बिहीबार, असोज २०, २०७९

२०७४ भन्दा फरक बन्ला कांग्रेस-माओवादी तालमेल?

तीर्थराज बस्नेत  |  काठमाडौं, मंगलबार, चैत २२, २०७८

तीर्थराज बस्नेत

तीर्थराज बस्नेत

मंगलबार, चैत २२, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- सत्तारुढ गठबन्धन दलका शीर्ष नेताहरुको बैठकले यही चैत १७ गते सत्ता साझेदार दलहरूबीच चुनावी तालमेल गर्ने निर्णय गर्‍यो। १५ चैतमा सकिएको नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय समितिको बैठकले स्थानीय आवश्यकताअनुसार चुनावी तालमेल गर्ने निर्णय गरेपछि तेह्रथुम, धनकुटा, चितवनलगायत जिल्लामा चुनावी तालमेलको निर्णय भइसकेको छ। यो क्रम जारी छ। गठबन्धनले स्थानीय तहमा कस्तो गठबन्धन बनाउने भनेर अध्ययन गर्नका लागि संयन्त्र बनाएर काम थालेको छ। संयन्त्रले तालमेलको आधार तय गर्ने विश्वास गरिएको छ।

सत्ता गठबन्धन बैठकमा चुनावी तालमेलको निर्णय गरेका दलका शीर्ष नेताहरू भने उक्त निर्णय विपरीत हुने गरी वक्तव्यबाजी गरिरहेका छन्। २०७४ सालको स्थानीय चुनावमा कांग्रेससँग तालमेल गरेर केही स्थानमा जित हासिल गरेको नेकपा (माओवादी केन्द्र)ले लगत्तै भएको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभामा नेकपा (एमाले)सँग गठबन्धन बनाएर चुनावमा गएको थियो। स्थानीय तहको निर्वाचन आउन अब ३८ दिनमात्रै बाँकी रहँदा पुनः एमालेसँग गठबन्धन बनाएर चुनावमा जानका लागि छलफल भइरहेको माओवादीका प्रभावशाली नेताहरूले बताउन थालिसकेका छन्। एमाले अध्यक्ष ओलीले पनि आफूहरुले चाहेसम्म मात्र वर्तमान सत्ता गठबन्धन टिक्ने दाबी गरिरहेका छन्। 

सत्ता गठबन्धन बैठकमा चुनावी तालमेलको निर्णय गरेका दलका शीर्ष नेताहरू भने उक्त निर्णय विपरीत हुने गरी वक्तव्यबाजी गरिरहेका छन्।

२०६४ सालको चुनावमा सबैभन्दा ठूलो दल बनेको माओवादीलाई मतपरिणामले २०७० मा तेस्रो दलमा आफूभन्दा ठूला दलसँग गठबन्धन बनाएर बढी भाग लिने प्रयासको सुरुवात गरेको हो। निरन्तर जनाधार ओह्रालो लागेपछि उसले यस्तो रणनीति अख्तियार गरेको हो। एमाले र कांग्रेसमध्ये जसले बढी भाग दिन्छ त्यहीसँग चुनावी तालमेल गर्ने माओवादी नीति २०७४ को चुनावमा प्रष्ट भइसकेको छ। 

अर्को सत्ता साझेदार दल नेकपा (एकीकृत समाजवादी) चुनावमा परीक्षण भएको छैन। यो दल एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री रहँदा संसद् विघटन गरेपछि सडक आन्दोलन हुँदै बनेको हो। यसको मुख्य दुश्मनी एमालेसँग नभएर केपी शर्मा ओलीसँग देखिन्छ। ओली नै एमाले अध्यक्ष भएकाले एमालेसँग तालमेल गर्न यो दललाई नैतिक संकट छ। त्यसैले यो दल कांग्रेससँगै गठबन्धन बनाएर चुनावमा भाग लिन चाहन्छ। सत्ताको अर्को घटक जनता समाजवादी क्षेत्रीयबाट आफूलाई राष्ट्रिय दल बनाउने चुनौतीमा रहेकाले गठबन्धन गर्दा त्यसमा फाइदा पुगोस् भन्ने चाहन्छ। 

कांग्रेस-कम्युनिस्टबीच तालमेलको अभ्यास भएको यो पहिलो पटक होइन। यसको परिणामका विषयमा तालमेलका लागि तयार भएका कुनै पनि दल अस्पष्ट छैनन्। यसअघिका अभ्यास हेर्ने हो भने कांग्रेस–कम्युनिस्टबीचको चुनावी गठजोड उति सफल भने देखिँदैन। २०७४ सालमा तीन चरणमा भएका स्थानीय तहको निर्वाचनमा कांग्रेस–माओवादीबीच केही स्थानीय तहमा चुनावी तालमेल भएको थियो। त्यो निर्वाचनको मत परिणामलाई केलाउने हो भने कांग्रेस–माओवादीको तालमेल मतदाताको 'फेभर'मा परेको देखिँदैन। 

त्यसबेला लामो तयारी नगरी अकस्मात् तालमेलको निर्णय भएको थियो। त्यो पनि दलका केन्द्रको जोडबलमा। यो पटक त्यो भन्दा केही भिन्न अभ्यास चाहिँ भएको छ। तालमेलअघि छलफल भएका छन्। यसले गत चुनावको भन्दा यसपटकको परिणाम भिन्न हुने दाबी नेताहरूले गर्दै आएका छन्। पर्याप्त तयारी बिना नै गत चुनावमा कांग्रेस-माओवादी तालमेल गर्दा कतिपय तहमा कांग्रेसले प्रमुख जित्दा माओवादीले उपप्रमुखमा हार्नुपरेको थियो भने कतिपय ठाउँमा गठबन्धन पूर्णरुपमा असफल बनेको थियो।  

हेरौं, ०७४ सालका केही उदाहरण-

हटकेक भरतपुर : ०७४ सालको स्थानीय निर्वाचनको 'हटकेक’ चितवनको भरतपुर महानगरपालिका बनेको थियो। त्यसो त आजपर्यन्त भरतपुर महानगरलाई लिएर सत्ता गठबन्धन भित्रै ठूलो बहस हुने गरेको छ। भरतपुर महागनरपालिकामा कांग्रेस–माओवादीबीच चुनावी तालमेल भएको थियो। कांग्रेसले दिनेश कोइरालालाई मेयर र पार्वती शाहलाई उपमेयरको टिकट दिएर पठाएको थियो। कोइराला मनोनयन दर्ता गर्न हेलिकोप्टर चढेर चितवन पुगेका थिए।

तर, उनको टिकट खोसेर माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डपुत्री रेणु दाहाललाई मेयरमा समर्थन जनाउने सहमति तत्कालीन प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा र प्रचण्डले गरे। मेयरमा दाहाल र उपमेयरमा शाहले नै जिते। तर, मेयरको मतगणना विवादमा पर्‍यो। एमाले उम्मेदवार देवी ज्ञवाली भन्दा दाहालपछि परेपछि मतपत्र च्यातियो। मतपत्र च्यातिएपछि वडा नम्बर १९ मा भएको पुनः मतदान पछि रेणुले जितेकी थिइन्। 

कांग्रेस-कम्युनिस्टबीच तालमेलको अभ्यास भएको यो पहिलो पटक होइन। यसको परिणामका विषयमा तालमेलका लागि तयार भएका कुनै पनि दल अस्पष्ट छैनन्। यसअघिका अभ्यास हेर्ने हो भने कांग्रेस–कम्युनिस्टबीचको चुनावी गठजोड उति सफल भने देखिँदैन।

मतपरिणामलाई हेर्ने हो भने मेयर दाहालले भन्दा उपमेयर शाहले चार हजार मत बढी पाएकी थिइन्। दाहालले ४३ हजार १२७ मत ल्याउँदा शाहले ४७ हजार १९७ मत ल्याएकी थिइन्। यसरी हेर्दा गठबन्धनप्रति कांग्रेसका मतदाता प्रतिबद्ध नरहेको देखिन्छ। 

यसपटक पनि भरतपुरमा माओवादीले दाबी गरेको छ। रेणुलाई दोहोर्‍याउने पक्षमा प्रचण्ड देखिएका छन्। चितवन कांग्रेसले पनि भरतपुरमा माओवादीलाई समर्थन गर्न नसकिने बताउँदै आएको छ। तर महानगरको हकमा दलको केन्द्रले निर्णय गर्ने सैद्धान्तिक सहमतिका कारण गठबन्धनबाट मेयरको उम्मेदवार रेणु नै बन्ने निश्चितप्रायः छ।