शुक्रबार, असार १७, २०७९

नेपालका पार्टी : विद्रोहमा अगाडि, निर्माणमा कमजोर

शंकर पोखरेल  |  काठमाडौं, सोमबार, फागुन २, २०७८

शंकर पोखरेल

शंकर पोखरेल

सोमबार, फागुन २, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

नेपालका राजनीतिक दलहरू विद्रोहमा अगाडि भए तर निर्माणको सवालमा कमजोर देखिएका छन्। राजनीतिमा माथि आउन उनीहरू सुरुमा ज्यादा विद्रोही र अधिकारमुखी भए तर संस्थागत भएपछि प्रगतिमुखी हुन सकेनन्। 

अब हामीले यो पाटोलाई ध्यान दिँदै हाम्रो संसदीय राजनीतिको समस्या के हो त्यो बुझ्नुपर्छ। दलले सही बाटो लिन नसक्दा संसदीय प्रणाली वा लोकतान्त्रिक अधिकारहरू संकटमा पर्ने गरेको छ। लोकतन्त्रको आधारभूत मान्यताहरू के हो त्यो पनि स्पष्ट भएको छैन। घरि जनताले चाहे भने जे पनि गर्न सक्छन् भनेको छ। घरि जनताको प्रतिनिधि भएकाले प्रतिनिधि सभाबाट मात्र सबै कुरा हुन्छ भनेको छ। हामी दलहरू एउटा समयमा जनता मात्र ठूलो भन्छौं। तर जब 'सिस्टम'तर्फ आउँछौं तब संसद ठूलो भन्छौं। संसद र संविधानमाथि हामीमा दुईथरि मान्यता छ। 

२०७७ मा नेकपाभित्र विवाद चुलिएपछि संसद विघटन गर्दा ‘प्रतिगमन’ भयो भनियो। हिजो २०४८ सालमा नेपाली कांग्रेसले पार्टीभत्र विवाद हुँदा संसद विघटन गरी मध्यावधि चुनाव गर्‍यो। त्यसलाई हाम्रो संविधानवादले स्वभाविक रुपमा स्वीकार गर्‍यो। तर केपी ओलीको समयमा त्यस्तै समस्या भएर संसद भंग गरी जनतामा जान चाहँदा हामीलाई अनेकौं आरोप लाग्यो। यहीँबाट हाम्रो ‘डबल स्टान्डर्ड’ पुष्टि हुन्छ। यही कारणले हाम्रो संसदीय अभ्यासलाई अरुको नजरमा पनि विश्वसनीय बनाउन सकिएको छैन। दोहोरो मापदण्ड हुनु हुँदैन, तर भएको छ। 

पछिल्लो समय नेपालको राजनीतिभित्र जनतामा जाने कुरा प्रतिगमन हो भनेर नयाँ भाष्य खडा गरियो। हिजो २०६२/६३ मा नखोसिने लोकतन्त्रको कुरा गरेका थियौं। त्यो भनेको स्थानीय तह र प्रदेशको म्याद नसकिँदै आवधिक निर्वाचन गर्ने भनेको हो। यी तह एकदिन पनि जनप्रतिनिधिविहीन नराख्ने भनेको हो। 

कुनै पनि दलले वा समूहले राज्यका विरुद्ध संघर्ष गर्दा आफ्नो तर्फबाट सकेको विद्रोह गर्न सक्छन्। तर धेरै पार्टी भए भने पनि गाह्रो हुने रहेछ।

आज ठीक समयमा निर्वाचन गर्ने कुरालाई अपव्याख्या गर्दै निर्वाचन सार्ने प्रयास पनि भए। नगरसभा र गाउँसभा गठन हुने समय भएकाले स्थानीय निर्वाचन ६ महिना पछाडि सार्न सकिन्छ भन्दै संविधानलाई अपव्याख्या गरियो। यस्ता कुराले संसदीय अभ्यास र यसको महत्त्वलाई असर गर्‍यो।

कुनै पनि दलले वा समूहले राज्यका विरुद्ध संघर्ष गर्दा आफ्नो तर्फबाट सकेको विद्रोह गर्न सक्छन्। तर धेरै पार्टी भए भने पनि गाह्रो हुने रहेछ। निर्माणको काम राजनीतिक दल धेरै हुँदा नयाँ–नयाँ स्वार्थ समूह तयार गर्न अरुलाई सजिलो हुने रहेछ। विकसित मुलुकको हेर्दा त्यहाँ दुई वटा मात्र राजनीतिक दल मुख्य प्रतिस्पर्धामा हुन्छन्। तिनै दलबीच चुनावी प्रतिस्पर्धा उच्च हुन्छ। उनीहरूले राष्ट्रको सवाल आउँदा सधैं राष्ट्रिय स्वार्थमा ध्यान दिन्छन्।

दलभन्दा राष्ट्रिय स्वार्थ ठूलो 

नेपालमा धेरै पार्टी छन् जसले राष्ट्रिय स्वार्थमा नभई आफ्नो स्वार्थमा काम गर्ने गरेका छन्। कमजोर पार्टीहरू पनि बेलाबेला महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहन्छन्। यदि थौरै दलबीच प्रतिस्पर्धा भई संसदीय मर्यादा कायम भयो भने अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्ध पनि बलियो हुन्छ। 

भर्खरकै घटना हेरौं, नेकपा विभाजनपछि साना दलहरू पनि निर्णायक बने। उनीहरूले संसदमा खेल्ने ठाउँ पाए। बाहिरी मानिसले राष्ट्रमा कसरी खेल्छन् र त्यसले राष्ट्रलाई कसरी अस्थिरतातर्फ लान्छ भन्ने  प्रश्नको जवाफ यहीँबाट थाहा हुन्छ। 

परराष्ट्र मामिलाको कुरा गर्दा र राज्यले कुनै देशसँग सम्बन्ध गाँस्दा राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ। हाम्रो देशसँग उसले गर्ने व्यवहार ठूलो हो न कि कुनै दलको सरकारसँग। हाम्रो राष्ट्रिय हितमा उनीहरुले कसरी काम गर्छन् त्यो ठूलो कुरा हो। नेपालले राष्ट्रिय हित प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ। तर अर्कोतर्फ हामी संवेदशील भूराजनीतिमा छौं। छिमेकसँगको सम्बन्ध सन्तुलित राख्न सकेनौं भने हामी नै संकटमा पर्छौं। 

यसैले हामीले ती राष्ट्रसँग सम्बन्ध राख्नुपर्छ जसले हाम्रो राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राख्छ। किनभने अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्ध जति फराकिलो हुन्छ छिमेकीले हेर्ने दृष्टि पनि बलियो हुन्छ। जतिबेला हामी अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्धमा बलियो बन्छौं, नजिकका छिमेकसँग पनि सम्बन्ध बलियो हुन्छ।

(‘ज्ञान–गोष्ठी’ले आयोजना गरेको ‘संसदीय अभ्यास र बाह्य सम्बन्ध’ विषयक बहसमा  नेकपा एमालेका महासचिव पोखेरलले व्यक्त गरेको विचार)



प्रकाशित: February 14, 2022 | 19:02:39 काठमाडौं, सोमबार, फागुन २, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

नाबालिगविरुद्ध २७ वर्षीया विवाहित महिलाको बलात्कार मुद्दा, तर अदालतले पत्याएन

बलात्कृत भएकी भनिएकी महिलाको घरमा टिभी मर्मत गर्न पुगेका नाबालिगले सहमतिमै शारीरिक सम्पर्क गरेको बयान दिएपछि जबर्जस्ती करणीको मुद्दामा न्यायाधीशले सुनाए अचम्मको फैसला।

श्रीमतीलाई भीरबाट लडाएर हत्या गर्ने निर्दयी श्रीमान्

गत असार ५ गते भएको घटना १० गते मात्र थाहा भएको थियो। लेकबहादुरले गत असार ५ गते बिहान घरमा कोही नभएको मौका छोपी श्रीमतीलाई कुटपिट गदै लखेट्दै जंगलतिर लगेको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

चन्द्रागिरिको जंगलमा हराएका तीन विदेशी भीरमा भेटिए

उक्त स्थान थानकोटबाट करिब सात किलोमिटर टाढा थानकोट–चित्लाङ सडकखण्ड नजिक रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

...अनि पटक-पटक मर्ने प्रयास गरेकी थिइन् दिलमायाले

‘त्यसबेला मेरो छोरो पाँच वर्षको थियो। म माइतीको शरणमा गएको थिएँ। तर माइतीले पनि नहेरेपछि मर्छु भनेर बाबुलाई घरमै छोडेर जंगलभित्र गा'को थिएँ। तर जंगलमा ३ घन्टा रुँदैरुँदै बिताएर घर फर्किएँ। बच्चाले दुःख पाउँछ भनेर मर्न सकिनँ...

गायिका सुनार मृत्यु प्रकरण : प्रेमीले फालेको सल नालीमा भेटियो, पोस्टमार्टम रिपोर्ट कुर्दै प्रहरी

प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले गायिका सुनारको डिभोर्सपछि उनी श्रेष्ठसँग करिब डेढ वर्षयता ‘लिभिङ टुगेदर’मा बस्दै आएको देखिएको छ। नेपालटारस्थित उनको डेरामा श्रेष्ठको आउजाउ बाँक्लै थियो।

कांग्रेसभित्र यसरी 'फ्रन्ट डोर' ढकढक्याउँदैछन् विनोद चौधरी

म कांग्रेस एकदमै कमजोर भएको अवस्थामा प्रवेश गरेको हुँ। मेरो बाँकी राजनीतिक जीवन कांग्रेसमै बित्छ। कांग्रेसमै रहेर पार्टी र देशका लागि केही गर्ने हो। परिवर्तन ल्याउन भूमिका खेल्ने हो। म मेरो योजनामा असफल भएँ भने राजनीतिमा विश्राम लिएर आराम गरेर बस्छु।

गोर्खा सैनिकको सम्झनामा त्यो फोकल्यान्ड युद्ध

‘बिहानको १० बजेसम्म घाम देखिँदैन। जताततै तिखा चट्टान, ढुंगा र घासे मैदान। चार मोजा र बुट लगाउँदा सम्म नथेगिने चिसो। घरिपानी, घरि असिना, घरि हिउँ। रुखपात छैन, झारपात मात्र कस्तो ठाउँ होला!’

बालुवाटार पुगे नेकपा एसका तीन मन्त्री

स्वाथ्य तथा जनसंख्यामन्त्री विरोध खतिवडा, शहरी विकासमन्त्री रामकुमारी झाँक्री र श्रम, रोजगार तथा समाजिक सुरक्षा मन्त्री कृष्ण कुमार श्रेष्ठ आफूहरुको माग र अडान पुरानै भएको दोहोर्‍याउन बालुवाटार पुगेको स्रोतको दाबी छ। उनीहरुसँग निरा जैरुसहित केही सांसद पनि रहेको बताइएको छ।

नेपालबाट बेलायत जाने मौसमी कामदार बढे, सरकार भन्छ- ऐनले चिन्दैन

कोराना महामारीपछिको अर्थतन्त्रलाई ट्रयाकमा ल्याउन बेलायत सरकारले विभिन्न मुलुकबाट मौसमी रोजगारका लागि आवेदन मागिरहेको छ। तर नेपालको श्रम ऐनमा मौसमी रोजगारसम्बन्धी व्यवस्था नहुँदा नेपाली श्रमिकलाई अप्ठेरो पारिरहेको छ।

साडियो माने : धुलाम्य मैदानदेखि लिभरपुलको लोभलाग्दो रवाफसम्म

बाल्यावस्थादेखि बलसँगै लडिबुडी गरेका मानेले फुटबलमा पाएको जादूयी सफलतापछि जन्मथलो बम्बालीमा उम्रिँदै छन् सयौं मानेहरू।

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

राजनीतिमा युवा चेत र सुझबुझ

राजनीतिमा युवाको सहभागिताको मात्र अर्थ छैन। अर्थपूर्ण सहभागिता हुनुपर्छ। राजनीति सुधार्नको लागि राजनीतिक दलमै आबद्ध हुनुपर्छ भन्नु अतिशयोक्ति हो।
नेपाल समय
विचार

निजगढ समस्याको मध्यमार्गी समाधान

ठूला र महत्वाकांक्षी योजनालाई अंकुश लगाउनु र कार्यपालिकासँग मुठभेडमा उत्रनुभन्दा सबै पक्षको आवाज सुनेर मुद्दालाई पुनरवलोकन गर्दै देश र जनतालाई स्वीकार्य हुने गरी मध्यमार्गी फैसला दिन सके सुनमा सुगन्ध हुनेछ।
नेपाल समय
विचार

पहिचानको आन्दोलनः सहअस्तित्वको खोजी कसरी गलत हुन्छ?

सिर्जनशील अराजकता पहिचानको आन्दोलनको एक रुप हो। कुनैपनि आन्दोलन उत्पीडित, उपेक्षित र किनाराकृतको अधिकार वा उन्नतिको लागि हुन्छ। कुनै पनि सम्भ्रान्त वर्गको हितको लागि आन्दोलनको जरुरी हुँदैन। किनभने राज्यको शक्ति यहि वर्गसँग हुन्छ।
नेपाल समय
विचार

महिलामाथिको यौन हिंसाका अनेक स्वरूप

महिला र पुरुषबीच हुने असमान शक्ति सम्बन्धका कारण समाजमा महिला दोश्रो दर्जाको रुपमा दरिनु नै महिलामाथि गम्भीर अपराध र हिंसा हुनु हो। यथास्थितिमा रहेका सामाजिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक सत्तामा पुरुष लिंगको महात्म्य स्थापित छ।
नेपाल समय
विचार

पाँचौं वार्षिकोत्सवमा हाम्रो प्रण

नेपाल समय मिडियाको यस पाँचौं वार्षिकोत्सवको शुभ अवसरमा नेपाल समय डटकम अनलाइन न्युज पोर्टल लोकतन्त्र, राष्ट्रियता, प्रेस र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको वकालत गर्दै सत्य–तथ्य सूचना सम्प्रेषणमा निर्भीकतापूर्वक सक्रिय रहिरहने विश्वास दिलाउन चाहन्छु। साथै गणतन्त्र दिवसका अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनी दाजुभाइमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना व्यक्त गर्दछु।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना