मंगलबार, असोज ११, २०७९

समाज एउटा एकाइ हो, पुरुष र महिला दुई हाँगा हुन्

तुलसीलक्ष्मी सुवाल, संरक्षणकर्मी
महेश्वर आचार्य  |  काठमाडौं, सोमबार, फागुन २४, २०७७

महेश्वर आचार्य

महेश्वर आचार्य

सोमबार, फागुन २४, २०७७, काठमाडौं

नेपाल समय

‘दृढइच्छा शक्ति भएमा पुरुष बाधक बन्दैनन्, थप हौसला र सहयोग पाइन्छ।’ यो भनाइ हो, संरक्षणकर्मी तुलसीलक्ष्मी सुवालको। 

लोपोन्मुख जीव सालक संरक्षणमा सक्रिय तुलसी आफ्नो पहिचान स्थापना हुनुमा पुरुषको ठूलो साथ र सहयोग रहेको बताउँछिन्। 

तुलसी भन्छिन्– ‘तपाईंले कुनै काममा दृढ संकल्पित हुनुभयो भने पुरुषबाट सहयोग नपाइने भन्ने हुँदैन। हामीले नयाँ समाज बनाउने हो, छुट्टै दुईटा समाज त बनाउने होइन नि।’

भक्तपुरको ‘चोछें’ टोलमा जन्मिएकी तुलसीलक्ष्मी सुवाललाई ठूलो भएपछि आफ्नो बुवाजस्तै मास्टर बन्ने रहर थियो।

लेखपढमा रुचि राख्ने सुवाल भक्तपुर क्याम्पसबाट आईएस्सी पढिरहँदा मुटुको व्यथाले आमाले संसार छाडिन्। एक बहिनी र दुई भाइकी दिदी तुलसीमाथि जिम्मेवारी थपियो। अनि स्थानीय प्रभात स्कुलमा पढाउन थालिन्।

केही समयपछि तत्कालीन दीपेन्द्र प्रहरी स्कुल साँगामा पढाउन पुगिन्। उनलाई पढाउँदै पढ्ने रहर जाग्यो। १९ वर्षमा प्रहरी स्कुल छिरेकी तुलसीले पाटन क्याम्पसबाट प्राणीशास्त्रमा चारवर्षे स्नातक नगरुन्जेल पढाइरहिन्।

स्नातक पढ्न उनलाई सजिलो थिएन। कक्षामा नियमित हुनैपथ्र्यो। उनले प्राध्यापकहरूसँग आग्रह गरिन्, ‘सर मैले त स्कुलमा पढाउनुपर्छ। क्लास लिन आउन भ्याउँदिनँ तर प्राक्टिकल र फिल्ड वर्कमा चाहिँ आउँछु।’

तुलसीले त्यसो भन्दा प्राणीशास्त्रका प्राध्यापक पारसनाथ आचार्य, खड्ग बस्नेतलागयत अक्कनबक्क भए। किनकि प्राणीशास्त्र पढ्ने विद्यार्थीले यसअघि यस्तो समस्या सुनाएका थिएनन्।

तुलसीले घरको कथाव्यथा सुनाएपछि प्राध्यापकरू पनि सकारात्मक भए। 

त्यसबीचमा विवाह भयो। छोरो जन्मियो। पति तथा सासूससुराले उनको पढाइमा सहयोग गरे। ‘ससुराले सबै बुहारीले पढून् भन्ने चाहनुभएको थियो,’ सुवाल भन्छिन्, ‘उहाँले पढाइको महत्त्व बुझ्नुभएको थियो।’

प्रहरी स्कुलमा एघार–बाह्रको पढाइ सुरु हुने भयो। त्यसपछि तुलसीलाई स्नातकोत्तर पढ्ने दबाब बढ्यो। 

समाजशास्त्रमा स्नातक गर्न त्रिचन्द्रमा भर्ना भइन्। तर उनलाई त्यसले आकर्षित गरेन।

अनि उनी स्कुलबाट दुई वर्ष बेतलबी बिदा लिएर त्रिवि केन्द्रीय प्राणीशास्त्र विभागमा भर्ना भइन्।

‘मलाई तत्कालीन स्कुल प्रिन्सिपल शेषकान्त अर्याल र क्याम्प कमान्डर घनश्याम अर्यालले धेरै सहयोग गर्नुभयो,’ प्रहरी स्कुलकी ‘वेस्ट एन्ड एक्टिभ टिचर’ तुलसीले भनिन्, ‘पछि आउनुभएका प्रिन्सिपल हेमन्तशमशेर राणा र क्याम्प कमान्डर प्रकाश ओझाबाट पनि उत्तिकै हौसला पाएँ।’ उनको पढाइमा घरबाट कहिल्यै अवरोध भोग्नुपरेन।

स्नातकोत्तर सकिएपछि उनले सालकमा अनुसन्धान गर्ने विचार गरिन्। 

सालक संरक्षणका लागि उनी साना स्तनधारी प्राणी संरक्षण तथा अनुसन्धान फाउन्डेसनमा खटिएकी छिन्।

अनुसन्धानका क्रममा धेरै पहाडी जिल्ला भ्रमण गरेकी उनी थुप्रै विदेशी कार्यक्रम र कार्यशालामा पनि सहभागी भइसकेकी छन्।

सालक संरक्षणकर्ताका रूपमा पहिचान बनाइसकेकी तुलसीको आगामी वर्षसम्ममा सालकको विषयमा पीएचएडी पूरा गर्ने योजना छ। 

उनी भन्छिन्, ‘भोलिको बारेमा सोचेर यसो गर्छु भनेर यहाँसम्म आइपुगेकी होइन तर जे गरें राम्रैसँग गर्छु भन्ने सोचले गरें।’

आफ्नो उपलब्धिलाई सामूहिक प्रयासको परिणाम ठान्छिन् उनी। सशस्त्र प्रहरीको इन्जिनियरिङ विभागमा कार्यरत पति मनोज बखुन्छेको साथ उनको सफलताको भर्‍याङ हो।

‘घरभित्र र घरबाहिर पाएको सहयोगलाई मैले नजरअन्दाज गरिनँ,’ तुलसी भन्छिन्, ‘कसैले भन्ने ठाउँ नपाओस् भनेर सधैं गम्भीर भएर काम गरें। त्यही कामले मलाई आज देशविदेशमा चिनाएको छ।’

पीएचडी गर्न जुद्धबहादर गुरुङ र शान्तराज ज्ञवालीले निकै हौसला दिएको उनी बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, ‘समाज एउटा एकाइ हो। पुरुष र महिला त्यसका दुई हाँगा हुन्।’ महिला भनेर साँघुरो पार्ने सोचाइ भत्काउन भने सहज नभएको उनको अनुभव छ। 


प्रकाशित: March 8, 2021 | 06:44:00 काठमाडौं, सोमबार, फागुन २४, २०७७

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

शीत भण्डार सञ्चालनमा नआउँदा किसानलाई समस्या

किसानले उब्जनी गरेको फलफूल तथा तरकारी भण्डारण गर्ने स्थान नहुँदा जिल्लाका किसान तथा व्यवसायी समस्यामा परेका हुन्।
नेपाल समय
समाज

सुर्तीजन्य पदार्थको खोलमा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश छाप्नुपर्ने

नेपालमा सुर्तिजन्य पदार्थबाट बनेका चुरोट खैनी लगायतको बट्टा ९० प्रतिशत चेतनामूलक सन्देश र घातक रङ्गिन चित्र छाप्नुपर्ने अनिवार्य भएको छ।
नेपाल समय
समाज

सात वर्षपछि मनकामना मन्दिर परिसरको सत्तल पुनर्निर्माण गरिँदै

वि.सं. २०७२ सालमा गएको गोरखा भूकम्पले क्षति पुगेको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल गोरखाको मनकामना मन्दिर परिसरमा रहेको सत्तल पुनःनिर्माण हुने भएको छ।
नेपाल समय
समाज

कस्तो रहला आजको मौसम?

मंगलबार दिउँसो प्रदेश १, बागमती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा र बाँकी प्रदेशहरूका एक-दुई स्थानमा चट्याङसहित हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ
नेपाल समय
समाज

आज भारतीय शसस्त्र सीमा बलका प्रमुख नेपाल आउँदै

भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) का प्रमुख सुजोय लाल थाओसेन मंगलबार नेपाल आउँदै छन्। गृह मन्त्रालयका अनुसार नेपालको सशस्त्र प्रहरी (एपीएफ) र एसएसबीबीच आयोजना हुन लागेको वार्षिक समन्वय बैठकमा भाग लिन थाओसेन नेपाल आउन लागेका हुन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना