मंगलबार, कार्तिक २, २०७८

गाउँघरमा हराउँदै दसैंको रौनक

नेपाल समय  |  काठमाडौं, बुधबार, असोज २७, २०७८

नेपाल समय

नेपाल समय

बुधबार, असोज २७, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

तेह्रथुम- लिङ्गे र रोटे पिङ गाउँमा हालिन्थ्यो। रातो र कमेरो माटो खोजीका लागि सबैरै लस्कर हुन्थे गाउँका मानिसहरू। डोकोमा खाजा चाब्रे र भटमासका कोसाहरू हुन्थे।


अष्टमीदेखि नवमीको दिन गाउँमा मौलो काट्ने प्रचलन थियो। नवमीको दिन हर्ष उल्लासका साथ नौमती बाजा बजाउँदै गाउँमा भएका निशानहरूमा मार हान्ने गरिन्थ्यो। घरदेखि मार हान्ने स्थानसम्म निशानलाई नौमती बाजागाजासहित पुर्‍याइन्थ्यो। तर, अहिले मार काट्ने चलन पनि हराइसकेको छ। लिङ्गे र रोटे पिङ खेल्ने कुरा त के देख्नसम्म मुस्किल छ। पछिल्लो समय बढ्दो शहरीकरण र आधुनिकताले  दसँैको मौलिकता हराउँदै गएको छ। दसैंका लागि भनेर ६ महिना अघिदेखि खाद्यन्न जोहो गरिन्थ्यो। छोरीचेलीका लागि मिठोमसिनो जुटाउनका गाउँघरमा ऐँचोपैँचो गरेरै भए पनि चाउनुपर्ने बाध्यता रहेको हमरजङका  ६६ वर्षीया डम्बरकुमारी खनालले आफ्नो अनुभन सुनाइन्। 


‘गाउँमा सबै मिलेर ढिकी जाँतोमा जान्थ्यौँ। पाक्नलाई पहँेलिएका धानको बाला काटेर चिउरा तयारी गर्नुको मजा बेग्लै थियो’, उनले भनिन्। दसैं नजिकिएसँगै चिउरा, चामल, तेलको जोहो गर्न भ्याइनभ्याइ हुन्थ्यो। खसी बोका ६ महिना अघिदेखि घरमै पालिन्थ्यो।  


क्षेत्री बाहुनको घर प्रायः रातो माटोले पोतिन्थ्यो भने राई लिम्बूको घर बुट्टाले सजिसजावट हुन्थे। दसैं नजिकिँदै गर्दा गाउँमा ढिकीको आवाज सुनिन्थे, तर अहिले सबै चिज बजार आश्रित भएको छ। नयाँ लुगा लगाउन दसैं नै पर्खनुपथ्र्याे केही दशक अघिसम्म। तर, अहिले जुनै समयमा पनि नयाँ लुगा किन्ने र लगाइने गरेको छ। नयाँ लुगा लगाउने र मासु खाने पर्वका रूपमा चिनिए पनि यी दुवै चिजको सहजताले दसैंको रौनक हटेको छ। अहिले घरहरू रातो र कमेरो माटोले पोतिँदैनन्। मौलिक शैलीका घरलाई सिमेन्टबाट बनेका आधुनिक घरले विस्थापित गरिसकेका छन्। शहरदेखि गाउँसम्म आधुनिक घरहरू बनाइएका छन्। 


साना नानीहरू मावली जाने आउने रौनक पनि खासै महत्व हुन छाडेको छ।  खर्चका लागि जोहो गर्न मुग्लान पुगेका युवाहरू पनि दसैंमा घर फर्किन्थे। परिवारसँग मिठो मसिनो खाएर दसैं मनाउने प्रचलन थियो। तर, अहिले त्यस्तो छैन। गाउँगाउँ सडक सञ्जाल पुगेको छ।  साना तथा ठूला सवारीसाधान गुडिरहेका हुन्छन्। ससुराली जान छुट्याएको तीनदेखि चार दिन सवारी साधानले चार घण्टामा सीमित बनाएको रतुवामाई १० मोरङका ६९ बर्षीय डेकप्रसाद निरौलाले बताए।


‘दशै नजिकिँदै गर्दा बजारहरूमा मानिसको चहलपहल बढे पनि रौनक भने कम भइसकेको छ। ठुला चाडपर्वहरूको महत्व पछिल्लो समय हट्दै गएको छ’, निरौलाा भन्छन्। 


विजया दशमीदेखि पूर्णिमासम्म टीका लगाउने प्रचलन भने अझै हटेको छैन। आफ्ना आफन्तका जाने र आशिर्वादले थाप्दै आएका छन्। इन्टरनेटको विकास भएसँगै आफ्ना दाँैतरीहरूसँग रमाउने क्रम पनि हट्दै गएको छ। दौँतरीसँग मनको कुरा साट्नेभन्दा पनि इन्टरनेटमा भुल्न थालेका छन्। वर्षदिनको चाडपर्वमा भेट हुँदा आफ्ना दुःखसुख बाँड्ने समय पनि छैन यतिबेला। दसैंको आगमनसँगै खेतमा धान पहेंलपुर हुन्थे। पहेंलिएका धानका बाला खेतभरी झुलिन थालेपछी दसैं आएझैँ हुन्थ्यो। तर, अहिले धान फल्ने खेतहरू बाझैँ छन्। 


बजारमा आश्रित बनेका छन् गाँउघर।  बढ्दो शहरीकरणसँगै आर्थिक रूपमा सवल भएका परिवारका लागि राम्रो खान र लगाउन दसैं कुरी रहनु पर्दैन अचेल। प्रविधिको विकाससँगै शहरदेखि गाँउघरसम्म दसैंको मौलिक महत्व हराउँदै गएको छ। त्यसो त केही वर्षअघिसम्म पनि गाउँ फर्कनेको संख्या पनि बढ्दो हुन्थ्यो। तर, अहिले गाउँ नै फर्किनुपर्छ भन्ने लाग्दैन।  मुग्लान गएकाहरूलाई पनि जहाँ रहे पनि दसैं मनाउन पुग्छ भन्ने लाग्न थालेको छ। - प्रकाश पाक्साँवा/न्युज कारखाना


प्रकाशित: October 13, 2021 | 19:30:00 काठमाडौं, बुधबार, असोज २७, २०७८
नेपाल समय

नेपाल समय

नेपाल समय
काठमाडौं, बुधबार, असोज २७, २०७८

थप समाचार

प्रदेश १ मा सवारी दुर्घटना : १२ दिनमा १७ जनाको मृत्यु

प्रदेश १ मा पछिल्लो १२ दिनमा सवारी दुर्घटनामा परि १७ जनाको मृत्यु भएको छ ।

दुई वर्षभित्रै तावाखोलामा पक्की पुल बन्‍ने

ताप्लेजुङको सिरिजंघा र सिदिङ्वा गाउँपालिका जोड्नेगरी तावाखोलामा पक्की पुल बन्ने भएको छ।

धरानबाट मात्रै दसैंमा सात करोडको खसीबोका कारोबार

धरानस्थित कृषि उपज बजार व्यवस्थापन समितिले व्यवस्थापन गर्दै आएको पशुहाटबाट यो वर्षको दसैँमा रु सात करोड बराबरको खसीबोका कारोबार भएको छ।

पतिपत्नी कुटाकुट हुँदा पतिको मृत्यु

तेह्रथुम जिल्लाको छथर गाउँपालिकामा पति र पत्नीबीच विवादपछि कुटाकुट हुँदा पतिको मृत्यृ भएको छ भने पत्नी गम्भीर घाइते भएकी छन्।

कोसी किनारामा प्याराग्लाइडिङ खस्दा वडाध्यक्ष घाइते

भेडेटारबाट उडेको प्याराग्लाइडिङ सप्तकोसी नदीको किनारामा खसेको छ।

आहा कन्याम !

संघले घोडामा चढेर घुम्न चाहने पर्यटकका लागि ६०० रुपैयाँ भाडा तोकेको छ। घोडामा चढेर फोटो खिच्दा ५० रुपैयाँ तिर्नुपर्छ।

ट्रेंडिंग

नेपाल समय
समाज

४४ वर्षीया महिलालाई बलात्कार गरेको आरोपमा १७ वर्षीय किशोर पक्राउ

४४ वर्षीया महिलालाई बलात्कार गरेको अभियोगमा बन्दीपुर गाउँपालिका-२ पौवा बस्‍ने १७ वर्षीय किशोर पक्राउ परेका छन्।
नेपाल समय
शिक्षा

१२ पछि के पढ्ने? यस्ता छन् विकल्प

१२ पछि के पढ्ने? विकल्प धेरै छन् भविष्य खोज्दै विद्यार्थी
नेपाल समय
फुटबल

साफ फाइनलमा नेपाल भारतसँग पराजित

साफ च्याम्पियनसिपअन्तर्गत शनिबार माल्दिभ्सको राजधानी मालेमा भएको फाइनलमा भारतले नेपाललाई ३–० गोलले पराजित गर्दै उपाधि जितेको हो।
नेपाल समय
फुटबल

साफ फाइनल : नेपालको सुरुवाती ११ सार्वजनिक

गोलरक्षकमा कप्तान किरण चेम्जोङले नै निरन्तरता पाएका छन्। डिफेन्डरतर्फ अनन्त तामाङ र दिनेश राजवंशीले सेन्टर डिफेन्स तथा विंगब्याकमा गौतम श्रेष्ठ र सुमन अर्याल खेल्नेछन्।
नेपाल समय
विदेश

दुर्गा पूजा पण्डालमा तोडफोडपछि बंगलादेशमा हिंसात्मक प्रदर्शन

बंगलादेशमा दुर्गा पूजा पण्डालमा तोडफोडपछि बंगलादेशमा हिंसात्मक प्रदर्शनहरु भएका छन्। शुक्रबार हिन्दु मन्दिर र दुर्गा पूजा पण्डालमा तोडफोड भएपछि राजधानी ढाका र नोआखालीमा प्रदर्शनहरु भएका हुन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : info@nepalsamaya.com nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • सम्पादकीय निर्देशक
    मुमाराम खनाल
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
Copyright © 2021. Design & Development by Cn’C