देशभरका ५० राज्यमध्ये सबैभन्दा बढी १५.४ प्रतिशत गर्भपतन क्यालिफोर्नियामा मात्र हुने गरेको देखिएको छ। त्यसपछि, १२.२ प्रतिशत सहित न्युयोर्क स्थानमा छ। बढी गर्भपतन गरिने राज्यको सूचीमा तेस्रो स्थानमा फ्लोरिडा छ। अमेरिकाभरको तथ्यांकमध्ये ८.२ प्रतिशतले यो राज्यमा गर्भपतन गराएका छन्। फ्लोरिडालाई टेक्ससले पछ्याएको छ। 

औषधि कि शल्यक्रयाबाट गर्भपतन?

पछिल्ला प्रतिबन्धले औषधिबाट र शल्यक्रियाद्वारा गरिने दुवै प्रकारका विधिलाई गर्भपतनमा अवैध बनाउने छ। शल्यक्रिया नगरी दुई औषधी- माइफप्रिस्टोन र मिसोप्रोस्टोलको प्रयोग गरी पनि गर्भपतन गर्न सकिन्छ। गटम्यासरको सन् २०२० को रिपोर्ट अनुसार अमेरिकामा हुने आधाभन्दा बढी गर्भपतन औषधिको प्रयोगबाट हुने गरेका छन्।

यसै वर्ष मात्र ८ राज्यहरुमा गर्भपतनका औषधिको प्रयोगमा थप प्रतिबन्धको प्रस्ताव गरिएको छ। यस्तै कानुन साउथ डाकोटा र बायोमिङमा कम्तीमा एक सदनबाट पारित भइसकेको छ। गर्भपतनका औषधिमा यसै वर्ष ७ राज्यले प्रतिबन्ध लगाएका छन्। केन्टकी र जर्जियामा कम्तीमा एक सदनबाट यस्तो कानुन पारित भइसकेको छ। 

(न्युयोर्क टाइम्सका लागि सोफो कासाकोभले तयार पारेको सामग्रीको भावानुवाद)


प्रकाशित: July 2, 2022 | 07:45:31 काठमाडौं, शनिबार, असार १८, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

तालाबन्दी र तोडफोडले बिगारेको त्रिवि : माग एउटा, नियत अर्कै!

पछिल्लो समय भने तालाबन्दी राजनीतिक पाटोसँग भन्दा पनि लेनदेनको पाटोसँग जोडिएको उपप्राध्यापक रेशम थापा बताउँछन्। ‘पहिला राजनीतिक कारण हुन सक्थ्यो। तर, हिजोआज यो बिल्कुल आर्थिक पाटोसँग जोडिएको छ। लनेदेनको कुरा मिले ताला खुल्छ। नत्र लागिबस्छ,’ थापाले भने।

नयाँ तलबमान र ग्रेड लागू गर्ने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय

सरकारले सबै राष्ट्र सेवक कर्मचारीहरूको नयाँ तलबमान र ग्रेड स्वीकृत गरेको छ।

यी ३२ निर्वाचन क्षेत्र, जहाँ गठबन्धनलाई पर्न सक्छ सिट बाँडफाँटमा सकस

२०७४ मा बाम गठबन्धन बनाएर संघीय सांसद भएकाहरू दल बदल र पाँच दलीय गठबन्धनभित्र समेटिएपछि आउँदो चुनावमा कांग्रेसका आकांक्षी उम्मेदवार र सत्ता साझेदार दलका नेताहरू आ–आफ्नो दाबीसहित टिकटका लागि दौडधुप गर्दै छन्।

यी कांग्रेस नेता जो अहिले गुमनाम छन्

गुमनाम नेताको अग्रपंक्तिमा छन्- पूर्वमहामन्त्री तारानाथ रानाभाट, केबी गुरुङ, पूर्वमन्त्री बलदेब शर्मा मजगैया, विनयध्वज चन्द।

निहारिकाद्वारा शीतलनिवास अगाडि आत्मदाहको प्रयास, जनकपुर उच्च अदालतमा विचाराधीन छ बलात्कार मुद्दा

जबरजस्ती करणी मुद्दामा न्याय माग्दै अनसनरत निहारिका राजपूतले राष्ट्रपति निवासअघि आत्मदाहको प्रयास गरेकी छन्।

केसी-महत विवादले माओवादीलाई हुन सक्छ फाइदा, नुवाकोटमा कसरी मिल्ला बाँडफाँट?

नुवाकोट-१ माओवादीलाई छाड्नु परे त्यसमा हितबहादुर तामाङ उम्मेदवार बन्ने सम्भावना प्रबल छ। नुवाकोट-२ कांग्रेसले लिँदा केन्द्रीय सदस्य बहादुरसिंह लामालाई उमेदवार बनाउने चर्चा पनि नुवाकोटमा छ।

कैलालीमा आरजुलाई आउँदो चुनाव कति सहज?

२०७४ को निर्वाचनमा राणालाई हराउन भूमिका खेलेको भन्दै कैलाली कांग्रेसका पुराना नेता पुष्करनाथ ओझालाई कांग्रेसले अनुशासनको डन्डा बर्साएपछि बूढानीलकण्ठसँग बदला लिने असन्तुष्टहरूको संख्या पनि ठूलै छ।

आफ्नै कारण राजनीतिबाट 'किनाराकृत' हुँदैछन् वामदेव

कुनै बेला राजनीतिको केन्द्र भागमा रहेका वामदेव गौतम नेकपा एकता राष्ट्रिय अभियानले गरेको कारबाही र तत्काल वाम एकता नहुने संकेतसँगै राजनीतिक संकटमा भासिँदै छन्।

कालीबाबाले भेटे पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रलाई

भारतमा बसोबास गर्ने नेपाली मूलका साधु काली बाबाले नेपाल आएर पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहसँग भेट गरेका छन्।

प्रतिनिधिसभा निर्वाचन : देउवासँग किन नाम जोड्न चाहँदैनन् कर्ण मल्ल?

उनी नेकपा एमालेको समर्थनमा कांग्रेस बीपीबाट उम्मेदवार बन्न सक्ने धेरैको आकलन छ। मल्लले नेपाल समयसँग कुरा गर्दै प्रदेशसभामा निर्वाचन नलड्ने बताए। यसले उनी संघीय चुनाव लड्ने पक्का भएको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

बहिनीसँग प्रेम रहेको शंकामा १४ वर्षीय किशोरको हत्या, शव भारत पुर्‍याए

मानिसहरूको राम्रै चहलपहल हुने नगवा बाइपास चोकमा पटेल दाजुभाइ १० वर्षदेखि टेलर सञ्चालन गरी बसेका थिए। चहलपहल भइरहने सहरबीचको आफ्नै पसलभित्र दुई दाजुभाइले सटर बन्द गरी मुख थुनेर राजकुमारको हत्या गरे, जसको सुइँकोसम्म कसैले पाएन।
नेपाल समय
समाज

धनराजले झुक्किएर 'सभापति तथा प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला' भनेपछि...

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिलाई कांग्रेसको नीति अुनसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानले सोमबारदेखि दुई दिने प्रशिक्षण दिन थालेको छ।
नेपाल समय
समाज

मोरङमा ६ वर्षीय बालक मृत फेला

डेरा बसेको घरबाट बेपत्ता भएका एक बालक मोरङको बूढीगंगा गाउँपालिकामा पानी जमेको खाल्डोमा डुबेको अवस्थामा मृत फेला परेका छन्।
नेपाल समय
समाज

विष्णुमतीमा हाम फालेका एक व्यक्तिको उद्धार

विष्णुमती खोलामा हाम फालेका व्यक्तिको प्रहरीले उद्धार गरेको छ।
नेपाल समय
समाज

कहिल्यै सुधार भएन सार्वजनिक यातायात

हरेक बिहान घरबाट निस्केपछि चन्द्रागिरि-१ दहचोक बस्ने बिना शर्मा ढकाललाई तनाव सुरु हुन्छ। कहिल्यै भनेको बेलामा सवारी साधन उपलब्ध हुँदैन। उपलब्ध भए पनि समयमा जाँदैन।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना