शुक्रबार, असार १७, २०७९
नेपाल समय

ब्यालेटबाट बदला लियो दलित बस्तीले

निर्भीकजंग रायमाझी  |  काठमाडौं, आइतबार, जेठ १, २०७९
निर्भीकजंग रायमाझी

निर्भीकजंग रायमाझी

काठमाडौं, आइतबार, जेठ १, २०७९

काठमाडौं– नेपाली भाषाको उद्मगस्थल मानिने जुम्लाको सिञ्जा उपत्यका कनकासुन्दरी गाउँपालिकामा पर्छ। यो ऐतिहासिक गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ मा  यस पटकको स्थानीय निर्वाचनमा एउटा प्रतिकात्मक परिघटना सतहमा आयो। भयो के भने, स्वतन्त्र रुपमा चुनावमा होमिएका वडा अध्यक्षसहित चारजना दलित उम्मेदवारहरूले चुनावी बाजी मारे। 

चुनावमा जितहार स्वाभाविक हो। दलित र सीमान्तकृतप्रति अनुदार हाम्रो राजनीतिक वृत्त र समाजमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रुपमा विजय प्राप्त गरेर कनकासुन्दरीको वडा नम्बर ८ ले एउटा प्रतिवादको राजनीतिक भाषा बोलेको छ। 

वैशाख ३० गते भएको निर्वाचनमा उनीहरुले वडाअध्यक्ष, दुई वडा सदस्य र दलित महिला सदस्यमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका थिए। शिक्षा, अवसर र विकासको कसीमा पछि पारिएका कनकासुन्दरीका दलितहरूले आफ्नो वडामा अब आफ्नो शासन आफैं गर्न पाउने भएका छन्।

निर्वाचन नतिजापछि अहिले कनकासुन्दरी र आसपासको दलित समुदायमा नयाँ आशा सञ्चार भएको छ। उनीहरूले विजय–जुलुस निकालेर जितको खुसी मनाएका छन्।

‘एउटा सन्देश जाओस् भनेर धनबहादुरजीले यस्तो पहल गरेका हुन्,’ स्थानीय खत्रीले सुनाए।

कनाकासुन्दरी-८ मा धनबहादुर कामी अध्यक्ष पदका उम्मेदवार थिए जसले २ सय ८८ मत प्राप्त गर्दै वडाध्यक्षमा निर्वाचित भए। उनका प्रतिद्वन्द्वी कांग्रेसका कप्तानबहादुर शाहीले २२० मत मात्र ल्याए। वडा सदस्यमा गोल दमाई र कर्णजीत सार्की तथा दलित महिला सदस्यमा चनाखी कुलाल निर्वाचित भइन्। ‘यो जितले सामाजिक न्याय र समानताको पक्ष लिनेहरूलाई नयाँ आशा दिएको छ।

यो हाम्रो लागि धेरै ठूलो घटना हो, सन्देश हो’, कनाकासुन्दरी– ८ स्थानीय नेत्रबहादुर खत्रीले नेपाल समयसँग भने, ‘यो नतिजापछि यहाँ राज गर्दै आएका राजनीतिक दलले पनि केही सोच्लान् कि।’ 

खत्रीका अनुसार एमाले र कांग्रेसको दबदबा रहेको वडामा स्वतन्त्र उम्मेदवारको हैसियतमा दलित समुदायले जित्न सहज थिएन। यो सबै नतिजाको लागि विजयी वडाअध्यक्ष धनबहादुर कामीले पहल लिएका थिए।

‘एउटा सन्देश जाओस् भनेर धनबहादुरजीले यस्तो पहल गरेका हुन्,’ स्थानीय खत्रीले सुनाए।

नेपाल समय
वडाध्यक्ष निर्वाचित धनबहादुर कामी।

राष्ट्रिय दलित आयोगका अध्यक्ष देवराज विश्वकर्माले कनकाका दलितले संविधानप्रदत्त हकको उपयोग गर्दै सन्देशपूर्ण काम गरेको भन्दै प्रशंशा गरे। 'यो जितले देशका अन्य उत्पीडित जाति, समुदायलाई प्रेरणा मिलेको छ। आफूले पाएको अधिकारको पूर्ण उपयोग गर्न सक्नुपर्छ भन्ने सन्देश कनकासुन्दरी गाउँपालिकाले दिएको छ,' विश्वकर्माले भने। 

कृषिकर्म गर्ने ५८ वर्षीय धनबहादुर सुरुमा नेकपा एमालेमा सक्रिय राजनीति गर्थे। २०७४ को स्थानीय निर्वाचनमा एमालेले उनलाई वडाध्यक्षको टिकट दिएको थियो। यद्यपि अघिल्लो निर्वाचनमा उनी कांग्रेसका उम्मेद्वारसँग पराजित भए। बीचमा धनबहादुर एमाले छाडेर नेकपा एकीकृत समाजवादीमा आबद्ध भए। यसपटकको निर्वाचनमा उनलाई समाजवादीले पनि टिकट दिएन। उनको पूर्वपार्टी एमालेले पनि स्थानीय कृष्णचन्द्र उपाध्यायलाई वडाअध्यक्षमा उठायो।

राष्ट्रिय दलित आयोगका अध्यक्ष देवराज विश्वकर्माले कनकाका दलितले संविधानप्रदत्त हकको उपयोग गर्दै सन्देशपूर्ण काम गरेको भन्दै प्रशंशा गरे।

‘कुनै पनि दलले दलित भनेकै कारणले टिकट नदिने भएपछि हामी सबै दलितहरू मिलेर छलफल गर्‍यौँ। त्यो छलफलपछि सबैजना स्वतन्त्र उम्मेदवारको रुपमा निर्वाचनमा भिड्ने कुरा भएपछि उम्मेदवार बनेका हौं,’ धनबहादुर बताउँछन्, ‘दलिका मुद्दाहरुमा हाम्रा राजनीतिक दलहरु उदार छैनन्। बाहिर जति नै ठुला कुरा गरे पनि संकृणता व्याप्त छ।’

ठूला राजनीतिक दलले दलितहरूलाई यथोचित पदमा उम्मेदवार नबनाएपछि उनीहरू संगठित रुपमा निर्वाचनमा होमिनु स्वभाविक थियो। यसपछि धनबहादुरकै नेतृत्वमा वडाको सबै पदमा उनीहरूले सामूहिक छलफल गरेर उम्मेदवारी दिए। संयुक्त रुपमा चुनावी प्रचारप्रसार गरे।

चुनावी खर्चसमेत समुदायकै पहलमा संकलन गरे। वडाको बजेटलाई पूर्ण पारदर्शी बनाई शिक्षा र स्वास्थ्यको सुनिश्चितता गर्ने कुरालाई उनीहरूले मुख्य एजेन्डा बनाएका थिए। यस्तै जातिय भेदभाव अन्त्य गर्ने, बालविवाह, अनमेल विवाह रोक्ने कुरालाई उनीहरूले प्राथमिकतामा राखे।

‘हामीले चुनावमा कुनै तडकभडक गर्न खोजेनौं’ वडाअध्यक्ष धनबहादुर भन्छन्, ‘घरदैलोदेखि सबै प्रचारप्रसारमा लाग्ने खर्च सामूहमा उठाएर जम्मा पारेका थियौं। सबै काम सरसल्लाहमा नै गर्ने सहमति गरेका थियौं।’ 

कनाकासुन्दरी गाउँपालिका जुम्ला सदरमुखकाम खलंगादेखि ५५ किमी पश्चिममा पर्छ। २ हजार ३ सय जनसंख्या रहेको कनकासुन्दरी–८ मा दलितसँगै ठकुरी, क्षेत्री, ब्राह्मण र जनजाति समुदायको मिश्रित बसोबास छ। दुई सय जनसंख्या रहेको यहाँको दलित समुदायले परम्परागत कृषिपेशा तथा मजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गर्दै आएको छ। वडाको साक्षरता ३३ प्रतिशत रहेको छ। 

कनकसुन्दरीमा जित हात पर्दा जातिय रुपमात्र नभई सुशासनसमेत कायम हुने बताउँछन् स्थानीय रतन विश्वकर्मा। उनका अनुसार गाउँपालिकामा हुने गरेको भष्ट्रचार र अनिमियतामाथि प्रश्न उठाउने ठाउँमा दलित समुदाय पुग्ने भएको छ। 

‘यो जित भष्ट्राचार र जातीय विभेदविरुद्धको जित हो’ रतन भन्छन्, ‘वडाको बजेट मनपरी ढंगले चलाइयो। ठूलाबडाले आफुखुसी जनताको कर लुटे। हामी त्यसको अन्त्य गर्छौं।’

वडाअध्यक्ष भएपछि पालिकाको बैठकमा सहभागी हुनेदेखि गाउँसभामा आफ्नो मागदाबी पेस गर्न पाउने प्रावधान छ। यसबाहेक वडामा विनियोजित बजेट र निजी स्रोतको उपयोग गर्न पाउने अधिकारसमेत स्थानीय शासन ऐनले सुनिश्चित गरेको छ। 

यता कनकासुन्दरी गाउँपालिकाका निवर्तमान अध्यक्ष नरवीर राउत पनि गाउँको दलित समुदायको जितलाई महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मान्छन्। ‘दलित समुदाय आफ्नै प्रयासले स्वतन्त्र हैसियतमा विजयी हुनु खुसीको कुरा हो। यसले हाम्रो पालिकालाई थप समावेशी बनाउन मद्दत गर्छ’ निवर्तमान अध्यक्ष राउतले भने, ‘वडा ८ ले गरेको जस्तो आँटलाई म सम्मान गर्छु।’

'जुम्लाजस्तो विकट ठाउँको विकट गाउँमा सिंगो दलित समुदायका उम्मेदवार निर्वाचित हुनु निकै महत्त्वपूर्ण कुरा हो। राजनीतिक दलले पूर्वाग्रह राखी टिकट नदिएपछि त्यहाँको दलित समुदाय आफ्नै बलबुताले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएर विजयी भयो,' आयोग अध्यक्ष विश्वकर्मा भने, 'यो ऐतिहासिक जितपछि पनि त्यहाँको समुदाय अझै सक्रिय भएर राजनीतिमा आउन जरुरी छ। गाउँसभादेखि आफूले पाउने बजेटको पूर्ण सदुपयोग गर्न सक्नेगरी उनीहरूले काम गरे भने त्यसले सिंगो दलित समुदाय र गाउँपालिकाको विकास हुन्छ। म उहाँहरूलाई हिम्मतको उच्च प्रशंसा गर्दछु।'

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

नाबालिगविरुद्ध २७ वर्षीया विवाहित महिलाको बलात्कार मुद्दा, तर अदालतले पत्याएन

बलात्कृत भएकी भनिएकी महिलाको घरमा टिभी मर्मत गर्न पुगेका नाबालिगले सहमतिमै शारीरिक सम्पर्क गरेको बयान दिएपछि जबर्जस्ती करणीको मुद्दामा न्यायाधीशले सुनाए अचम्मको फैसला।

श्रीमतीलाई भीरबाट लडाएर हत्या गर्ने निर्दयी श्रीमान्

गत असार ५ गते भएको घटना १० गते मात्र थाहा भएको थियो। लेकबहादुरले गत असार ५ गते बिहान घरमा कोही नभएको मौका छोपी श्रीमतीलाई कुटपिट गदै लखेट्दै जंगलतिर लगेको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

चन्द्रागिरिको जंगलमा हराएका तीन विदेशी भीरमा भेटिए

उक्त स्थान थानकोटबाट करिब सात किलोमिटर टाढा थानकोट–चित्लाङ सडकखण्ड नजिक रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

...अनि पटक-पटक मर्ने प्रयास गरेकी थिइन् दिलमायाले

‘त्यसबेला मेरो छोरो पाँच वर्षको थियो। म माइतीको शरणमा गएको थिएँ। तर माइतीले पनि नहेरेपछि मर्छु भनेर बाबुलाई घरमै छोडेर जंगलभित्र गा'को थिएँ। तर जंगलमा ३ घन्टा रुँदैरुँदै बिताएर घर फर्किएँ। बच्चाले दुःख पाउँछ भनेर मर्न सकिनँ...

गायिका सुनार मृत्यु प्रकरण : प्रेमीले फालेको सल नालीमा भेटियो, पोस्टमार्टम रिपोर्ट कुर्दै प्रहरी

प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले गायिका सुनारको डिभोर्सपछि उनी श्रेष्ठसँग करिब डेढ वर्षयता ‘लिभिङ टुगेदर’मा बस्दै आएको देखिएको छ। नेपालटारस्थित उनको डेरामा श्रेष्ठको आउजाउ बाँक्लै थियो।

कांग्रेसभित्र यसरी 'फ्रन्ट डोर' ढकढक्याउँदैछन् विनोद चौधरी

म कांग्रेस एकदमै कमजोर भएको अवस्थामा प्रवेश गरेको हुँ। मेरो बाँकी राजनीतिक जीवन कांग्रेसमै बित्छ। कांग्रेसमै रहेर पार्टी र देशका लागि केही गर्ने हो। परिवर्तन ल्याउन भूमिका खेल्ने हो। म मेरो योजनामा असफल भएँ भने राजनीतिमा विश्राम लिएर आराम गरेर बस्छु।

गोर्खा सैनिकको सम्झनामा त्यो फोकल्यान्ड युद्ध

‘बिहानको १० बजेसम्म घाम देखिँदैन। जताततै तिखा चट्टान, ढुंगा र घासे मैदान। चार मोजा र बुट लगाउँदा सम्म नथेगिने चिसो। घरिपानी, घरि असिना, घरि हिउँ। रुखपात छैन, झारपात मात्र कस्तो ठाउँ होला!’

बालुवाटार पुगे नेकपा एसका तीन मन्त्री

स्वाथ्य तथा जनसंख्यामन्त्री विरोध खतिवडा, शहरी विकासमन्त्री रामकुमारी झाँक्री र श्रम, रोजगार तथा समाजिक सुरक्षा मन्त्री कृष्ण कुमार श्रेष्ठ आफूहरुको माग र अडान पुरानै भएको दोहोर्‍याउन बालुवाटार पुगेको स्रोतको दाबी छ। उनीहरुसँग निरा जैरुसहित केही सांसद पनि रहेको बताइएको छ।

नेपालबाट बेलायत जाने मौसमी कामदार बढे, सरकार भन्छ- ऐनले चिन्दैन

कोराना महामारीपछिको अर्थतन्त्रलाई ट्रयाकमा ल्याउन बेलायत सरकारले विभिन्न मुलुकबाट मौसमी रोजगारका लागि आवेदन मागिरहेको छ। तर नेपालको श्रम ऐनमा मौसमी रोजगारसम्बन्धी व्यवस्था नहुँदा नेपाली श्रमिकलाई अप्ठेरो पारिरहेको छ।

साडियो माने : धुलाम्य मैदानदेखि लिभरपुलको लोभलाग्दो रवाफसम्म

बाल्यावस्थादेखि बलसँगै लडिबुडी गरेका मानेले फुटबलमा पाएको जादूयी सफलतापछि जन्मथलो बम्बालीमा उम्रिँदै छन् सयौं मानेहरू।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

अस्पतालका कर्मचारी बोकेको बस दुर्घटना : एकको मृत्यु, ३८ घाइते

बनेपा नगरपालिका-११ स्थित अपाङ्ग बाल अस्पतालका कर्मचारी बोकेको बस दुर्घटना भएको छ। बिहीबार बेलुकी भएको दुर्घटनामा एक महिलाको मृत्यु हुनुका साथै ३८ जना घाइते भएका छन्।
नेपाल समय
समाज

आज विदेशी मुद्राको विनिमयदर कति?

नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबारका लागि सार्वजनिक गरेको विदेशी मुद्राको विनिमय दर यस प्रकार छ- राष्ट्र बैंकले अमेरिकी डलर एकको खरिद दर अधिकतम १२६ रुपैयाँ ०६ पैसा र बिक्री दर १२६ रुपैयाँ ६६ पैसा कायम गरेको छ।
नेपाल समय
समाज

दाङमा मोटरसाइकलले साइकललाई ठक्कर दिँदा दुई जनाको मृत्यु

दाङमा मोटरसाइकल र साइकल ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु भएको छ।
नेपाल समय
समाज

प्रदेश-१ मा भारी वर्षाको सम्भावना, कस्तो रहला अन्य क्षेत्रको मौसम?

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार आज बिहान देशभर आंशिकदेखि सामान्य बदली रहेको छ। प्रदेश–१, वाग्मती प्रदेश र कर्णाली प्रदेशका केही स्थानमा हल्का वर्षा भइरहेको छ।
नेपाल समय
समाज

नेकपा एसका नवनियुक्त मन्त्रीलाई प्रशिक्षण

एकीकृत समाजवादीको पार्टी केन्द्रीय कार्यालय आलोकनगरमा नवनियुक्त मन्त्रीलाई सरकार सञ्चालनबारे प्रशिक्षणमूलक निर्देशन दिँदै अध्यक्ष नेपालले पार्टीको नीति, निर्देशन विपरीत नजान मन्त्रीहरूको ध्यानाकर्षण गराएका हुन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना