बिहीबार, असोज २०, २०७९

कोरोनाले घात गर्न सक्छ, सचेत बनौं, सहकार्य गरौं

महेश्वर आचार्य  |  काठमाडौं, बिहीबार, चैत ६, २०७६

महेश्वर आचार्य

महेश्वर आचार्य

बिहीबार, चैत ६, २०७६, काठमाडौं

नेपाल समय

समाजमा उत्पन्न अन्योल र त्रास बेलैमा चिर्न सरकार, सञ्चारमाध्यम र अन्य सरोकारवालाले थप काम गर्नु जरुरी छ।

माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) र विश्वविद्यालयका परीक्षा स्थगित भएसँगै कोरोनाको त्रास अब लाखौं विद्यार्थी, अभिभावक, शिक्षक हुँदै समाजमा फैलिँदो छ।

योसँगै जोखिम कम गर्न सरकारले गरेका घोषणा (जुन अत्यावश्यक थियो) ले पनि एक प्रकारको सन्देह उत्पन्न गरेको छ।

त्रास र भ्रमको आयतन कोरोना भाइरसको वास्तविकताभन्दा धेरै गुणा ठूलो हुन सक्छ। त्यसैले समाजमा उत्पन्न अन्योल र त्रासलाई बेलैमा चिर्न सरकार, सञ्चारमाध्यम र अन्य सरोकारवालाले थप काम गर्नु जरुरी भइसकेको छ।

यो किन पनि जरुरी छ भने चीनमा कोरोना तीव्र रूपमा फैलँदै गर्दा त्यसकाे त्रासका कारण हृृदयघातबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या पनि उल्लेख्य थियो।

हो, मिडियाले सत्य सूचना दिनैपर्ने हुन्छ। तर, कोरोनाबाट विश्वमा भइरहेको क्षतिका विवरण दिँंदै गर्दा यसबाट नआत्तिन र बचाउका लागि के गर्ने भन्ने उपाय पनि भरपर्दो तरिकाबाट पस्किनैपर्छ।

कुनै संस्थाले गरेको शोधलाई राम्रोसँग अध्ययन नगरी, त्यसको विश्वसनीयता जाँच नगरीकनै ‘कोरोनाबाट लाखौंको मृत्यु हुने’ जस्ता अनुमानका समाचार दिनु भनेको समाजमा त्रास फैलाउनु मात्रै हो। त्यसैले सरकारसँगै यतिबेला मिडिया पनि सचेत हुनु जरुरी छ।

कोरोनाबाट संक्रमितमध्ये करिब ८० प्रतिशत आफैंं ठिक हुन्छन्, संंक्रमणबाट जोगिन नियमित हात धुनुपर्छ र सामाजिक दूरी कायम गर्नुपर्छ जस्ता सूचना मात्रै पनि आमजनतामा राम्रोसँग सम्प्रेषण हुन सकेको छैन।

संक्रमितमध्ये अधिकांशको ज्यान जाँदैन भनेर विज्ञहरूले भनिरहँदा आमजनताले कोरोनासँग कसरी जुध्ने भन्ने थाहा पाएका छैनन्।

संक्रमित भएकामध्ये अधिकांश ठिक भएर घर फर्किसकेको र करिब नौ हजारको मृत्यु भएको संख्यालाई सानो भन्ने कि ठूलो? हामीले ती मृत्यु भएकाहरुको स्वास्थ्य अवस्था पहिले कस्तो थियो भन्ने बुझाउन सकेका छैनौं।

‘वनको बाघभन्दा मनको बाघ ठूलो’ भन्ने नेपाली उखान त्यसै बनेको होइन।

२०७२ को भूकम्पपछि नेपालीलाई सामान्य जीवनमा फर्कन कति सकस परेको थियो– विशेष गरी बालबालिका तथा वद्धवद्धालाई, त्यो भुल्नु हुँदैन।

तसर्थ समाजका यी संवेदनशील एकाइमा पर्न सक्ने कोरोनाको मानसिक त्रास न्यून गर्न तथा समस्या बेलैमा नियन्त्रण गर्न फेरि एकपटक सबैले बल गर्नु जरुरी छ।

सत्तासीन दलकाे घमण्ड

एसईईलगगायत अन्य परीक्षा स्थगित गर्नु जरुरी थियो र सरकारले त्यो गर्‍यो पनि। तर, देशमा हुने सबभन्दा ठूलो परीक्षा सुरु हुनुभन्दा १३ घण्टाअघि मात्र परीक्षा स्थगितको सूचना जारी गर्नुले चाहिँ कोरोनाबारेको बुझाइमा सरकार गम्भीर नरहेको पुष्टि भएको छ।

त्यसमाथि परीक्षा स्थगितको निर्णय गरेको नेकपा हाइकमान्डले विश्वविद्यालय र एसईईका बोर्डका पदाधिकारी त के शिक्षा मन्त्रालयसँग समेत परामर्श नगरी सूचना बाहिर चुहाउनुले उसको घमण्ड र गैरजिम्मेवारीपन प्रस्ट हुन्छ।

यसअघि इबोला, सार्सलगायतको संक्रमणबाट संयोगवस बचेको घटनालाई आधार बनाएर अहिले पनि ‘पशुपतिनाथले जोगाउँछन्,’ भन्ने केही व्यक्तिको भ्रम छ।

केही अघिसम्म सरकारको पनि यस्तै धारणा रहेको उसले गरेका निर्णय र मन्त्रीहरूको अभिव्यक्तिले प्रस्ट हुन्छ।

होसियार हुने बेलामा हाम्रा सरकारी निकाय देशलाई ‘कोरोना मुक्त’ घोषणा गरिरहेका थिए। चीनबाट अन्य देशमा समेत कोरोना फैलिसक्दा पर्यटनमन्त्री भिजिट नेपालको प्रचारमा घुम्दै गर्नुबाट पनि यो प्रस्ट भइसकेको थियो।

अघिल्ला महामारीभन्दा यस पटकको संक्रमण घातक छ किनभने यो फैलने दर उच्च छ। इटालीले चीनबाट गएका कामदार बेपत्ता हुँदा तिनलाई निगरानी नगरेपछिको परिणामले जुन मानवीय क्षति व्यहोरिरहेको छ र सारा युरोपलाई कोरोनाको चपेटामा पार्दै छ त्यसबाट हामीले पाठ सिक्नुपर्छ।

नेपालमा हाल संक्रमण भएको पुष्टि नभए पनि ढुक्क भएर बस्न सकिने अवस्था छैन।

त्योे, किन पनि भने जतिबेला चीनमा कोरोनाको संक्रमण तीव्र गतिमा बढिरहेको थियो, त्यसबेला नेपालमा चीन र अन्य प्रभावित देशका थुप्रै नागरिक नेपाल भित्रिरहेका थिए। अहिले पनि विदेशबाट आउनेहरु क्वारेन्टाइनमा नबसी घुम्न निस्केका खबर आइरहेका छन्। उनीहरुको परीक्षण पनि गरिएको छैन।

नेपाल आएकाहरूको स्वास्थ्य जानकारी नराखिँदा ढुक्क हुन सक्ने आधार छैन। एक हजारभन्दा थोरै संख्यामा परीक्षण गरेर देशभर कोरोना छैन भनेर ठोकुवा गर्नु युक्तिसंगत नहोला।

करिब पचास लाख आवादी भएको काठमाडौं उपत्यका र प्रमुख सहर पोखरा, विराटनगर, वीरगन्ज, जनकपुर वा साना सहर तथा चीन र भारतसँग नाका जोडिएका सहर कहींकतै कोरोना भए नभएको ढुक्कसँग परीक्षण गरिएको छैन।

पक्कै पनि, नेपालमा कोरोना संक्रमण कहींकतै भए पनि यसले महामारीको रूप धारण गरेको छैन। हामीले संक्रमणबाट जोगिने तयारीका लागि पर्याप्त समय पाएका छौं। 

अब कसरी अघि बढ्ने भन्नेमा गम्भीर नहुने हो भने हामीले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने हुन सक्छ।

अहिले नै कोराना परीक्षणका लागि पर्याप्त मात्रामा ‘किट’ नभएको समाचार आइरहेका छन्। संक्रमण फैलन थाल्यो भने बिरामीलाई आइसोलेसनमा राख्न नेपाली सेनाले टुँडिखेलमा कसेका टेन्टले मात्रै थेग्न सक्ने छैन। बिरामीको सेवामा खटिने स्वास्थ्यकर्मीका लागि अझैसम्म तालिम, बडी सुट, पञ्जा र विशेष मास्कको व्यवस्था पनि पर्याप्त हुन सकेको छैन।

कोरोना संंक्रमितको उपचारका लागि विश्वका विभिन्न देशमा गरिएका नयाँ प्रयास अनुसन्धानबारे जानकारी राख्ने दक्ष जनशक्ति हामीले विकसित गर्न सकेका छैनौं।

अहिलेसम्मको अनुभवका आधारमा के देखिएको छ भने कोरोेना संक्रमितमध्ये ८० प्रतिशत आफैं ठिक हुन्छन्। तर तीमध्ये ६ देखि ८ प्रतिशतको अवस्था गम्भीर हुन्छ।

गम्भीर बिरामीलाई आईसीयू र भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने हुन सक्छ। यस्ता बिरामीलाई उपचार अभाव हुन नदिन सरकारले बेलैमा सोच्नुपर्छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली लामो समयदेखि आफैंं अस्वस्थ र ‘आइसोलेटेड’ छन्। सरकार झन्डैझन्डै ‘अटो मोड’ मा चलेको जस्तो देखिन्छ।

सत्य के हो भने अहिले हामीलाई ‘प्रिभेन्टिभ’ कार्यसँगसँगै संक्रमण तीव्र भएमा के गर्ने भन्ने स्पष्ट कार्ययोजना र त्यसअनुसारको सम्पूर्ण व्यवस्था चाहिएको छ।

कोरोनाले घात गर्न सक्छ, सचेत बनौं, सहकार्य गरौं।

याे पनि :

कोरोनाबारे कसरी कुरा गर्ने बालबालिकासँग ?

कोरोना संक्रमण हुँदैमा मृत्यु हुँदैन, सरसफाइमा ध्यान दिऔं

कोरोना : सामाजिक दूरी किन जरुरी ?


प्रकाशित: March 19, 2020 | 10:53:00 काठमाडौं, बिहीबार, चैत ६, २०७६

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

युक्रेनका ४ क्षेत्र गाभेको औपचारिक घोषणा गर्दै रुस

युक्रेनका लुहान्स्क, दोनत्स्क, जापोरिज्जिया र केरसन क्षेत्रलाई रुसमा गाभ्ने घोषणा गर्न लागिएको छ। 'क्रेमलिन दरबारमा स्थानीय समयअनुसार दिउँसो ३ बजे ती ४ क्षेत्र रुसमा गाभिएको घोषणा हुनेछ,' क्रेमलिन प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले भनेका छन्।

पाँच दलको सिट भागबण्डा अन्तिम चरणमा [सूचीसहित]

लामो समयको गृहकार्यपछि धेरैजसो निर्वाचन क्षेत्रको भागबण्डा मिलेको छ तर केहीमा भने किचलो कायमै छ।

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।

समानुपातिक सूची परिवर्तन नभए आफैँ संघर्षमा उत्रने शेखर-गगनको चेतावनी

समान अवसर र न्यायका लागि विरोध र संघर्षका कार्यक्रम गर्दै आएका आफूनिकट नेताहरूसँग छलफल नेता कोइराला र महामन्त्री थापाले यस्तो बताएका हुन्। बत्तिसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्यान्डमा असन्तुष्ट नेताहरुसँग उनीहरूले छलफल गरेका हुन्।

भीम रावल पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि ओलीको सोधीखोजी

४ मंसिरमा हुने निर्वाचनका लागि एमाले जिल्ला कमिटीले अछाम क्षेत्र–१ बाट रावललाई मात्र सिफारिस गरे पनि पछिल्लो समय पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि के भएको हो भनेर बुझ्न सुदूरपश्चिम एमाले नेताहरु पुगे ओली निवास।

सिभिल र हिमालयन मर्ज भएपछि ६ महिनामा 'सिनर्जी' आउँछ : सुनील पोखरेल [अन्तर्वार्ता]

हिमालय बैंक लिगेसी बोकेको पुरानो बैंक हो। हामीसँग साना तथा मझौला प्रकृतिको बिजनेस छ। हिमालयनको ठूला र कर्पोरेट बिजनेस छ। हाम्रा स-साना ग्राहक छन् तर उसका ठूला ग्राहक छन्।

आजदेखि निर्वाचन आचारसंहिता लागु : के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आचारसंहिता बुधारदेखि लागु गरिएको छ।

अलमुताइरीप्रति कप्तान किरणको अझै गुनासो, भने - व्यक्तिका लागि भन्दा पनि देशका लागि खेल्छौं

नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान किरण चेम्जोङले प्रशिक्षक अबदुल्ला अलमुताइरीले आफूलाई टिमबाट निकालेकोमा दुखेसो पोखेका छन्। व्यवसायिक फुटबलका क्रममा भारतमा रहेका किरण बंगलादेशसँगको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाल आएका हुन्।

मोरङ-३ : चुनावमा प्रभाव पार्ने यस्तो छ मेडिकल कलेज कनेक्सन

सुनिल शर्माले आफ्नो नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत राजनीतिक प्रभाव बढाएका छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा नागरिकको निःशुल्क र कम शुल्कमा उपचारको व्यवस्था मिलाएर उनले मतदाताको प्रभाव बढाएका हुन्। उता राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेकी रेखा थापाले पनि अभियान तीव्र बनाएकी छिन्।

मधेसवादी दलको कमजोरीमा 'जाल' थाप्दै एमाले!

मधेसवादी दलका एजेन्डाहरू पहिलेभन्दा कमजोर बन्दै गएपछि सत्ताको लोभ गर्नेहरू राजनीतिक सुरक्षाका निम्ति एमाले प्रवेश गरिरहेका छन् भने एमालेले पनि मधेसवादी दलको कमजोरीको फाइदा उठाएको राजनीतिक विश्लेषण गरिँदै छ।

थप समाचार

नेपाल समय
विचार

अन्य दलका नेता भित्र्याउन 'अनलिमिटेड कम्पनी' बन्दै एमाले

पाँच दलीय गठबन्धन बनेपछि आफूले स्पेस नपाउने ठानेर नेकपा एमालेमा अन्य पार्टीका नेता, कार्यकर्ताहरू प्रवेश गर्ने क्रम बढेको छ। आउँदो चुनावमा टिकट कट्ने संकेत पाएपछि सत्तालोभले पार्टी प्रवेश गर्नेहरूको व्यवस्थापन गर्न एमालेलाई कालान्तरमा सकस पर्ने देखिन्छ।
नेपाल समय
विचार

संवैधानिक र राजनीतिक प्रणालीभित्र देखिएको अराजकता!

परिणामस्वरूप सात वर्षमै यो प्रणाली अराजकता उन्मुख देखिँदैछ। हिजोको व्यवस्थाभन्दा चरम राज्यशक्तिको दोहन र अपचलन आज खुलमखुल्ला भइरहेको छ। जसले जे गरे पनि हुने खालको अराजकतातर्फ राज्य प्रणालीका संयन्त्र उद्दत छन्।
नेपाल समय
विचार

सम्पादकीयः संविधान उल्लंघन गर्ने राष्ट्रपति राजीनामा देऊ

राष्ट्रपतिको अहिलेको कदमले विगतमा अधिनायकवादलाई काखी च्याप्न खोज्ने स्वार्थप्रेरित दलहरुको मुहारमा मुस्कान देखिएको भए पनि कालान्तरमा उनीहरुलाई नै पीर्ने निश्चित छ। त्यसकारण अहिलेको विकल्प भनेको राष्ट्रपतिले राजीनामा दिएर मार्ग प्रशस्त गर्नु नै उत्तम हुनेछ।
नेपाल समय
विचार

मोदीको सर्वशक्तिमान् छवि कहिलेसम्म रहला?

हरतरहले नागरिकमाथि प्रधानमन्त्री मोदीको तस्बिर, भिडियो र ब्यानरको वर्षा गरिइराखिएको छ। नागरिकले चाहे पनि नचाहे पनि यो विषयलाई अनदेखा गर्न सक्ने अवस्था छैन।
नेपाल समय
विचार

च्याँखे दाउमा अल्झिएको गठबन्धन

गठबन्धनमा आवद्ध सबै दललाई आफ्नो सपनाको खेती गर्नु छ। सपनाको निम्ति गठबन्धनमा रहेका नेपाली कांग्रेस र इतर दलका आ–आफ्नै दुःख छन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना