मंगलबार, असोज ११, २०७९

रहेनन् प्रेरक कृषि वैज्ञानिक

महेश्वर आचार्य  |  काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख ९, २०७७

महेश्वर आचार्य

महेश्वर आचार्य

मंगलबार, वैशाख ९, २०७७, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- तनहुँ च्यानडाँडामा जन्मिएका प्रयागदत्त तेवारीले दुःख गरेर पढे। भारतको पुनाबाट कृषिमा बीएस्सी उत्तीर्ण भएपछि स्विजरल्यान्डबाट एमएस्सी गरे। जागिरे जीवन दोलखाको जिरीबाट सुरु भयो।

१७ वर्ष सरकारी जागिर र संयुक्त राष्ट्रसंघअन्तर्गतको कृषि हेर्ने निकाय आइफाडको उच्च पदस्थ कृषि वैज्ञानिक प्रयागदत्त तेवारीको परिचय यति मात्र छैन।

कृषि फार्म खोल्न जिरी पठाइएका उनी त्यहाँ विद्यालय र अस्पतालसमेत स्थापना गरेर तनहुँको खैरेनीटार पुगे। गण्डकी कृषि विकास परियोजना प्रमुखको रूपमा रहँदा उनले पोखराबाट भारतीय तरकारी विस्थापन गरे। जुम्लामा मकै पुर्‍याउन हर्कुलस विमान ल्याए।

कृषि सामग्री संस्थानका संस्थापक महाप्रबन्धक तेवारी ठेकेदारमा विश्वास गर्दैनथे। न त चाटुककार प्रशासकको बीचमा इमान छाड्थे। त्यसैले कर्मचारीतन्त्रको कोपभाजनमा परेर १७ वर्षे सरकारी जागिर छाडेर अन्यत्र लागे।

तर कर्म गर्नेलाई कसले रोक्न सक्छ र? अविचलित जुटिरहे।

‘तेवारीको संघर्षमय पढाइ र सरकारी जागिर हुँदै राष्ट्रसंघको उच्चपदस्थ जागिरबाट अवकाश पाउँदासम्मको यात्रा साहसिक, रोमाञ्चक र लोभलाग्दो छ,’ सहकर्मी कृषि वैज्ञानिक शिवबहादुर नेपाली सम्झन्छन्।

तेवारीको सधैं चिन्ता हुन्थ्यो, नेपालको कृषि क्षेत्रलाई कसरी उन्नत र आधुनिक बनाउने। त्यसैले त उनी जेटी, जेटीएलगायत तल्लो तहका कृषि प्राविधिकलाई तालिम लिन विदेश पठाइरहन्थे। तगारो बन्थ्यो, हाम्रो कर्मचारीतन्त्र।

मन्त्री रिझाएर उनीहरुकै मान्छेलाई तालिममा पठाउन खोज्थे कर्मचारी। मन्त्री पनि के कम? तल्लो तहका प्राविधिक कर्मचारी गए हुने ठाउँमा आफैं जान्थे तालिममा। यस्तो प्रवृत्तिले तेवारी दिक्क थिए।

स्विस सरकारको सहयोगमा सञ्चालित जिरी कृषि बहुउद्देश्यीय फार्म र जर्मन सरकारको सहयोगमा सञ्चालित गण्डकी कृषि विकास परियोजना (खैरिनीटार) मा तेवारीको योगदान छ।

खैरेनीटारमा रहँदा पोखरा र आसपास क्षेत्रमा स्थानीयलाई खेतबारीमै तरकारी लगाउन प्रोत्साहन गरेपछि त्यस क्षेत्रका धेरैले उनको तारिफ गरेको नेपालीको स्मरणमा ताजै छ।

तेवारी कहिल्यै काम गर्न पछि हटेनन्। दुग्ध विकास संस्थानमा हाकिम हुँदा उनी आफैंले दूधको क्यान बोक्ने गरेको धेरै सहकर्मी बताउँछन्।

‘उहाँ इमानदार र हक्की हुनुहुथ्यो। कृषिको विकास कसरी गर्ने भन्ने उहाँको अनुभवमा आधारित विश्लेषण नेपाललाई अझ कयौं वर्षसम्म मार्गदर्शक बन्छ,’ नेपाली भन्छन्।

लेखक मिलन बगालेले तेवारीका अनुभव समेटेर ‘एक घर एक रोजगार’ पुस्तक लेखेका छन्। जसमा तेवारीको कृषि अनुभवको विस्तृत विवरण छ।

तेवारीले भनेका छन्, ‘नेपाललाई स्विट्जरल्यान्ड जस्तो बनाइदिन्छु भन्ने अधिकांश नेताले स्विट्जरल्यान्ड कसरी समृद्ध भयो भनेर जान्ने प्रयासै गरेका छैनन्।’

वैज्ञानिक नेपाली तेवारीलाई उधृत गर्दै भन्छन्, ‘राजनीतिको वास्ता नगरी काममै घोटिने मजस्ता प्राणीलाई पञ्चायती व्यवस्थामै हाइसन्चो थियो। काम गर्ने वातावरण अहिलेभन्दा धेरै राम्रो थियो।’

‘एकपटक उहाँ जिरी कृषि फार्ममा कार्यरत रहेका बेला बाटामा जाँदै गर्दा हिउँ पर्‍यो। ओड्ने ओछ्याउने केही थिएन। आफूसँग भएको लुगामा गुटुमुटु परेर रुखमुनि ओत लाग्नुभयो। रातभर हिउँमै बस्नुभयो। धन्न, बिहान घाम लागेपछि हिउँ पन्छाएर आउनुभएछ,’ नेपाली सम्झन्छन्, ‘त्यो बेला उहाँ कालको मुखबाट फर्कनुभएको हो।’

यतिसम्मका हठी तेवारीलाई कालले जितेरै छाड्यो। ८८ वर्षको उमेरमा मंगलबार काठमाडौंको नर्भिक अस्पतालमा उनको निधन भयो।

अब्बल कृषि वैज्ञानिक तेवारीप्रति श्रद्धासुमन!!


प्रकाशित: April 21, 2020 | 21:05:00 काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख ९, २०७७

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
समाज

सात वर्षपछि मनकामना मन्दिर परिसरको सत्तल पुनर्निर्माण गरिँदै

वि.सं. २०७२ सालमा गएको गोरखा भूकम्पले क्षति पुगेको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल गोरखाको मनकामना मन्दिर परिसरमा रहेको सत्तल पुनःनिर्माण हुने भएको छ।
नेपाल समय
समाज

कस्तो रहला आजको मौसम?

मंगलबार दिउँसो प्रदेश १, बागमती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा र बाँकी प्रदेशहरूका एक-दुई स्थानमा चट्याङसहित हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ
नेपाल समय
समाज

आज भारतीय शसस्त्र सीमा बलका प्रमुख नेपाल आउँदै

भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) का प्रमुख सुजोय लाल थाओसेन मंगलबार नेपाल आउँदै छन्। गृह मन्त्रालयका अनुसार नेपालको सशस्त्र प्रहरी (एपीएफ) र एसएसबीबीच आयोजना हुन लागेको वार्षिक समन्वय बैठकमा भाग लिन थाओसेन नेपाल आउन लागेका हुन्।
नेपाल समय
समाज

आज दसैंको दोस्रो दिन, ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा गरिँदै

बडादसैंको दोस्रो दिन आज ब्रह्मचारिणी भगवतीको पूजा हुुँदैछ। घटस्थापना गरेसँगै नवदूर्गाका ९ वटा रूपहरूको पूजा गर्ने परम्परा छ। ब्रह्मचारिणी अर्थात् तपको आचरण गर्ने यी देवीको उपासनाले मनुष्यमा तप, त्याग, वैराग्य, सदाचार, संयमको वृद्धि हुन्छ भन्ने मान्यता छ।
नेपाल समय
समाज

यस्तो पनि कार्यालय : जहाँ न शौचालय छ, न त खानेपानीको प्रबन्ध

'बाहिर खेतमा दिसा–पिसाब बस्दा स्थानीयवासीको गाली र हप्काइ खानुपर्छ', अर्का सेवाग्राही सम्मरीमाइ–६ का बिहारी चौहानले भन्नुभयो, 'प्रतीक्षालय, शौचालय र एउटा ह्याण्डपाइपको व्यवस्था नभएको यस कार्यालयमा सेवाग्राही मात्र होइन, कर्मचारीलाई पनि सास्ती छ।'

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना