शुक्रबार, मंसिर १६, २०७९

भाइरल छिरेर तहसनहसको बाटोमा लोकगीत

राज सरगम  |  काठमाडौं, बुधबार, असार १५, २०७९

राज सरगम

राज सरगम

बुधबार, असार १५, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- हे है है है! दुवै हात फैलाएर कराउँदै नाच्‍न थालेका भेलु बाजे अर्थात् मीनबहादुर बुढा गीत गाउन स्टुडियोभित्र छन्। आँखामा कालो चस्मा, शीरमा हेडफोनसहित स्टेन्ड माइकको अगाडि उभिएका उनलाई गाउनभन्दा पनि नाच्‍न हतार छ। अनि छेउमै रहेका संगीतकार बीबी अनुरागी उनलाई रोक्दै भनिरहेका छन्, ‘मिलाउँदै छौं नहतारिनुस्। गाउनु अगाडि केही भन्‍नु छ भने भन्‍नुस् है।’ 

‘हामी यहाँ कलाकारको हलमा आछम्। रेकर्डिङको स्थितिले हामी आछम् यहाँ। दोहोरी गीत जितौंला भनेर हामी आम...’ भेलु बाजे आफ्नै शैलीमा बोल्न थालेपछि संगीतकार उनलाई पुरानो प्युठानी ठाडी भाका गाउन लगाउँछन्।

हाऽ बरै..

काटे डाली कैन, मरम भने हे कालै आएन....। 

उनले गीत गाउँदै गरेको यो भिडियो साझा टेलिभिजन युट्युब च्यानलमार्फत सार्वजनिक भएको छ। जहाँ भेलु बाजे, बीबी अनुरागी र वाद्यवादकहरूको यस्तो दृश्य देखिन्छ। ठाडी भाका गाउँदा-गाउँदै भेलु बाजे गहिरो सोचमा पर्छन्। अनि सासैले बोल्छन्, ‘हत्तेरिका माटोक्ने आँदै आदैन यार।’ 

रेकर्डिङ स्टुडियोमा भएका वाद्यवादकको खित्का छुट्छ। बीबी अनुरागी सम्झी-सम्झी गाउन अनुरोध गर्छन् उनलाई। 

‘काटेर डाली कैन...’, गाउँदा-गाउँदै फेरि रोकिन्छन् भेलु बाजे। नमज्जाले अड्किन्छन्। 

‘हिँदेखि त गीत गाउन सक्दिन हजुर...’ ६४ वर्षीय भेलु बाजे आफ्नै टोनमा हरेश पोख्छन्। पुरानो भएँ, बुढो भएँ भन्दै आफूलाई सम्हाल्छन्। तर, उनको कामलाई स्याबासी दिँदै साझा टेलिभिजनले भेलु बाजेलाई स्टुडियोभित्रै नचाउँछ। अनि उनी पनि अर्कै गीत गाउँदै खुलेर नाच्छन्।    

जीवनको यो उत्तरार्धमा यसरी स्टुडियोमा गीत गाउँला भनेर भेलु बाजेले सायदै सोचेका थिए। न त गायन उनको क्षमता नै थियो। तर गाउँ-गाउँ र घर-घरभित्र घुस्दै क्यामेरा तेर्स्याउने युट्युबरहरुको जमानामा गायक बन्‍नलाई संगीतको ज्ञान नै किन चाहियो र! बस्, ‘भाइरल’ भइदिए पुग्यो।  

प्युठानका भेलु बाजे त्यस्तै एक पात्र भए, जसको हाउभाउ र मौलिक बोलीचाली नै भाइरल हुने योग्यता बनिदियो। अनि यस्तै भाइरल पात्र खोज्दै हिँड्ने जमातले उनलाई लोकगीत गाउन लगाइदियो। ‘मनकामना रोधी घर नेपाल’ले यतिबेला भेलु बाजेलाई लोकदोहोरी गायिका राधिका हमालसँग गाउने अवसर दिएको छ, जहाँ उनले गीत गाउँदा पटक-पटक बिगारेका छन्। 

मानौं, गाउँघरमा धेरै प्युठाने ठाडी भाका गाए होलान्, उनले। घाँस दाउरा गर्दा, वनपाखा जाँदा, मनमा विरह चल्दा र साथीभाइका बीचमा रमाइलो गर्दा पक्कै गीत गाए होलान्। तर, गायक बन्‍न गाह्रो रहेछ भन्ने कुरा सायद उनले पनि स्टुडियो छिरेपछि थाहा पाए। नत्र भेलु बाजेले गीत गाउँदा-गाउँदै सक्दिनँ भन्थेनन्। पसिना नै आयो भन्थेनन्। तर, उनलाई गाउन लगाउँदा भ्युज आउँछ भन्‍ने जमातले उनलाई 'गायक' बनाएरै छाड्यो।

भाइरल भएका मान्छेलाई च्याप्प समाएर रेकर्डिङ स्टुडियोभित्र धकेलेर गीत गाउन लगाउनु सर्जकको बाध्यता पक्कै होइन। न लोक गायनमा सक्रिय कलाकारको अभाव नै हो। त्यसो भए लोक गीतको सामान्य ज्ञान पनि नभएका पात्रहरुलाई भाइरल भएकै नाममा जबर्जस्ती गीत गाउन लगाउनुको कारण के ?

युट्युबमा राखिएको उक्त गीतको शीर्षक छ, ‘भेलु बाजेको आयो गीत प्युठाने ठाडी भाका, ‘काटे डाली कैन।’ 

यतिमात्रै होइन, ‘ए पख्नुस् त, हत्तेरिका मा'टोक्ने’ जस्ता शब्द बोलेर भाइरल बनेका भेलु बाजेको यही लाइनलाई पक्रेर ‘असिम रिभ्यु’ नामको युट्युब च्यानलले पनि भिडियो हालेको छ, जसको शीर्षक छ, ‘ए पख्नुस् त भेलु बाजे फुल डिजे सङ।’

त्यसो त भाइरल भएका मान्छेलाई च्याप्प समाएर रेकर्डिङ स्टुडियोभित्र धकेलेर गीत गाउन लगाउनु सर्जकको बाध्यता पक्कै होइन। न लोक गायनमा सक्रिय कलाकारको अभाव नै हो। त्यसो भए लोक गीतको सामान्य ज्ञान पनि नभएका पात्रहरुलाई भाइरल भएकै नाममा जबर्जस्ती गीत गाउन लगाउनुको कारण के ?

जवाफ सहज छ, ‘सस्तो लोकप्रियता र अत्यधिक युट्युब भ्युज।’

दुई वर्ष अगाडि भेलु बाजे आफ्नै गृह जिल्ला प्युठानमा थिए। उनी बिहेमा नाचिरहेको एक दृष्यपछि टुक्रुक्क बसेर भोज खान थालेका थिए। स्थानीय केटाहरु भोज खान थालेका भेलु बाजेसँग जिस्किन्छन्। अनेक छाडा गफ गर्छन्। यही दृष्यलाई कसैले भिडियोमा कैद गरिदियो, त्यसपछि सामाजिक सञ्‍जालमा भाइरल भए उनी। 

यतिखेर उनलाई बीबी अनुरागीले मात्रै होइन, अन्य संगीतकर्मीले पनि लोकगीत गाउन लगाइरहेका छन्। अर्का गायक-संगीतकार भुवन बडु ‘बिरही’ ले पनि उनलाई गीत गाउन लगाएका छन्। भुवनले त उनलाई मात्रै होइन, उनीजस्ता अर्का भाइरल पात्र काले दाइ उर्फ ‘चाउमिन वाला’ (हिरा गुप्ता) लाई पनि गीत गाउन लगाएका छन्। 

हारमोनियम लिएर बीचमा बसेका भुवन बडुले आफ्नो दायाँबायाँ भेलु बाजे र काले दाइलाई राखेका छन्। सँगसँगै हास्‍ने र हँसाउने मात्रै गरेका छैनन्, गीत नै गाउन लगाएका छन्। अनि गीतको बोल छ, ‘भेलु बाजे आहा चाउमिन वाला...।’

अरुको निजी जीवनमा घुस्दै चरित्रहत्या गर्न खप्पिस युट्युबर भोजराज थापाको प्रस्तुति रहेको यो गीतलाई भेलु बाजे, काले दाइ (हिरा गुप्ता) र गायक संगीतकार भुवन बडुले स्वर दिएका छन्। केशव बडुको संगीत तथा जगत तिरुवा र भुवन बडुको शब्द रहेको गीत अहिले युट्युबमा राम्रै चलेको छ। भिडियोमा भेलु बाजे र काले दाइ दुवैले अभिनय गरेका छन्।

‘हिरा गुप्ता ट्राफिक चोक’ भन्दै परिचय दिँदै आएका काले दाइ ‘चाउमिन वाला’ ठेलामा कस्मेटिकका सामान बेच्छन्। २० वर्ष अगाडि फलफूल बेच्ने गरेको हिरा सिधा कुरालाई घुमाएर बोल्न माहिर छन्। दाङ घोराही ट्राफिक चोकमा उनको केही थान ठेला छन्। एकदिन ‘जन आवाज नेपाल टिभी’ युट्युब च्यानलका सञ्चालक सुदन थापाले सर्ट मुभी बनाउन कलाकार चाहिएको बेला हिरा गुप्ता सम्झिए। सर्ट फिल्म त बनाएनन् सुदनले, तर कुराकानीको सुरुवातमै सोधे, ‘एक करोड पाउनुभयो भने के गर्नुहुन्छ?’ 

जवाफमा उनले भने, ‘पहिला त एक हाफ चाउमिन खान्छु।’ 

जवाफ सुनेर सुदन खुब हाँसे। अनि त्यसलाई टिकटकमा हालिदिए। त्यसपछि रातारात भाइरल। एक निम्‍न वर्गका मानिसको पहिलो आवश्यकता नै गाँसबासको हो। हिराले पनि एक हाफ चाउमिन भनिदिएपछि निम्‍न वर्गको भावनालाई सायद यो जवाफले गहिरोसँग छोयो। त्यसपछि हिरा गुप्ता रातारात ‘चाउमिन वाला’ भनेर चिनिन थाले। 

मजाले हँसाउन सक्छन् उनी। कतिपय त उनको मधेशी टोनमा पनि हाँसेका होलान्। तर, मधेशबाट व्यापारका लागि दाङको घोराही पुगेका उनले सायदै सामाजिक सञ्‍जालमा भाइरल बन्छु भनेर यस्तो बोलेका थिए। तर यही कारण कहिल्यै गीत नगाएका उनी गायक भइदिए। 

कस्तो गायक?

सायद भनिरहन पर्दैन। ‘भेलु बाजे र चाउमिन वालाको पहिलो गीत रेकर्ड, रेकर्डिङमा हँसाएरै मुर्छा पारे, भेलुले फेरि थर्काए’ शीर्षकमा सेलेब नेपाल युट्युब च्यानलले अपलोड गरेको भिडियो हेरे पुग्छ। सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएकै कारण रोजगारी पाए पनि गीतसंगीत क्षेत्रमा स्थापित हुन लामै संघर्ष गर्नेको पनि कमी छैन यहाँ। भेलु बाजे र काले दाइ जस्तै भाइरल भएर गीतसंगीत क्षेत्रमा आइपुगेका थिए, बाल गायक सचिन परियार, जसको विचल्ली अहिले यट्युबरहरू फलाकिरहेका छन्।

०००

गल्मीकै मुसिकोट नगरपालिका-९ ददल्कामा जन्मिएका सचिन कक्षा दुई पढ्दा भाइरल हुन पुगेका थिए। आमाले दोस्रो विवाह गरेर गएपछि बाबा तेजेन्द्रले पनि अर्को विवाह गरे। त्यसपछि सचिन मामाघर बाग्लुङको गल्कोट बसेर कक्षा दुईमा पढ्न थाले। 

२०७७ सालको लकडाउनको सुरुवातमा स्कुल बन्द भएपछि तम्घास गएका थिए, सचिन। एकदिन उनी अर्घाखाँची पार्कमा खेलिरहेको बेला उनीसँग कुराकानी गरेर कसैले भिडियो टिकटिकमा हालिदियो। उनको हाउभाउ, गीत गाउने क्षमताले गर्दा धेरैले मन पराए उनलाई। त्यसपछि उनलाई पछ्याए युट्युबरले। ‘ब्लु स्काइ टीभी’ र ‘लेकसाइड’ नामका दुई युट्युब च्यानलले भिडियो बनाएर हालेपछि उनी भाइरल भइहाले।

अरु युट्युबरका आँखा पनि सचिनमा पर्‍यो। रातारात उनलाई कमेडियन गायक बनाइदियो। छोराको चर्चा एकाएक चुलिएपछि बुवा तेजेन्द्र हौसिएर पढिरहेको सचिनलाई काठमाडौं लिएर आए। लोकसंगीत कार्यक्रम इन्द्रेणीमा झुल्किएपछि सचिनले मनमात्रै जितेनन्, लोकसंगीत क्षेत्रमा संघर्ष गरेको कलाकारलाई नै उछिनिदिए। 

युट्युबरका लागि गतिलो विषय बनेका सचिनले पहिलोपटक ‘ओठ खोलेर’ बोलको गीतमा स्वर दिए। यसरी सचिनले थुप्रै गीतमा स्वर दिन पाए र भिडियोमा पनि अभिनय गर्न थाले। पढाइका साथै कमाइ पनि राम्रै भइरहेको थियो। 

‘सेतो कपास’, ‘आमाको काख प्यारो छ’, ‘चिया कफी खाने की’, ‘चकचके’, ‘रूमाल खस्छ की’, जस्ता गीत गाएका सचिनले नेपालमा चर्चित गायक कलाकारसँग काम गरे। तर यसरी रातारात चम्किएका सचिनले स्कुल मात्रै छोड्नु परेन, काठमाडौंबाटै पलायन भएर गाउँ फर्किनुपर्‍यो। 

‘इन्द्रेणी’का सञ्चालक कृष्ण कँडेलले चन्दा उठाएर पढाइदिने वचन दिएपछि ‘इङ्लिस बोर्डिङ स्कल’मा भर्ना भएका थिए, उनी। उनी गाउँ फर्किएपछि उनका बुवा तेजेन्द्र विवादमा तानिए। उनकै कारणले पढ्न नपाएको आशयमा युट्युबरहरुले कन्टेन्ट बनाए। 

‘सचिन परियार किन माग्दै हिँडेका छन्? सचिनका बुवा तेजेन्द्रको स्कुलमै दादागिरी’, शीर्षक राखेर युट्युबर  भोजराज थापाले आफ्नो मेचीकाली खबर युट्युब च्यालनमा भिडियो राखेका छन्। तीन दिन अगाडि जुन २४, २०२२ मा अपलोड भएको यो भिडियो अहिले युट्युब ट्रेन्डिङको नवौं स्थानमा छ।