मंगलबार, असोज ११, २०७९

नगरको फोहोर सिसडोल पठाउँदैन भक्तपुर, त्यहीँ बन्छ मोहोर

सृजना राई  |  काठमाडौं, सोमबार, असार ६, २०७९

सृजना राई

सृजना राई

सोमबार, असार ६, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय
तस्बिर : दिनेश श्रेष्ठ

भक्तपुर– ‘कुनै समय भक्तपुर नगरपालिका अरू नगरको खुला शौच गर्न ठाउँको रूपमा चिनिन्थ्यो रे! आज यही भक्तपुर नगरपालिका सांस्कृतिक सहर मात्र होइन, सरसफाइको नमुना सहर बनाएका छौं,’ भक्तपुर नगरपालिका स्यानिटेसन उपशाखा प्रमुख दिलीप सुवालको भनाइ हो, यो।

सुवाल वडा–४ का वासिन्दा हुन्। उनी आफ्नो घरमा उत्पादन हुने फोहोर कुहिने–नकुहिने गरी छुट्टाछुट्टै संकलन गर्छन्। कुहिने फोहोरलाई करेसाबारीमा खन्याउँछन्। नकुहिने फोहोरमध्ये पनि पुनप्र्रयोग गर्न सकिने छुट्याएर प्रयोग गर्दै आएका छन्।

नगरपालिकामा विगत साढे दुई दशकदेखि फोहोर व्यवस्थापनमा खटिँदै आएका उनको आग्रह हुने गर्छ– सकिन्छ भने कम फोहोर गरौं, उत्पादित फोहोर पनि पुनप्र्रयोग गर्ने बानी बसालौं।

नगरपालिकाले फोहोरबाट उब्जिएको मल प्रयोग गर्न कौसी खेतीका लागि तालिम दिने गरेको छ। सोहीअनुसार अहिले नगरबासी कौसी खेतीमा आकर्षित हुन थालेका छन्। 

झन्डै १८ हजार बढी घरधुरीको बसोबास रहेको भक्तपुर नगरमा दैनिक ३० टन फोहोर उत्पादन हुने गरेको छ। त्यसमध्ये २८ टन फोहोर नगरपालिका आफैंले बटुल्ने गरेको छ। बाँकी घरघरमै मलको रूपमा नगरबासीले प्रयोग गरिरहेका छन््। २८ टनमा ६५ प्रतिशत कुहिने फोहोर हुन्छ। यद्यपि नकुहिने फोहोर धेरै हुने नगरपालिका बताउँछ। 

फोहोर संकलनदेखि व्यवस्थापनका लागि नगरपालिकाले १४० कर्मचारी खटाउँदै आएको छ। स्यानिटेसन उपशाखाबाट फोहोर व्यवस्थापनको काम हुन्छ। वडा समितिअनुसार कर्मचारी काम गरिरहेका हुन्छन्। प्रत्येक वडामा क्षेत्रफलअनुसार ५ देखि ८ जनासम्म सरसफाइ कर्मचारी तोकिएको हुन्छ। फोहोर उठाउने काम दैनिकजसो हुन्छ। कहिल्यै विराम लाग्दैन। 

‘हामीले बिहान ६ देखि  ९ बजेसम्म र दिउँसो १२ देखि ४ बजेसम्म पनि फोहोर उठाइरहेका हुन्छौं’, सुवाल भन्छन्, ‘विगतमा सय स्थानभन्दा बढी ठाउँमा फोहोर संकलन केन्द्र थिए। त्यसलाई घटाएर अहिले १० जति बनाएका छौं। जति पटक फोहोर उठायो, फेरि थुपार्छन्। दिनभरि फोहोर भइरहने भएकाले अब यसलाई पनि घटाउने सोच नगरपालिकाको छ।’

झन्डै १८ हजार घरधुरीको बसोबास रहेको भक्तपुर नगरपालिकामा संकलन हुने दैनिक ३० टनमध्ये २८ टन फोहोर नगरपालिका आफैंले बटुलेर कुहिने–नकुहिने छुट्याउन थालेपछि नगरभित्रका पाखाबारी र कौसीमा मलको रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ।

नगरका पुराना बस्ती र भूकम्पपछि बढेको नयाँ बस्ती दुई समूह बाँडेर फोहोर संकलन गरिँदै आएको सुवाल बताउँछन्।  हरेक दिनजसो पुराना बस्तीबाट फोहोर संकलन गरिन्छ। कुहिने–नकुहिने अलग–अलग  छुट्याएर लिइने फोहोर बोक्ने ट्रकमा दुई भागमै बाँडेर बोक्ने गरिन्छ। बस्तीबाट उठाएको फोहोर महेश्वरीस्थित अस्थायी ‘टन्ससेन्टर’मा ल्याइन्छ। त्यसपछि कुहिने फोहोरलाई महेश्वरीबाट वडा–८ लर्केमा कम्पोस्ट मल बनाउन लगिन्छ। 

नयाँ बस्तीमा दुई मिनिट्रक र तीन वटा पिकअप भ्यान फोहोर संकलनका लागि प्रयोग गरिँदै आएको छ। एक दिन बिराएर संकलन हुने फोहोरमध्ये नयाँ बस्तीमा तुलनात्मक रूपमा बढी उत्पादन हुने गरेको छ। नगरपालिकाले फोहोर संकलन गर्दा घरमै मल बनाउने र पुनप्र्रयोग गर्ने विधिबारे समुदायलाई भेला पारेर जनचेतनामूलक सन्देशसमेत दिँदै आएको छ। 

नगरपालिकाले कुहिने फोहोरबाट बनाउने कम्पोस्ट मल एक ट्रयाक्टरको २ सय रुपैयाँमा बिक्री गरिरहेको छ। भक्तपुरमा बाक्लिँदै गएका बस्तीसँगै मल बनाउने क्रममा उत्पन्न हुने दुर्गन्धका कारण स्थानीयले गुनासो गरे। गन्ध कम गर्न अहिले गन्धरहित नयाँ विधि प्रयोगको अभ्यास भइरहेको छ। 

‘गन्धरहित नयाँ टोकजाय प्राकृतिक विधि प्रयोग गर्न थालेका छौं। एक महिना भयो, यसको नतिजा यही साता आउँछ।  भोलिबाट बक्स कम्पोजिटको काम सुरु गर्छाैै। हामी एउटा मात्र प्रविधि प्रयोग गर्दैनौं।  सबै तरिकाबाट फोहोर व्यवस्थापन गर्ने योजना अगाडि बढाएका छौं,’ सुवाल भन्छन्।

फोहोर व्यवस्थापनमा दीर्घकालीन योजनासहित अगाडि बढेपछि भक्तपुर नगरभित्रका सडक, गल्लीको स्वरूप फेरिँदैछ, फोहोरलाई आम्दानीको गतिलो माध्यम बनाउन सफलता पछ्याउँदैछ भक्तपुर नगरपालिका।

अहिले नगरले भूगोलअनुसारका प्रविधिको अनुसन्धान गरिरहेको उनको भनाइ छ। सबै फोहोर एकै ठाउँ थुपार्दा धेरै गन्ध आउने समस्या कम गर्न विभिन्न ठाउँमा जग्गा भाडामा लिने काम नगरपालिकाले गर्दै आएको छ। 

नयाँ प्रविधि प्रयोगको अभ्यास भर्खरै सुरु गरे पनि फोहोर व्यवस्थापनमा कम्पोस्ट मल प्रयोग पुरानो हो। नगरले वार्षिक ८ करोड रुपैयाँ बजेट फोहोर व्यवस्थापनमा खर्चिंदै आएको छ। फोहोर संकलनबापत नगरले मासिक प्रतिचुलो ५० रुपैयाँ, विद्यालय होटल, रेस्टुराँ र संस्थाबाट १०० देखि ५०० सम्म उठाउने गरेको छ। मलबाट धेरै कम आम्दानी हुन्छ। नकुहिने फोहोर बिक्री गरेर ३० देखि ४० हजार आम्दानी गर्ने योजनामा नगरपालिका अगाडि बढेको छ। 

यद्यपि नगरपालिभित्रका चार वटा ठूला अस्पताल र एक औद्योगिक क्षेत्रबाट उत्पादन हुने सामान्य प्रकृतिका फोहोर मात्र नगरपालिकाले व्यवस्थापन गर्दै आएको छ। बाँकी फोहोर अस्पताल र उद्योग आफैंले व्यवस्थापन गर्दै आएका छन्। 

नगरपालिकाले १२ टन जति पुनप्र्रयोग र बिक्री नहुने फोहोरलाई सल्लाघारी खोलाबगर मापदण्डमा पर्ने जग्गामा खाडल खनेर ‘डिस्पोज’ गर्दै आएको छ। बाढी डुबानमा पर्ने जग्गामा फोहोरले सम्याउने गरिएको छ। यो डम्पिङ सिस्टम उपयुक्त उपाय भने नभएको सुवाल सुनाउँछन्। यसको दीर्घकालीन समाधान खोज्ने प्रयास जारी छ।  नगर प्रवक्ता एवं सूचना अधिकारी दामोदर सुवाल भन्छन्, ‘कबाडीसँग पनि छलफल गर्दै छौं। टायल र सडक पिच गर्ने विधि प्रयोगबारे पनि योजना बनाउँदै छौं।’ 

नगरपालिकामा महिनाको पहिलो दिन र १५ गते सार्वजनिक स्थलमा नगरका कर्मचारीसँगै, विद्यालय, सेना, संघ–संस्था र स्थानीय मिलेर सरसफाइ हुँदै आएको छ। अहिले विद्यालयमा हुने फोहोर कसरी विद्यालयमै व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ भन्नेबारे विद्यालयलाई तालिम दिने काम भइरहेको सुवाल बताउँछन्।


प्रकाशित: June 20, 2022 | 16:37:27 काठमाडौं, सोमबार, असार ६, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

दलित र ब्राम्हणको जमरा एकै स्थानमा

नुवाकोटको बेलकोटमा दलित र ब्राम्हण समुदायको एकैस्थानमा जमरा राखिएको छ। बेलकोटगढी नपा–१०, बेलकोटस्थित निरञ्जना भगवतीको मन्दिरमा रहेको दसैँ घरमा आज सामूहिक जमरा राखिएको हो।
नेपाल समय
समाज

पितृदोष लगाइदिएको भन्दै महिलाको हत्या

मृत्यु हुनेमा खाँडादेवी गाउँपालिका वडा नम्बर ३ की ५० वर्षीया महिला रहेको रामेछापका डीएसपी राजकुमार थिङले जानकारी दिए। मृतकको नाम खुलेको छैन।
नेपाल समय
समाज

मलेसियास्थित दूतावासमा श्रमिक सहायता केन्द्र स्थापना गर्ने राजदूत पौडेलको प्रतिबद्धता

मलेसियाका लागि नवनियुक्त नेपाली राजदूत डिल्लीराज पौडेलले मलेसियामा नेपाली श्रमिकहरुले भोगेका समस्या समाधानका लागि श्रमिक सहायता केन्द्र स्थापना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
नेपाल समय
समाज

मनास्लु हिमपहिरो : एक जनाको मृत्यु, घाइतेमध्ये चार जनाको अवस्था गम्भीर

हिमपहिरोमा परी १२ जना घाइतेमध्ये चार जनाको अवस्थामा गम्भीर रहेको छ। घाइतेमध्येकै एकजनाको मृत्यु भएको गोर्खा प्रहरीले जानकारी दिएको छ। प्रहरीका अनुसार मृत्यु हुनेमा अनुप राई रहेका छन्।
नेपाल समय
समाज

सन्दीपविरुद्ध इन्टरपोलमा डिफ्युजन नोटिस जारी

प्रहरी प्रधान कार्यालयका प्रवक्ता डीआईजी टेकप्रसाद राईले सन्दीपविरुद्ध डिफ्युजन नोटिस जारी गरेको जानकारी दिए।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना