सोमबार, मंसिर १९, २०७९

किन उत्साहित भएनन् मतदाता?

रवि सेन्चुरी  |  काठमाडौं, मंगलबार, मंसिर ६, २०७९

रवि सेन्चुरी

रवि सेन्चुरी

मंगलबार, मंसिर ६, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

भर्खरै सम्पन्न प्रदेश र प्रतिनिधिसभाको मत परिणाम आउने क्रम जारी छ। मतगणनासँगै यस निर्वाचनबारे विभिन्न दृष्टिकोणबाट बहस सिर्जना हुँदैछ। कुन पार्टीले कति सिट ल्याउँछ, कुन नेताले जित्दैछन्, कसको कति मत आउँदैछ, कसको सरकार बन्छ, गठबन्धनको स्थिति के हुन्छ, स्वतन्त्र पार्टीको उदयसँगै यस पटकको निर्वाचनमा किन मतदाताको सहभागिता घट्यो, पहिलाको जस्तो यस निवार्चनमा किन मतदातरुमा रौनता छाएन जस्ता विषय केन्द्रित छन्। 

निर्वाचन आयोगका अनुसार यस निवार्चनमा ६१ प्रतिशत मत खसेको छ, जुन गत स्थानीय चुनावको भन्दा ४.०७ प्रतिशतले कम हो भने २०४८ सालदेखिकै कम मत हो। मतदान प्रतिशतको अध्ययन गर्दा २०७० सालमा ७८.७४ प्रतिशत र २०७४ को निर्वाचनमा ६८.६७ प्रतिशत मत खसेको इतिहास छ।

लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष भनेकै निर्वाचन हो, जहाँ कुनै पनि व्यक्तिले उम्मेदवार हुन र चुनिन पाउँछ। हरेक मतदाताको मतले निर्वाचनमा महत्वपूर्ण भूमिका हुने गर्छ। एक मतले कुनै पनि उम्मेदवारको हार, जितलाई निर्धारण गर्छ। उम्मेदवारको हार–जितसँगै देशकै राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक पक्षलाई प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष रुपमा प्रभाव पार्ने गर्छ। ५ वर्ष सम्म देशको भविष्य निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण निर्वाचनमा मतदाताको सहभागिता घट्नु, मतदाता निर्वाचनमा कम सहभागि नहुनु, रुचिमा ह्रास आउनु लोकतन्त्रमा त्यति राम्रो संकेत मान्न सकिँदैन। समग्रमा भन्नुपर्दा अहिलेका राजनीतिक दल, तिनका उम्मेदवारसँगै मतदाता त्यति खुसी एवम् सन्तुष्ट छैनन् भन्ने प्रष्ट देखिन्छ।

निर्वाचनको प्रचार अवधि र मतदानको समयमा विभिन्न व्यक्तिहरुसँग भेटघाट, कुराकानी गर्दा उनीहरुमा राजीतिक दल, तिनका नेता, नेतृत्वसँग खुसी देखिँदैन थिए। योबीचको राजनीतिक उतारचढावले पनि नकारात्मक रुपमा ठूलो भूमिका खेलेको छ। के कारणले भोट दिने, जितेर गएका नेताले के कस्ता विकासका कार्य गरे, आखिरमा जनता भन्दा पद र कुर्सीकै लागि रहेछ भन्दै निरासा पोखेका छन् धेरैले। उही पुराना अनुहार मात्र दोहार्याउने, नयाँ उम्मेदवारलाई मौका नदिएका कारण पनि मतदानमा कम उत्साह देखिएको हो।

जनताका स–साना गुनासाहरु छन्, जुन राष्ट्रिय पार्टीका नेतृत्वले त्यति गम्भिरताका साथ लिएका थिएनन्। भुइँ मान्छेका व्यक्तिगत इच्छा, अपेक्षा, स्वार्थ छैनन्। उनीहरुले आफ्ना उम्मेदवारले क्षेत्रमा केही गरोस्, देश विकास होस्, रोजगारीको अवसर होस्, भ्रष्टाचार नहोस्। महँगी नबढोस्। राष्ट्रमा काम गरेर खाने वातावरण होस्। चुनावपछि पनि जितेर गएका आफ्ना उम्मेदवारले बीच–बीचमा सम्पर्क गरुन्। देशले स्थिरता प्राप्त गर्दै विकासको गतिमा अघि बढोस् भन्ने रहेको छ।

यसपालि मतदाता प्रतिशत घट्नुमा धेरै कारणहरु होलान् तर सामान्यतया निम्न कुराहरुले भूमिका खेलेको हुन सक्छ। 

गठबन्धन र तालमेलले उम्मेदवारको भागबण्डा
यस निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा ५ दलिय र नेकपा एमालेको नेतृत्वमा ३ दलिय तालमेल गरी दलहरु निर्वाचनमा सहभागि भएका थिए। जसले गर्दा आफ्ना दलका आफ्ना उम्मेदवार बाहेक अन्य दलका उम्मेदवारप्रति त्यति खुलेर कार्यकर्ता एवम् आम मतदाता सहभागि भएको पाइएन। जसले गर्दा उम्मेदवारको दल बाहेक अन्य दलको चासो कम भई उनीहरुले आम मतदाताहरुलाई भेट्ने, अनुरोध गर्ने, मतदानको महत्व बुझाउने र दलका कार्यकर्ताहरुमा जिम्मेवारी कम भएका कारणले मतदाताहरु उपेक्षामा परे।

आफ्ना एजेण्डा नहुनु
गठबन्धन र तालमेलका उम्मेदवार एवम् नयाँ स्वतन्त्र उम्मेदवारसँग गालिगलौज बाहेक अन्य विकास, समृद्धिका एजेण्डाहरु नहुनु र भए पनि बासी र काम चलाउ भएकाले पनि मतदाताहरु निरासा भए।

पुरानै उम्मेदवारलाई प्राथमिकता
राष्ट्रिय दलहरुले गठबन्धन र तालमेलका नाममा धेरै पटक जो २०४६ साल अघिदेखि संसदिय लाभ दिएका व्यक्तिहरु, जो परिक्षण भइसकेका छन्, उनीहरुलाई प्राथमिकता दिँदा पनि मतदातामा निरासा बनाएको छ।

उम्मेदवार र मतदाताबीच घट्दो सम्बन्ध
अझै पनि राजनीतिक दल तथा तिनका उम्मेदवारहरु एकै पटक निर्वाचनमा देखिने, चुनाव लड्ने अनि अर्को निर्वाचनसम्म आम मतदातासम्म कुनै पनि सम्बन्ध नराख्ने, मतदातालाई उपेक्षा गर्ने, सम्बन्ध राखे पनि सानो घेरामा सीमित हुने जस्ता कारणले पर्यटकीय उम्मेदवारीका कारणले गर्दा उम्मेदवारी र मतदाताबीच, मतदान बाहेक अन्य आत्मिय सम्बन्ध स्थापित नभएका कारण पनि मतदाताहरु उत्साहित देखिएन्न्।

लगत्तै चुनाव
स्थानीय चुनावमा वडा स्तरका विभिन्न दलका उम्मेदवार, उनीहरुका आफन्त, साथीभाइ लगायत खर्चले निर्वाचन हरेक घर–घरमा पुगेको थियो। जसरी पनि मतदान गर्नुपर्छ अन्यथा आफ्ना उम्मेदवार हार्छन् भन्ने थियो। तर अहिलेको निर्वाचनमा निर्वाचन आयोगले जुन आचार संहिता निर्माण गर्यो। त्यसले धेरै विकृतिहरु रोक्यो साथै थोरै उम्मेदवार भएका कारणले पनि मतदाताहरुले मतदान गर्नुपर्छ भन्ने भावना सृजना हुन सकेन।

पहिलेका आश्वासन पूरा नहुनु
राजनीतिक दलहरु विभिन्न चरणमा गरेका वाचाहरु पूरा नहुनु, आम मतदाताले सोचे अनुरुप विकासका कार्य गर्न नसक्नु

वर्तमानका राजनीतिक परिदृष्य
यो पाँच वर्षमा सरकार दलहरु सत्ता निर्माण र भत्काउनमा केन्द्रित  हुँदा आम जनताको दैनिकी ओझेलमा पर्न गयो। जसले गर्दा नागरिकका जिवनमा कष्टहरु थपिँदै गए। कुनै पनि नेतृत्वले जनतालाई आशावादी भन्दा निरास बनाउन भूमिका खेलेकाले पनि आम मतदातामा निरासा छायो।

यस निवार्चनले आम मतदाता दलप्रति त्यति सन्तुष्ट छैनन् भन्ने कुरा स्पष्ट पारेको छ। साथै दलहरुका लागि एक प्रकारको शिक्षा पनि प्रदान गरेको छ। तसर्थ अबका दल र तिनका नेतृत्व कि सच्चिन तयार कि सकिन तयार हौ भन्ने सन्देश प्रदान गरेको छ। तसर्थ अबका दिनमा किन मतदानको प्रतिशत घट्यो भनेर सबै दल एवम् मतदाताहरुले विशेष ध्यान दिन जरुरी छ।


प्रकाशित: November 22, 2022 | 11:11:59 काठमाडौं, मंगलबार, मंसिर ६, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

काठमाडौं महानगरको प्रस्टीकरण : तीन निकायको सहकार्यमा अनधिकृत सुकुम्बासी बस्ती हटाउँछौं

राष्ट्रिय भूमि आयोगले काठमाडौं नगरभित्रका सुकुम्बासीको समस्या समाधान गर्न ढिलाइ गरेपछि आफैं अगाडि सर्नुपरेको प्रस्टीकरण काठमाडौं महानगरले दिएको छ।

समानुपातिकतर्फ १ करोड मतगणना हुँदा कुन दललाई कति?

निर्वाचन आयोगका अनुसार आज बिहान ९ बजेसम्म एक करोड आठ लाख दुई हजार ९०७ मतगणना भएको छ।

देशव्यापी सांगीतिक यात्रामा निस्किँदै नेपथ्य

देशको पूर्वी कुनादेखि पश्चिम कुनासम्म आफ्ना लोक–रक धुन सुनाउने योजनाका साथ नेपथ्य यसै साता काठमाडौंबाट बाहिरिने भएको हो।

असुरक्षित सडकको सिकार भएका महावीर

वैज्ञानिक समाजवादी पार्टीमा जोडिएपछि सेलिब्रेटी छविप्रतिको मोह घट्दै गएको थियो। समानता र विभेदको अन्त्य उनका अर्जुन दृष्टि थिए। उनको उद्देश्य र काम जात व्यवस्था अन्त्य गर्नेमा केन्द्रित थियो।

के हो रामकुमारीको सन्देश?

खुलेको मुस्कानसहित उक्त तस्बिर सार्वजनिक भएपछि बाम एकताको आकलन धेरैले गरे। हुन पनि चुनावी मतपरिणाम आउँदै गर्दा बाम एकता गरेर नयाँ सरकार बनाउनुपर्ने धारणा एमाले र नेकपा एसका धेरै नेताको देखिन्छ।

धनुषा ४ मा कांग्रेसका यादवले ६८६ मतले लिए अग्रता

मतगणना जारी रहँदा नेपाली कांग्रेसका महेन्द्र यादवले आफ्नो अग्रता बढाउँदै लगेका छन्। मतगणनाको सुरुदेखि नै नेकपा (एमाले) रघुवीर महासेठले अग्रता लिएका थिए।

सरकार गठनको पहिलो प्रयास गठबन्धनले गर्ने, प्रधानमन्त्रीको दौडमा को–को?

सत्ता गठबन्धनकै सरकार बने प्रधानमन्त्री को? कांग्रेसभित्र कम्तीमा ५ आकांक्षी देखिँदा माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड पनि यसैको दौडधूपमा छन्।

धनुषा ४ मा रघुवीर महासेठलाई पछि पार्दै कांग्रेस उम्मेदवारको अग्रता

धनुषा ४ मा नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार महेन्द्र यादवले अग्रता लिएका छन्। आइतबार साँझबाट पछि परेका उनले पछिल्लो अपडेटअनुसार अग्रता कायम गरेका हुन्।

कर्जा-निक्षेप अनुपातमा राष्ट्र बैंक लचक

तोकिएको कर्जा–निक्षेप अनुपात नपुगे बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई लाग्ने जरीवानालाई तरलता जोखिममा समेत आधारित हुने गरी पुनरवलोकन गर्न सकिने व्यवस्था गरी लचकता अपनााएको हो।

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

घरजग्गा कारोबार, आयात र रेमिट्यान्स वित्तीय अस्थिरताका कारक

रेमिट्यान्सले जनताको जीवनस्तर उकास्न राम्रो भूमिका निर्वाह गरेको छ। गरिबी निवारण, शिक्षा र स्वास्थ्यमा रेमिट्यान्सको ठूलो योगदान छ। म्याक्रो लेभलमा सम्भावना हुँदाहुँदै पनि खासै ठूलो योगदान दिन सकेन।
नेपाल समय
विचार

किन उत्साहित भएनन् मतदाता?

निर्वाचन आयोगका अनुसार यस निवार्चनमा ६१ प्रतिशत मत खसेको छ, जुन गत स्थानीय चुनावको भन्दा ४.०७ प्रतिशतले कम हो भने २०४८ सालदेखिकै कम मत हो। मतदान प्रतिशतको अध्ययन गर्दा २०७० सालमा ७८.७४ प्रतिशत र २०७४ को निर्वाचनमा ६८.६७ प्रतिशत मत खसेको इतिहास छ।
नेपाल समय
विचार

मतदानमा नराखौं विवेक बन्धक

निर्वाचनमा व्यक्तिगत लेनदेनमा उत्रिएका मतदाताले नेतालाई जिम्मेवारी बोध गराउने हैसियत गुमाइसकेका हुन्छन्। पैसाको बलमा जितेका उम्मेदवारको जनतासँग भावनात्मक सम्बन्ध पनि हुँदैन। भलै, उनीहरूले यो कुरा सार्वजनिक रूपमा भन्दैनन्।
नेपाल समय
विचार

राजनीतिक दल, निर्वाचन आयोग र स्वतन्त्रहरू

सामाजिक मनोविज्ञान सार्वजनिक रूपमा प्रस्फुटन हुन्छ भने व्यक्तिगत मनोविज्ञान भोट खसाल्ने बेला। सोही कारण सार्वजनिक रूपमा भनेका र व्यक्तिगत व्यवहारमा फरक पर्न जान्छ। व्यक्ति आफूले मन नपराए पनि पुरानो पार्टी र नेताप्रति रहेको आस्था मार्न चाहन्न।
नेपाल समय
विचार

'नो नट अगेन' र शक्तिपूजक मनोविज्ञान

नो नट अगेन अभियान चलाएर शेरबहादुर देउवा, पुष्पकमल दाहाल र केपी ओलीहरूले चुनाव हार्दैमा राजनीति सही वा सङ्लो होला भन्ने लाग्दैन। यो सन्दर्भमा नो नट अगेन अभियान मूल फोहोर भएको ठाउँमा घाट सफा गर्ने काम मात्र हो। घाट सधैंलाई सङ्लो बनाउन मूल नै सफा गर्नुपर्छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना