सोमबार, असोज १०, २०७९

सम्पादकीयः संविधान उल्लंघन गर्ने राष्ट्रपति राजीनामा देऊ

नेपाल समय  |  काठमाडौं, बुधबार, असोज ५, २०७९

नेपाल समय

नेपाल समय

बुधबार, असोज ५, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

संघीय संसद्ले दुई पटक पारित गरी प्रमाणीकरणका लागि पठाएको नेपाल नागरिकता (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०७९ लाई राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले अस्वीकार गरिन्। नेपालको संविधान धारा ११३ को उपधारा ३ बमोजिम सन्देशसहित फिर्ता भएको विधेयक धारा ११३ को उपधारा ४ को कार्यान्वयनका लागि राष्ट्रपति समक्ष पेश भएको थियो। उपधारा ४ अनुसार दुबै सदनले पुनर्विचार गरी प्रमाणिकरणका लागि राष्ट्रपतिसमक्ष पुनः पेश भएको विधेयक १५ दिनभित्र प्रमाणीकरण गर्नुपर्ने हुन्छ।  तर, संविधानको अवज्ञा गर्दै राष्ट्रपतिले नागरिकता विधेयक शितल निवासमै थन्क्याइन्। 

संविधानको धारा ६१ को उपधारा २ मा राष्ट्रपति नेपालको राष्ट्राध्यक्ष हुने र निजले यस संविधान र संघीय कानुन बमोजिम कार्य सम्पादन गर्ने उल्लेख छ। त्यसैगरी धारा ६१ को उपधारा ४ ले संविधानको पालना र संरक्षण गर्नु नै राष्ट्रपतिको प्रमुख कतव्र्य हुने भनिएको छ। तर, राष्ट्रपति भण्डारीले भने संविधानको पालना र संरक्षण गर्नुको साटो संविधान नमान्ने र आफूलाई संविधानभन्दा माथि रहेको देखाउने प्रयत्न गरिन्। जुन मुलुकको लोकतान्त्रिक प्रणालीका लागि खतराको संकेत हो। 

राष्ट्रपतिलाई दुबै सदनले पुनर्विचार गरी प्रमाणीकरणका लागि पुनः पेश भएको विधेयक फिर्ता पठाउने र यतिकै बेवास्ता गर्ने अधिकार नभएको संविधानविद्हरुले नै बताइरहेका छन्। यसको अन्तिम व्याख्या सर्वोच्च अदालतले नै गर्ने भए पनि प्रथम दृष्टिमा हेर्दा राष्ट्रपतिले संविधानको पूर्ण उल्लंघन गरेकी छन्। मुलुकको संविधानले निर्दिष्ट गरेको कर्तव्य पालना नगर्ने राष्ट्रपतिलाई पदमा रहिरहने नैतिकता कहाँबाट आयो भन्ने प्रश्नसमेत उठेको छ। 

उनले संविधानलाई नमानेको अथवा दल र व्यक्तिको अनुहार हेरर व्यवहार गर्दै व्यवस्थालाई चुनौती दिन खोजेको यो पहिलो पटक भने होइन। २०७४ को निर्वाचनपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सिफारिस गरेका राष्ट्रिय सभाका चार जना सदस्यको नियुक्ति पनि यसैगरी समय गुजार्दै बेवास्ता गरेकी थिइन्। उनको त्यो बेवास्ताविरुद्ध सामान्य विरोध भए पनि गम्भीररुपमा लिइएको थिएन। किनकी त्यस समय देउवाको अनुहार मन नपर्ने जमातले राष्ट्रपतिको पक्षमा वकालत गरेको थियो। 

उनले त्यसपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले चालेका हरेक असंवैधानिक कदमहरुमा दिएको साथ र गरेको सहयोगले त जग हसाउने र व्यवस्थालाई गिज्याउने कामसमेत गर्‍यो। त्यस समय पनि राष्ट्रपतिको राजीनामा माग नभएको होइन। तर, त्यस समय पनि नागरिक समाज भनिएकाहरुले यो दलहरुको आपसी विवादको विषय भन्दै पन्छिए/पन्छाइए। सर्वोच्च अदालतले पुस ५ भएको संसद् विघटनको मुद्दाको सुनुवाई गर्दै पाँच वर्षको अवधि रहेको संसद्लाई बीचमै कुनै सनकी शासकले घाँटी निमोठ्न नपाउने र असंवैधानिक हुने ठहर गर्दै फैसला गरेको थियो। 

उक्त फैसला कार्यान्वयन गर्दै आफैंले ब्युँताएको संसद्लाई राष्ट्रपतिले दोस्रो पटक मार्न लालमोहर लगाइन्। ओलीले दोस्रो पटक संसद् मार्दा पनि अदालतको फैसला, संविधान र संसदीय प्रणालीमाथि भइरहेको प्रहारलाई आँखा चिम्लिँदै विघटनलाई सदर गरिन्।
त्यही समयमा मधेसका दलहरुलाई रिझाएर सत्ता जोगाउनका लागि यही नागरिकता विधेयकलाई अध्यादेश जारी गर्न ओलीले गरेको सिफारिसमा पनि राष्ट्रपति भण्डारीले तत्क्षणमै लालमोहर लगाइन्। त्यही अध्यादेश हुबुहु संसदीय प्रक्रिया पुर्‍याएर प्रमाणीकरणका लागि पठाउँदा भने उनको कलमले निभले हस्ताक्षर गर्नुको साटो संविधानतर्फ फर्किएर कोतर्ने र प्वाल पार्ने काम गरेको छ। 
राष्ट्रपतिले संविधान र व्यवस्थामाथि गरेका यी श्रृंखलाबद्ध प्रहार अब अत्ति भएका छन्। यस्तो अतिवादको अन्त्य गर्न जनता जाग्नुपर्ने हुन्छ। विगतमा राजा ज्ञानेन्द्रले पनि संविधान र शासन व्यवस्थामा वपौतीको व्यवहार गर्दा राजतन्त्र अन्त्य भएर नागार्जुन जानु परेको डेढ दशकमात्रै भएको छ। सत्तालाई वपौती सम्झिने सनकी र लहडी शासकलाई यीनै राष्ट्रपतिले सडकबाट लखेटेको बिर्सेकी होलिन् र? 

नेपालको संविधानले सेरेमोनियल राष्ट्रपतिको कल्पना गरेको भए पनि स्वयं राष्ट्रपति नै संविधानभन्दा माथि रहेको देखाउने होडमा रहँदा मुलुक थप संकटमा पर्न जान्छ। जानाजान मुलुकलाई संकटमा पार्ने काम राष्ट्रपतिबाट हुनुहुँदैन। संविधान र लोकतन्त्रको अभ्यासको प्रारम्भिक चरणमा रहेको मुलुकको दोस्रो राष्ट्रपतिले आफ्नो दोस्रो कार्यकालको अन्तिम समयमा संविधान उल्लंघन गरेर पदमा रहने दुस्साहस गर्नु गम्भीर गल्ती हुनेछ।

यसले संवैधानिक व्यवस्था, संसदीय प्रणाली र लोकतन्त्रलाई नै कमजोर बनाउन भूमिका खेल्नेछ। जुन व्यवस्थाबाट लाभ लिइएको छ, त्यही व्यवस्थामाथि प्रहार गरी कमजोर बनाउन खोज्नुजस्तो अमर्यादित र अनैतिक काम राष्ट्रपति भण्डारीका लागि शोभनीय  छैन। राष्ट्रपतिले राजीनामा नदिनु भनेको राजतन्त्रविरुद्ध जुहारी खेलेका मदन भण्डारी पत्नी र बहुदलका लागि संघर्ष गर्दै यही व्यवस्थाका लागि आन्दोलनमा होमिएकी एक योद्धाले आफैंले लडेर ल्याएको व्यवस्थामाथि गरिएको अविश्वास ठहरिनेछ। 

यदि उनले कुनै दल वा व्यक्तिको उक्साहटमा यो काम गरिरहेकी छन् भने पनि यो गलत नै हो। संविधानलाई कुनै दलको घुम्टोले छोपेर संवैधानिक प्रावधान थाहा नपाउने अधिकार राष्ट्रपतिलाई छैन। संवैधानिक दायरा भुलेर राष्ट्रपतिले सुनिने होइन, देखिने रहर पाल्नासाथ द्वैध सत्ताको स्थिति पैदा भएको छ।

यस प्रवृतिले मुलुकको प्रणालीलाई नै दुर्घटनामा लैजानेछ। राष्ट्रपतिको अहिलेको कदमले विगतमा अधिनायकवादलाई काखी च्याप्न खोज्ने स्वार्थप्रेरित दलहरुको मुहारमा मुस्कान देखिएको भए पनि कालान्तरमा उनीहरुलाई नै पीर्ने निश्चित छ। त्यसकारण अहिलेको विकल्प भनेको राष्ट्रपतिले राजीनामा दिएर मार्ग प्रशस्त गर्नु नै उत्तम हुनेछ।



प्रकाशित: September 21, 2022 | 12:53:18 काठमाडौं, बुधबार, असोज ५, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

संवैधानिक र राजनीतिक प्रणालीभित्र देखिएको अराजकता!

परिणामस्वरूप सात वर्षमै यो प्रणाली अराजकता उन्मुख देखिँदैछ। हिजोको व्यवस्थाभन्दा चरम राज्यशक्तिको दोहन र अपचलन आज खुलमखुल्ला भइरहेको छ। जसले जे गरे पनि हुने खालको अराजकतातर्फ राज्य प्रणालीका संयन्त्र उद्दत छन्।
नेपाल समय
विचार

सम्पादकीयः संविधान उल्लंघन गर्ने राष्ट्रपति राजीनामा देऊ

राष्ट्रपतिको अहिलेको कदमले विगतमा अधिनायकवादलाई काखी च्याप्न खोज्ने स्वार्थप्रेरित दलहरुको मुहारमा मुस्कान देखिएको भए पनि कालान्तरमा उनीहरुलाई नै पीर्ने निश्चित छ। त्यसकारण अहिलेको विकल्प भनेको राष्ट्रपतिले राजीनामा दिएर मार्ग प्रशस्त गर्नु नै उत्तम हुनेछ।
नेपाल समय
विचार

मोदीको सर्वशक्तिमान् छवि कहिलेसम्म रहला?

हरतरहले नागरिकमाथि प्रधानमन्त्री मोदीको तस्बिर, भिडियो र ब्यानरको वर्षा गरिइराखिएको छ। नागरिकले चाहे पनि नचाहे पनि यो विषयलाई अनदेखा गर्न सक्ने अवस्था छैन।
नेपाल समय
विचार

च्याँखे दाउमा अल्झिएको गठबन्धन

गठबन्धनमा आवद्ध सबै दललाई आफ्नो सपनाको खेती गर्नु छ। सपनाको निम्ति गठबन्धनमा रहेका नेपाली कांग्रेस र इतर दलका आ–आफ्नै दुःख छन्।
नेपाल समय
विचार

बीपीको बालमनोविज्ञान, जसले मलाई बनायो डाक्टर

‘पढ्न असाध्यै ग्राह्रो लाग्ने मलाई ज्योति दाइको खेती कर्मले खेतीपातीमा लाग्न हौसाएको थियो। तर बीपीले खेतीपाती गरेर पैसा कमाए पनि अरू दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरूले पढेर ठूला मान्छे बन्ने र तँ तरकारी बोक्ने, किचनमा आमालाई सहयोग गर्ने हुनेछस् भनेपछि मेरो चेत खुल्यो। बीपीको सम्झाइले मलाई अध्ययन अगाडि बढाउन हौसाएको परिणाम अहिले आँखाको डाक्टर हुन सकें।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना