मंगलबार, असोज ११, २०७९
राष्ट्रकविको वार्षिकी

गुरुआमालाई रुवाउने कविवरको त्यो किस्सा

महेश्वर आचार्य  |  काठमाडौं, बुधबार, भदौ २, २०७८

महेश्वर आचार्य

महेश्वर आचार्य

बुधबार, भदौ २, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय
राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे आफ्ना परिवारका साथ। तस्बिर सौजन्य : मञ्जु अधिकारी

वर्षौंअघि मेरा एकजना गुरुले भन्नुभएको थियो– विद्यार्थीले दुई पटक आफूलाई आफ्नो हैसियतभन्दा ठूलो ठान्छ। एक पटक १० कक्षा पढ्दा, अर्को पटक मास्टर्स पढ्दा। गुरुको भनाइमा १० कक्षा पढ्दा विद्यार्थीमा म सबैभन्दा ठूलो हुँ भन्ने भान पर्छ रे। जब म कक्षा १० मा पुगें, मलाई पनि उहाँका दमदार कुरा सान्दर्भिक लागे। १० कक्षा पढ्दा म पनि आफूलाई ठूलै ठान्थें– अरू सबै साना। मास्टर्स अन्तिम वर्ष पढ्दा त आफूजत्तिको महान् कोही पनि लाग्थेन। 

म त्रिपुरेश्वरको विश्व निकेतन माविमा पढ्थें। हामीलाई कक्षा ८ देखि १० सम्म नेपाली पढाउने गुरुआमा हुनुहुन्थ्यो, मञ्जु अधिकारी। मञ्जु मिस पछि राष्ट्रकवि भएका कविवर माधवप्रसाद घिमिरेकी सुपुत्री हुनुहुन्थ्यो। उहाँको सिकाउने शैली पूर्ण थियो। प्रस्तुति पनि प्रभावकारी।

सार्वजनिक समारोहमा सम्बोधन गर्दा उहाँको भाषा यति खँदिलो र पूर्ण हुन्छ कि त्यसको तारिफ नगरी रहन सकिँदैन। उहाँ लयमा बोल्नुहुन्छ। भाषा सरल र स्पष्ट। म उहाँको त्यो प्रखर शैलीबाट स्कुले जीवनदेखि नै प्रभावित छु।

मञ्जु मिसको सिकाइ शैली र विद्यार्थीसँगको व्यवहारका बारेमा सुशील ताम्राकारले ‘पिताजीको सुनको तक्मा’ मा वर्णन गरेका छन्। आठ कक्षा पढ्दा आफ्नो नाम पनि शुद्धसँग लेख्न नजान्ने ताम्राकारलाई दस कक्षामा पुग्दा मञ्जु मिसले कसरी सर्वोत्कृष्ट अंक ल्याउने र राष्ट्रव्यापी निबन्ध प्रतियोगितामा विजयी बन्न सघाउनुभयो भन्ने प्रसंग पुस्तकमा छ। संयोग भनौं, पुस्तकको भूमिकामा आशीर्वादका शब्द माधवप्रसाद घिमिरेले नै लेख्नुभएको छ।

मञ्जु मिसले पढाउने क्रममा हामीलाई बुबा र कविशिरोमणिसँग जोडिएका केही रोचक किस्सा पनि सुनाउनुहुन्थ्यो। ती किस्सामध्ये एउटा थियो– कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्यालले दाह्रीमा मोही दलेको कुरा। मञ्जु मिस सानोमा बुवा कविसँगै लेखनाथको घर जाँदा कविशिरोमणिले दाह्रीमा मोही दलिरहेका रहेछन्। दाह्री मुलायम बनाउन उनले त्यसरी मोही दल्ने गरेको कुरा मिसले हामीलाई सुनाउनुभएको थियो। कविशिरोमणिसँग जोडिएका यस्ता अनेक किस्सा सुनाएर हामीलाई मन्त्रमुग्ध बनाउनुहुन्थ्यो मञ्जु मिस।

मिसले बेलाबेलामा बुवा कवि (माधव घिमिरे) सँग सम्बन्धित किस्सा पनि सुनाउनहुन्थ्यो। २८ वर्षअघि २०५० सालको एसएलसी ब्याचको कक्षामा कुनै दिन कक्षामा माधवप्रसाद घिमिरेको प्रसंग निस्क्यो। मस्र्याङ्दी नदी नरमाइलोसँग सुसाइरहेको सन्दर्भ आयो। कविवरको जन्मस्थल लमजुङको पुस्तुन गाउँ नजिकैबाट सो नदी बग्ने कुरा मिसले भन्नुभएको थियो।

उहाँले सुनाउनुभयो– नेपाल टेलिभिजनले कविवरको जन्मस्थानको दृश्य खिचेर ल्याएको छ तर प्रसारण गरेको छैन। यो त्यति बेलाको कुरा हो जतिबेला देशमा एउटा मात्रै टेलिभिजन स्टेसन थियो, राष्ट्रिय प्रसारण संस्था नेपाल टेलिभिजन। अहिलेजस्तो सामाजिक सञ्जाल त आममानिसको कल्पनामा थिएन।

सो भिडियो किन नदेखाएको भनेर सोध्दा टेलिभिजनले उहाँहरूलाई भनेछ– अहिले देखाउने होइन, पछि महत्त्वका बेला देखाइनेछ।  टेलिभिजनले उहाँहरूलाई दिएको जवाफको सोझो अर्थ थियो– कविवर बितेपछि मात्र डकुमेन्ट्री देखाइनेछ। मिसले त्यति भनिनसक्दै उहाँका गला अवरुद्ध भए। बोली पूरा भएन। आँखामा आँसु बगे। उहाँ प्रायः सेतो हाते रुमाल बोक्नुहुन्थ्यो। त्यही रुमालले आँखा पुछ्नुभयो। नेपाल टेलिभिजनको निर्दयी कुरा सुनाउँदै मिस रोएपछि हामी विद्यार्थीलाई पनि नरमाइलो लाग्यो। चुपचाप भयौं। 

डकुमेन्ट्रीले मलाई दस कक्षाको त्यो दिनको सम्झना गरायो– जब मिस चित्त दुखाएर रुनुभएको थियो। मैले सोचें– कविवर मरेपछि सो डकुमेन्ट्री प्रसारण गर्ने टेलिभिजनलाई कविवरले लोप्वा खुवाइदिनुभएछ, धेरै आयु बाँचेर।

समय बित्दै गयो। स्कुले जीवन सकियो। मिसबाट म पनि टाढाँ भएँ। २०५४/५५ सालको एक दिन नेपाल टेलिभिजनमा कविवरको पुस्तुनको घरसहितको डकुमेन्ट्री प्रसारण भइरहेको देखें। डकुमेन्ट्रीले मलाई दस कक्षाको त्यो दिनको सम्झना गरायो– जब मिस चित्त दुखाएर रुनुभएको थियो। मैले सोचें– कविवर मरेपछि सो डकुमेन्ट्री प्रसारण गर्ने टेलिभिजनलाई कविवरले लोप्वा खुवाइदिनुभएछ, धेरै आयु बाँचेर।

यी त भए पुराना कुरा। नयाँ कुराचाहिँ कविवर राष्ट्रकवि हुनुभएको थियो। आफूले सानैदेखि सुनेकाले होला ‘कविवर’ जत्तिको प्यारो, ‘राष्ट्रकवि’ कहिल्यै लागेन। जसले त्यो उपाधि दियो तीसँग पनि कुनै गुनासो पनि छैन। तर मनमा उठिरहने प्रश्न के हो भने के ‘कविवर’ भन्ने सम्मानले उहाँलाई सामुदायिक, साम्प्रदायिक, क्षेत्र विशेषमा सीमित गरेको थियो र?

अर्को कुरा उहाँले शतायु वर्ष पूरा गर्नुभएको थियो। नेपाल टेलिभिजनले मर्ला भनेर गरेको अनुमानलाई कविवरले झुटो साबित गरिदिनुभयो। त्यो पनि २७ वर्ष थपेर।


बुबा राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे र आमा महाकाली घिमिरेका साथ मञ्जु अधिकारी (बीचमा) 

महाभारतको वन पर्वमा यक्ष र युधिष्ठिरबीच संवाद छ। यक्षले धर्मराज युधिष्ठिरलाई केही जटिल प्रश्न सोध्छन्। त्यही भएर अहिलेसम्म उत्तर दिन गाह्रो प्रश्नलाई यक्ष प्रश्न भनिँदै आएको छ। यद्यपि युधिष्ठिरले त तिनको जवाफ सजिलै दिएका थिए। संवादमा यक्षको एउटा प्रश्न छ– संसारको सबभन्दा ठूलो आश्चर्य के हो?

युधिष्ठिर भन्छन्– यो संसारमा मान्छेहरु मर्नुपर्छ भन्ने थाहा पाउँदै पनि सधैं बाँचिरहन चाहन्छन्। यो भन्दा ठूलो आश्चर्य के हुन सक्छ?

यता हाम्रा कविवर भने भम्रमा थिएनन्। उनलाई मर्नुपर्छ भन्ने थाहा थियो। म मर्दा यो गीत यसरी गाइयोस् भनेर लेखे– त्यसरी होस् मरण...। लयबद्ध गराए। अर्थात् उनको मर्ने योजना तयार थियो।

जेन दर्शनले भन्छ– सचेत हुनु, सजग हुनु। अस्तित्वप्रति सचेत, जीवनप्रति सजग। जो सचेत र सजग जीवन बाँच्छ उही विपश्वी हो, उही योगी हो। हाम्रा कविवरले पनि होसपूर्वक जीवन बिताए। तसर्थ उनी योगी सरह छन्।

बेहोसी त हामी छौं, समाज छ। समाज भन्छ– तेरो यो तस्बिर जुन लिएँ, त्यो तँ मरेपछि सार्वजनिक गर्छु। मानौं ऊ अजम्बरी छ र हामी नश्वर।

सरल र सरस साहित्यको नेपाली हिमनदी कविवरको अवसानसँगै सुक्यो। एक वर्षअघि आजैका दिन अर्थात् २०७७ भदौ २ मा कविवरले १ सय २ वर्षको उमेरमा शरीर बिसाउनुभयो। कविताका सच्चा वर नै थिए कविवर। राष्ट्रले नै मानेको कविलाई हार्दिक श्रद्धान्जली!!!


प्रकाशित: August 18, 2021 | 11:30:00 काठमाडौं, बुधबार, भदौ २, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

नाका नखुल्दा तिब्बतको च्याङ्‍ग्रा भित्रिन सकेन

व्यवसायीले मुस्ताङका च्याङ्‍ग्रा बजार भित्र्याएका छन्। बागलुङ, पर्वतसहित आसपासमा सोमबार च्याङ्‍ग्रा आइपुगेका हुन्। व्यवसायीले हप्तौँ लगाएर बर्सेनि दसैंमा च्याङ्‍ग्रा भित्र्याउँछन्। दसैँमा च्याङ्‍ग्राको माग उच्च हुन्छ।
नेपाल समय
समाज

शीत भण्डार सञ्चालनमा नआउँदा किसानलाई समस्या

किसानले उब्जनी गरेको फलफूल तथा तरकारी भण्डारण गर्ने स्थान नहुँदा जिल्लाका किसान तथा व्यवसायी समस्यामा परेका हुन्।
नेपाल समय
समाज

सुर्तीजन्य पदार्थको खोलमा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश छाप्नुपर्ने

नेपालमा सुर्तिजन्य पदार्थबाट बनेका चुरोट खैनी लगायतको बट्टा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश र घातक रङ्गिन चित्र छाप्नुपर्ने अनिवार्य भएको छ।
नेपाल समय
समाज

सात वर्षपछि मनकामना मन्दिर परिसरको सत्तल पुनर्निर्माण गरिँदै

वि.सं. २०७२ सालमा गएको गोरखा भूकम्पले क्षति पुगेको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल गोरखाको मनकामना मन्दिर परिसरमा रहेको सत्तल पुनःनिर्माण हुने भएको छ।
नेपाल समय
समाज

कस्तो रहला आजको मौसम?

मंगलबार दिउँसो प्रदेश १, बागमती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा र बाँकी प्रदेशहरूका एक-दुई स्थानमा चट्याङसहित हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना