मंगलबार, असोज ११, २०७९

कस्ता उम्मेदवार छान्ने र जिताउने?

रवि सेन्चुरी  |  काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख ६, २०७९

रवि सेन्चुरी

रवि सेन्चुरी

मंगलबार, वैशाख ६, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

स्थानीय तहको निवार्चन हुने नहुने अन्यौलताका बिच यहि वैशाख ३० गते देशभरि एकै पटक स्थानीय तहको निर्वाचनको मिति घोषणा भएको छ। जतिजति निर्वाचन नजिकिँदै छ त्यतित्यति राजनैतिक दलहरुले आफ्नो उम्मेदवार छनौटका लागि आन्तरिक गतिविधिहरु तिब्र पारेका छन्। उम्मेदवारका आकांक्षीहरु स्थानीय स्तरदेखि केन्द्रिय स्तरसम्म भागदौड गरिरहेका छन्। दलहरुले कसलाई उम्मेदवार उठाउने भन्नेमा दोधारमा छन् भने जनतामा कसले टिकट पाउँछन् भन्ने विषयमा केहि पालिका, वडा बाहेकमा चासो र कौतूहल रहेको छ।

सत्ता गठबन्धन, प्रतिपक्ष दललगायत स्वतन्त्र उम्मेदवारहरुले आ–आफ्नै नारा, तर्क, प्रतिबद्धताहरु जनतामाझ लिएर जाँदैछन्। यो बिच विभिन्न क्रियाकलापका माध्यमबाट मतदानलाई प्रभावित पार्ने काम भैरहेको छ। जसमा आर्थिकवाद, नातावाद र कृपावादले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। उम्मेदवारका आकांक्षीले नेतादेखि मतदातासम्म आर्थिक चलखेलका माध्यमबाट निर्वाचितलाई प्रभावित पार्न सक्छन्। जति आर्थिक चलखेल बढ्छ, त्यति नै पछि जनप्रतिनिधिहरु आर्थिक पूर्तितिर ध्यान केन्द्रित गर्छन्। कसरी हुन्छ, निर्वाचनमा भएको खर्च उठाउने कार्यमा केन्द्रित हुन्छ। अनि सुरु हुन्छ, कुशासन र जनभावना बिरोधि कार्य। तसर्थ यस्तो बिकृतिलाई रोक्न र स्थानीय तहको विकासका निम्ति राजनैतिक दलले उम्मेदवार छनौट गर्दा र मतदाताले आफ्नो मत दिँदा विशेष ध्यान दिन जरुरी छ।

नेपालको संबिधान २०७२ को भाग ५ धारा ५६ मा राज्यको सरचना सम्बन्धमा उल्लेख गरिएको छ। उक्त धाराको उपधारा १ मा भनिएको छ– संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको मूल संरचना संघ, प्रदेश र स्थानीय तह गरि तीन तहको हुनेछ। यसैगरि सोहि धाराको उपधारा ४ मा “स्थानीय तह” अन्तर्गत गाउँपालिका, नगरपालिका र जिल्ला सभा रहनेछन् भनेर उल्लेख गरेको छ।

आगामी निर्वाचनमा नेपालभरिबाट ६ महानगरपालिका, ११ उपनगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिकामा मेयर–अध्यक्ष र उपमेयर–उपाध्यक्ष सहित ६ हजार ७ सय ४३ वटा वडामा एक वडा अध्यक्ष, एक दलित महिला सदस्य, एक महिला सदस्य सहित खुल्ला महिला २ जना र जिल्ला सभा गरि ३७ हजार ७ सय १३ जना जनप्रतिनिधिहरु निर्वाचित हुँदैछन्।

स्थानीय तह प्रत्यक्ष जनतासँग जोडिएको घर दैलोको सरकार हो। स्थानीय तहमा कस्ता जनप्रतिनिधिहरु आउँछन्, त्यसले उक्त स्थानीय तहको ५ वर्षको लागि भविष्य निधारण गर्छ। तसर्थ स्थानीय तहमा उम्मेदवार छनौट गर्दा सुरुमा राजनैतिक दलहरुले र दलले उम्मेदवार घोषण गरे पश्च्यात मतदान गर्दा मतदाताहरुले विशेष ध्यान दिन जरुरी छ। दलहरुले छनौट गर्दा जित्ने र आर्थिक खर्च गर्ने सक्ने मात्र नभएर व्यक्तिगत आचारण, पार्टीमा उसको योगदान, पार्टीका कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध, व्यक्तिगत क्षमता, योग्यता र जनतासँगको सम्बन्ध, सार्वजनिक पद धारण गरेपश्चात उसका गतिबिधिहरुलाई विशेष ध्यान दिन जरुरी छ। त्यस्तै आममतदाताले पनि आफूले मत दिँदा क्षणिक चहलपहल, तामझाम र प्रलोभनमा नपरि उम्मेदवारका बिगतका पृष्ठभूमि, गतिबिधि, कतिको जनउत्तरदायी छ, समाजिक कार्यमा गरेको योगदान, क्षामता र योग्यता र सार्वजनिक पद धारण गरेपछिको उसका गतिबिधिहरु जस्ता विषयलाई विशेष ध्यान दिन जरुरी छ। तसर्थ मतदाताहरुले राजनैतिक दलको खोल झिकेर, हाम्रालाई भन्दा पनि राम्रालाई मतदान गर्न जरुरी छ।

नेपालको सविधान २०७२ को अनुसूचि ८ मा एकल २२  वटा अधिकार र अनुसूचि ९ मा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको साझा अधिकार प्रदान गरेको छ। स्थानीय तहले नीतिनियम, कार्यविधि, ऐनकानुन निर्माण र लागु गर्ने साथै वार्षिक योजना तथा बजेट तर्जुमा गर्ने अधिकार प्रदान गरेको छ।

उम्मेदवारका आकांक्षीले नेतादेखि मतदातासम्म आर्थिक चलखेलका माध्यमबाट निर्वाचितलाई प्रभावित पार्न सक्छन्। जति आर्थिक चलखेल बढ्छ, त्यति नै पछि जनप्रतिनिधिहरु आर्थिक पूर्तितिर ध्यान केन्द्रित गर्छन्।

अपबादबाहेक वर्तमान समयका जनप्रतिनिधिहरु बारे जनस्तरबाट धेरै गुनासाहरु आएका छन्। जसले गर्दा नेपाली जनताको लामो संघर्ष, बलिदान र आहुतीले प्राप्त संघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थालाई नकारात्मक असर परेको छ। कतिपय पालिका, वडाहरुका जनप्रतिनिधिहरुले जनपक्षिय उदाहणीय कामहरु गरेका छन्, तर कतिपय जनप्रतिनिधिहरु व्यक्तिगत स्वार्थमा केन्द्रित र सीमित समूहको घेरामा सिमित हुँदा जनगुनासाहरु बढेका छन्। सामान्य जनता भन्दा पनि सिमित व्यक्तिका घेरामा घेरिएका छन्। तसर्थ संबिधानले तय गरेको उदेश्यलाई कार्यन्वयन, सुशासन कायम, जनप्रतिनिधिहरुलाई जवाफदेहिता र जनउत्तरदायी बनाउनका निम्ति दलहरु र मतदाता कुनै पनि कुराबाट प्रभावित हुनु हुँदैन। राजनीति राज्यको मेरुदण्ड भएकाले असल, सबल, सक्षम र जनउत्तरदायी जनप्रतिनिधि ल्याउन सके मात्र गाउँगाउँमा सिंहदरबार अर्थात संघिय शासनले प्रदान गरेको विकेन्द्रिकरण शासन व्यवस्थाको सहि प्रयोग हुन्छ। तसर्थ उम्मेदवार छनौट गर्दा राजनैतिक दलहरु जिम्मेवार हुनैपर्छ। जित्ने नाममा संविधान र जनताको भावनाविपरित जानु हुँदैन।

पछिल्लो समय स्थानीय जनप्रतिनिधिहरुले पार्टी प्रवेश गर्ने र फेरी पनि उम्मेदवार उठ्ने प्रवृति बढिरहेको छ। उनीहरुको आ–आफ्नै तर्क होला तर के पार्टी फेर्दैमा जनप्रतिनिधिहरुको विगतमा गरेका कामको समीक्षा हुन जरुरी पर्छ कि पर्दैन ? त्यस्तै उनीहरुले जननिर्वाचित भएपछि गरेका काम र त्यसले पारेका प्रभाव र परिणाम बारे बहस, छलफल हुन पर्छ कि पदैन? जनप्रतिनिधिहरुले सामाजिक, आर्थिक, भौतिक पूर्वाधार, बन तथा वातावरण र सुशासनका निम्ति कतिको काम गरे जस्ता विषयको समिक्षा हुन जरुरी छ। अन्यथा टिकट दिँदा अहिले दलहरु चुक्यौ भने गलत थिति बस्न जान्छ र कुनै पनि दलका जनप्रतिनिधिहरु निर्वाचन जित्ने, जनभावनाअनुरुप काम नगर्ने, जवाफदेही नहुने र सकभर उक्त पार्टी नत्र अन्य पार्टीबाट फेरी उम्मेदवार हुन सक्छन्। यस्ता कुराको अन्त्य हुन जरुरी छ। यदि जनभावनाको अनादरै गर्दै नेताहरुले आफ्ना पकेटका लाई उम्मेदवार बनाएर र उनीहरुले जितेमा अपबादबाहेक व्यक्तिगत स्वार्थ हाबि हुन गइ सुशासनको धज्जी उडाउँदै भ्रष्टाचार मौलाउने वातावरण सिर्जना हुन सक्छ।

तसर्थ स्थानीय तहको निर्वाचनमा दलले र मतदाताले विशेष ध्यान दिन जरुरी छ। यदि हामी साँच्चै नै हाम्रो राष्ट्र र समाजको विकास गर्न खोजेको हो भने जनताले मन पराएका, जनतामाझ लोकप्रिय, विभिन्न काण्डमा नपरेका उम्मेदवार छनौट गर्न सक्नुपर्छ। हाम्रालाई भन्दा राम्रालाई अवसर दिनुपर्छ। यदि दलले विभिन्न प्रलोभनमा परी अराजनैतिक उम्मेदवार छनौट गरिहाले पनि जनताले सहि निर्णय गरेको खण्डमा जुनसुकै राजनैतिक दलका उम्मेदवार किन नहोस्, त्यस्ता उम्मेदवार हार्छन् वा हराइनुपर्छ।

यि दुई विषय उम्मेदवार छनौट र मतदान प्रकृयामा ध्यान दिन सकेको खण्डमा मात्र पनि हामीले सहि नेतृत्व प्राप्त गर्न सक्छौं। हामीलाई उम्मेदवार छनौट गर्दा व्यक्तिगत भन्दा पनि जनताको हितको लागि केन्द्रित, सामूहिक निर्णयमा बढि जोड दिने र सस्तो लोकप्रियता भन्दा माथि उठि जनभावना केन्द्रित उम्मेदवारहरुलाई जोड दिन आवश्यक छ। त्यसका लागि मतदाताहरु राजनैतिक दल, समुदायिक भावनाभन्दा माथि हुन जरुरी छ। दलले छनौट र मतदाताले आफ्नो मत दिँदा उक्त पालिकालाई ध्यान दिन सकेमात्र पनि जनप्रतिनिधिहरुमा साना राजा भएको भावना उत्पन्न हुन पाउँदैन। पाँच वर्षपछि फेरि जनताको माझमा जानुपर्छ भनेर उनीहरु जनता, समाज र राज्यप्रति जिम्मेवार भएर काम गर्ने सम्भावना हुन्छ। जब जनप्रतिनिधिहरुले जनताको मतको कदर गर्छन् त्यहिबाट सुरु हुन थाल्छ सुशासन, विकास र समृद्ध नेपालका आधारभूत कार्यहरु।


प्रकाशित: April 19, 2022 | 16:11:00 काठमाडौं, मंगलबार, वैशाख ६, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

संवैधानिक र राजनीतिक प्रणालीभित्र देखिएको अराजकता!

परिणामस्वरूप सात वर्षमै यो प्रणाली अराजकता उन्मुख देखिँदैछ। हिजोको व्यवस्थाभन्दा चरम राज्यशक्तिको दोहन र अपचलन आज खुलमखुल्ला भइरहेको छ। जसले जे गरे पनि हुने खालको अराजकतातर्फ राज्य प्रणालीका संयन्त्र उद्दत छन्।
नेपाल समय
विचार

सम्पादकीयः संविधान उल्लंघन गर्ने राष्ट्रपति राजीनामा देऊ

राष्ट्रपतिको अहिलेको कदमले विगतमा अधिनायकवादलाई काखी च्याप्न खोज्ने स्वार्थप्रेरित दलहरुको मुहारमा मुस्कान देखिएको भए पनि कालान्तरमा उनीहरुलाई नै पीर्ने निश्चित छ। त्यसकारण अहिलेको विकल्प भनेको राष्ट्रपतिले राजीनामा दिएर मार्ग प्रशस्त गर्नु नै उत्तम हुनेछ।
नेपाल समय
विचार

मोदीको सर्वशक्तिमान् छवि कहिलेसम्म रहला?

हरतरहले नागरिकमाथि प्रधानमन्त्री मोदीको तस्बिर, भिडियो र ब्यानरको वर्षा गरिइराखिएको छ। नागरिकले चाहे पनि नचाहे पनि यो विषयलाई अनदेखा गर्न सक्ने अवस्था छैन।
नेपाल समय
विचार

च्याँखे दाउमा अल्झिएको गठबन्धन

गठबन्धनमा आवद्ध सबै दललाई आफ्नो सपनाको खेती गर्नु छ। सपनाको निम्ति गठबन्धनमा रहेका नेपाली कांग्रेस र इतर दलका आ–आफ्नै दुःख छन्।
नेपाल समय
विचार

बीपीको बालमनोविज्ञान, जसले मलाई बनायो डाक्टर

‘पढ्न असाध्यै ग्राह्रो लाग्ने मलाई ज्योति दाइको खेती कर्मले खेतीपातीमा लाग्न हौसाएको थियो। तर बीपीले खेतीपाती गरेर पैसा कमाए पनि अरू दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरूले पढेर ठूला मान्छे बन्ने र तँ तरकारी बोक्ने, किचनमा आमालाई सहयोग गर्ने हुनेछस् भनेपछि मेरो चेत खुल्यो। बीपीको सम्झाइले मलाई अध्ययन अगाडि बढाउन हौसाएको परिणाम अहिले आँखाको डाक्टर हुन सकें।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना