मंगलबार, असोज ११, २०७९

अक्सिजनमा मुलुक आत्मनिर्भर, व्यवसायी भन्छन्- वितरणमा सरकारले समन्वय गरेन 

महेश्वर आचार्य  |  काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख २१, २०७८

महेश्वर आचार्य

महेश्वर आचार्य

मंगलबार, वैशाख २१, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- मुलुक अक्सिजन उत्पादनमा आत्मनिर्भर रहे पनि वितरण प्रभावकारी नहुँदा कोरोना संक्रमित बिरामीले समयमै अक्सिजन नपाउने चिन्ता बढेको छ। सरकारले व्यवसायीसँग समन्वय नगर्दा वितरण प्रभावकारी हुन नसकेको हो।

यस्तै अस्पतालहरुसँग सिलिन्डर नहुँदा पनि समस्या देखिएको व्यवसायी बताउँछन्। अक्सिजनको माग भने निकै बढेको छ। सहज अवस्थामा दैनिक १० वटा सिलिन्डर खपत गर्ने अस्पतालबाट अचेल एक सय वटाभन्दा बढी माग भइरहेको छ।

देशभरमा सानाठूला गरी २० वटा अक्सिजन उद्योग छन्। तीमध्ये ८ वटा त काठमाडौं उपत्यकामै छन्। यी उद्योगबाट दैनिक आठ हजार सिलिन्डर अक्सिजन उत्पादन हुने नेपाल अक्सिजन उत्पादक संघका अध्यक्ष गौरव शारडा बताउँछन्। उनी भन्छन्, ‘संकटका बेला विराटनगर, रूपन्देही, दाङलगायत स्थानमा रहेका अक्सिजन उद्योग मर्मत गरी सञ्चालन गर्नुपर्छ।’ 

उनका अनुसार केही अक्सिजन उद्योगले आफ्नो प्लान्ट १८ घन्टासम्म चलाएका छन् भने आवश्यक परेमा उद्योगलाई २४ घन्टा चलाउन सकिन्छ। बिजुली आपूर्ति भएमा अक्सिजन उत्पादनमा समस्या नहुने शारडा बताउँछन्। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सोमबार देशवासीका नाममा गरेको सम्बोधनमा पनि सञ्चालनमा नआएका अक्सिजन प्लान्ट शीघ्र मर्मत गरी सञ्चालनमा ल्याइने बताएका छन्।

सुर्खेतस्थित कर्णाली प्रादेशिक अस्पतालमा सञ्चालनमा रहेको अक्सिजन प्लान्ट। तस्बिर : देव राना

व्यवसायीका अनुसार नेपाल नेपाल अक्सिजन उत्पादनमा आत्मनिर्भर छ। तर वितरणको समस्या छ। शारडा भन्छन्, ‘अक्सिजन उत्पादनमा समस्या नभए पनि सिलिन्डर होल्ड हुँदा वितरणमा समस्या छ।’ 

सरकारी अस्पतालसँग आफ्नो सिलिन्डिर छैन। नेपालमा अक्सिजनका करिब एक लाख सिलिन्डर रहेको अनुमान छ। ‘अहिलेको समस्या हो सिलिन्डर अभाव,’ नेपाल अक्सिजन उत्पादक संघका महासचिव नारायणदत्त तिमिल्सिना भन्छन्, ‘कुनै पनि सरकारी अस्पतालको आफ्नो सिलिन्डर छैन। अस्पतालले सिलिन्डर होल्ड गर्दा उद्योगमा सिलिन्डर नहुने अवस्था छ।’ यस्तै कतिपय दीर्घरोगी र गम्भीर प्रकृतिका बिरामीका आफन्तले घरमै लगेर सिलिन्डर होल्ड गरेकाले पनि वितरणमा समस्या रहेको व्यवसायी बताउँछन्।

‘काठमाडौंमा रहेका अस्पताल र बेडलाई पुग्ने गरी अक्सिजन उत्पादन हुन्थ्यो,’ उनी भन्छन्, ‘एक साताअघिसम्म अक्सिजन वितरण र उत्पादनमा समस्या थिएन। तर सरकारले अस्पताल थपिरहेको छ। बिरामी बढ्दै गएका छन्। यस्तो अवस्थामा चाप पर्नु स्वाभाविकै हो।’

महामारीका बेला सरकारले अक्जिन उद्योगीसँग समन्वय गरेको छैन। यस्तै सरकारी निकायले अक्सिजन उत्पादनको अवस्थाबारे पनि समन्वय नगरेको महासचिव तिमिल्सिना बताउँछन्। ‘न त हामीलाई अबको सातादस दिनमा यति उत्पादन चाहिन्छ भनिएको छ,’ तिमिल्सिना भन्छन, ‘न त तिनलाई के कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमै छलफल गरेको छ।’

वितरण प्रभावकारी हुन नसके अक्जिसनको अभाव हुन सक्नेमा व्यवसायी पनि सहमत छन्।  ‘दस–पन्ध्र दिनअघि सम्मको अवस्था हेर्दा अक्सिजनको अभाव नहोला जस्तो थियो तर अब दिनकै सात हजारका दरले संक्रमित बढ्दै जाँदा के हुन्छ भन्न सकिन्न,’ संघका अध्यक्ष शारडा भन्छन्। उनका अनुसार सहज अवस्थामा दैनिक १० वटा सिलिन्डिर खपत गर्ने अस्पतालबाट अचेल सय वटा भन्दा बढी माग हुन थालेको छ। 

अक्सिजन आपूर्तिलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमा छलफल र कार्ययोजना बनाइरहेको उनले बताए । ‘हाम्रो मात्र भर परेर हुँदैन,’ उनले भने, ‘सरकारले पनि ढुवानी, सिलिन्डर व्यवस्थापनमा सघाउनुपर्छ।’ स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले औद्योगिक प्रायोजनका लागि अक्सिजन प्रयोग नगर्न निर्देशन दिइसकेको छ।

मन्त्रालयले केही समयका लागि अक्सिजन उपयोग हुने उद्योग बन्द गर्न उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयलाई लिखित निर्देशन दिइसकेको छ। मन्त्रालयले यस्तो निर्देशन दिए पनि निषेध आदेश लागू नभएका स्थानमा कतिपय उद्योग  पूर्ण रुपमा बन्द भएको छैन। ‘जहाँ निषेध आदेश छैन त्यहाँ अक्सिजनको माग पनि बढेको छैन,’ शारडाले भने ।

वीरगन्जको गण्डक अस्पतालको आईसीयू वार्ड। तस्बिर : जियालाल साह

‘सिलिन्डर आयात गर्ने अवस्था छैन’

एक त व्यवसायीसँग बिक्री गर्नका लागि सिलिन्डर स्टक छैन । अर्को, आयात गर्न सक्ने अवस्था छैन। ‘भारतबाट सिलिन्डर ल्याउने सक्ने अवस्था छैन,’ शारडा भन्छन्, ‘ नयाँ किन्नुभन्दा पनि अन्तरसरकारी समन्वय गरी कहाँ कतिवटा छ र कहाँ उत्पादन गरेर वितरण गर्दा सहज हुन्छ।’ त्यसमा व्यवसायीको मात्र प्रयासले केही नहुने उनी बताउँछन्। शारडा भन्छन्, ‘सरोकारवाला सबैले समन्वय गुर्न जरुरी छ।’

नेपालमा उत्पादन हुने अक्सिजनमध्ये  ३० देखि ४० प्रतिशसत औद्योगिक प्रयोजनमा र बाँकी उपचरामै खपत हुने गरेको छ। ‘अहिले अक्सिजन उपयोग गरिने उद्योग बन्द छन् र सबै उत्पादन मेडिकल प्रयोजनका लागि उपयोग भइरहेको छ’, शारडाले भने। 

प्रधानमन्त्री ओलीले पनि देशवासीको सम्बोधनका क्रममा लिक्विड अक्सिजनको अवैध निर्यात गर्नेलाई कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिएका छन्। यस्तै उनले देशभरका अक्सिजन प्लान्टबाट उत्पादित अक्सिजन अस्पताल र उपचार प्रयोजनका लागि मात्र प्रयोग गर्ने गरी अन्य क्षेत्रमा आपूर्ति गर्न रोक लगाइएको बताएका थिए।

बिरामीले घरघरमा होल्ड गर्नु पर्दैन

महामारीमा अक्सिजनभन्दा पनि सिलिन्डर अभाव हुन सक्ने भयले कतिपय बिरामीका आफन्तले घरमा सिलिन्डर होल्ड गरेर राखेका छन्। यसो गर्दा पनि वितरणमा समस्या भएको अध्यक्ष शारडा बताउँछन्। उनी भन्छन्, ‘बिरामीले घरघरमा सिलिन्डर होल्ड गर्दा वितरणमा कठिन छ।’ 

अक्सिजनको सिलिन्डर घरमा भण्डारण गरेर राख्नु नपर्ने उनी बताउँछन्। ‘उद्योगले पनि त्यसरी घरघरमा सिलिन्डर जानबाट रोक्नुपर्छ,’ उनी भन्छन्। 

नेपालगन्जमा कोरोना संक्रमितको संख्या बढेपछि अक्सिजनको माग बढेको छ। व्यक्तिका घरमा–घरमा र अस्पतालमा समेत अक्सिजनका थप सिलिन्डर गइरहेको व्यवसायी बताउँछन्।  शारडा भन्छन्, ‘गत वर्ष महामारीका बेला पनि हामीले पुग्दो मात्रामा अक्सिजन उपलब्ध गराएका थियौं। अहिले पनि सहज ढंगमा नै अक्सिजन उपलब्ध गराउने अवस्था छ। बिरामीको संख्या बढ्दै जाँदा स्थिति गाह्रो हुन सक्छ। त्यही भएर सबै निकायको समन्वय आवश्यक छ।’

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले मुलुकमा अक्सिजनको अभाव नभए पनि सिलिन्डर नहुँदा समस्या परेको बताए। उनले भने, ‘हामीसँग अक्सिजन ग्यासको कमी छैन। तर सिलिन्डर नहुँदा बिरामीका लागि अक्सिजन पुर्‍याउन कठिन भएको हो।’

अहिले सिभिल अस्पताल र वीर अस्पतालमा आफ्नै अक्सिजन प्लान्ट समेत स्थापना भएर अक्सिजन उत्पादन हुन थालेको छ। त्यस्तै, काठमाडौं महानगरले २ करोड ७५ लाखमा गंगालाल अस्पतालको अक्सिजन प्लान बनाइदिएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले सबै अस्पताललाई आफ्नै सिलिन्डर किन्न निर्देशन दिएको छ। व्यवसायी पनि अक्सिजन उपलब्ध गराउन तयारी अवस्थामा छन्। ‘अस्पताललाई दिनरात नभनी कुनै पनि बेला अक्सिजन उपलब्ध गराउँदै आएका छौं,’ शारडाले भने।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले मुलुकमा अक्सिजनको अभाव नभए पनि सिलिन्डर नहुँदा समस्या परेको बताए। उनले भने, ‘हामीसँग अक्सिजन ग्यासको कमी छैन। तर सिलिन्डर नहुँदा बिरामीका लागि अक्सिजन पुर्‍याउन कठिन भएको हो।’ उनले अस्पताल र सर्वसाधारणलाई खाली सिलिन्डर होल्डमा नराख्न अनुरोध गरे।

चीनबाट २० हजार सिलिन्डर ल्याइँदै

सरकारले चीनबाट २० हजार खाली सिलिन्डर ल्याउने भएको छ। कोभिड–१९ का बिरामीको उपचारमा अक्सिजन सिलिन्डरको अभाव हुन नदिन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले चीनबाट २० हजार सिलिन्डर ल्याउन लागेको प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए। उनका अनुसार ती सिलिन्डर अर्को साता चीनबाट ल्याइनेछ।


प्रकाशित: May 4, 2021 | 10:51:00 काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख २१, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

नाका नखुल्दा तिब्बतको च्याङ्‍ग्रा भित्रिन सकेन

व्यवसायीले मुस्ताङका च्याङ्‍ग्रा बजार भित्र्याएका छन्। बागलुङ, पर्वतसहित आसपासमा सोमबार च्याङ्‍ग्रा आइपुगेका हुन्। व्यवसायीले हप्तौँ लगाएर बर्सेनि दसैंमा च्याङ्‍ग्रा भित्र्याउँछन्। दसैँमा च्याङ्‍ग्राको माग उच्च हुन्छ।
नेपाल समय
समाज

शीत भण्डार सञ्चालनमा नआउँदा किसानलाई समस्या

किसानले उब्जनी गरेको फलफूल तथा तरकारी भण्डारण गर्ने स्थान नहुँदा जिल्लाका किसान तथा व्यवसायी समस्यामा परेका हुन्।
नेपाल समय
समाज

सुर्तीजन्य पदार्थको खोलमा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश छाप्नुपर्ने

नेपालमा सुर्तिजन्य पदार्थबाट बनेका चुरोट खैनी लगायतको बट्टा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश र घातक रङ्गिन चित्र छाप्नुपर्ने अनिवार्य भएको छ।
नेपाल समय
समाज

सात वर्षपछि मनकामना मन्दिर परिसरको सत्तल पुनर्निर्माण गरिँदै

वि.सं. २०७२ सालमा गएको गोरखा भूकम्पले क्षति पुगेको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल गोरखाको मनकामना मन्दिर परिसरमा रहेको सत्तल पुनःनिर्माण हुने भएको छ।
नेपाल समय
समाज

कस्तो रहला आजको मौसम?

मंगलबार दिउँसो प्रदेश १, बागमती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा र बाँकी प्रदेशहरूका एक-दुई स्थानमा चट्याङसहित हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना