मंगलबार, असोज ११, २०७९

गीतमार्फत दृष्टिविहीनको एकै स्वर : म मेरो देश खोज्दैछु

राज सरगम  |  काठमाडौं, बुधबार, माघ २६, २०७८

राज सरगम

राज सरगम

बुधबार, माघ २६, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय
तस्बिर : क्रमश: गायिका मेनुका पौडेल, संगीतकार किशोरा अर्याल र प्रेम लिम्बू

१५ वर्षअघि झापाको दुर्गा उच्च माद्यामिक विद्यालय गरमरीमा सँगैसँगै अध्ययन गर्थे, दृष्टिविहीन गायिका मेनुका पौडेल, किशोरा अर्याल र रमेश प्रसाईं। तीनै जना मिल्ने साथी थिए। गीत संगीतप्रति तीनैको रुचि उस्तै थियो। उनीहरू आफूले सुनेका गीतसंगीत र आफूलाई गाउन मन लागेका गीतहरू सुनाउने गर्थे। 

कुरा २०६२/६३ को हो। दशैभर जनआन्दोलन चलेको थियो। जोसँग जे क्षमता छ त्यहीमार्फत आन्दोलनलाई बल पुर्‍याउन खोजिरहेका हुन्थे नागरिकहरूले। कवि लेखकहरू भने आफ्ना शब्दमार्फत आन्दोलनलाई टेवा पुराउँथेँ। ती संघर्षका दिनहरूमा पत्रकार तथा कलाकार रमेश प्रसाईंले पनि समय सापेक्ष गीत लेखेका थिए। लेखेको गीत स्कुलमा पुगेर मेनुका र किशोरालाई दिए। मेनुका र किशोरालाई गीत मन पर्‍यो। किशोराले कम्पोज गर्ने र मेनुकाले गीत गाउने टुंगो लाग्यो। तर, समयले उनीहरूलाई आफ्नै संघर्षमा अल्झिदिएको थियो।

रमेश प्रसाईं पत्रकारका साथै राम्रो वक्ता र कलाकार पनि हुन्। गीत मिठो गाउँछन्। उनै प्रसाईंको शब्दलाई किशोरा गुनगुनाउने कोसिस गर्थिन्। हार्मोनियमका तारहरूमा शब्दलाई भर्न खोज्थिन्। संगीत सिकाइमा रमेशका गीत सहयोगी बन्दै गए किशोरालाई। संगीतको औपचारिक कक्षा लिँदै गइन्। गीतसंगीतलाई ‘प्यासन’ बनाउन थालिन्। अनि किशोराले १५ वर्ष अगाडिको गीत सम्झिन्। कम्पोज गरिन्। साथीहरूलाई सुनाइन्। सबै खुसी भए। त्यसपछि दृष्टिविहीन साथीहरूको समूह मिलेर सोमबार ‘सक्षम नेपाल’ रेकर्डिङ स्टुडियोमा रेकर्ड गराउन सफल भए। 

बाल्यकालको धोको अहिले पुरा भएकोमा उनी खुसी छिन्। उनी भन्छिन्, ‘जहाँ काम गरे पनि यो गीत याद आइरहन्थ्यो। र, १५ वर्षपछि पनि यो गीत पुरानो भएन। त्यसैले गीत रेकर्ड गरेकी हुँ।’

‘अनेकताको गठबन्धनभित्र म मेरो देश खोज्दैछु’ यो गीतलाई संगीत गरेकी किशोरा शास्त्रीय संगीतको विद्यार्थी हुन्। केही गीतमा उनले आफैले आवाज पनि दिएकी छन्। ३२ वर्षीया किशोरा गीतसंगीत बाहेक चाबहिलको ‘भेटघाट रोधी’मा ८ वर्षदेखि गाउँदै आएकी छन्।

बाल्यकालको धोको अहिले पुरा भएकोमा उनी खुसी छिन्। उनी भन्छिन्, ‘जहाँ काम गरे पनि यो गीत याद आइरहन्थ्यो। र, १५ वर्षपछि पनि यो गीत पुरानो भएन। त्यसैले गीत रेकर्ड गरेकी हुँ।’

रमेशको शब्द तथा किशोराका संगीतमा मेनुकाले आवाज दिएकी छन्। मेनुका आफ्नो सांगीतिक यात्रामा सधैँ नयाँ गरिरहन्छिन्। सानैदेखि गीत गाउन थालेकी मेनुकालाई नेपाल आइडलले नेपालभरि चर्चा दिलाएको थियो। दृष्टिविहीन भएर पनि पियानो र थिएटर राउन्ड पार गर्दै टप ११ मा पुग्न सफल भएकी थिइन् उनी।

मेनुकाको सांगीतिक यात्रा त्यत्तिमै सीमित रहेन। भारतीय रियालिटी सो ‘सारेगामप’मा मेनुका ११ स्थान पुग्न सफल भएकी थिइन्। उनले त ‘नेपाली गुडिया’ नामसमेत पाएकी थिइन्। ‘मनले छल गर्दैन’, ‘रङ्ग भित्रको’ ‘जुन टीका लगाएर’, ‘फूलको सुवास भने पनि तिमी’ जस्ता दर्जनौं गीतमा उनले आवाज दिइसकेकी छन्। भन्छिन्, ‘देशभक्ति गीत पहिलो पटक गाएँ। यो गीत गाउने झापामै रहर लागेको थियो। तर, ती दिनमा हामी सिक्दै थियौं। र, सकेनौं।’

 २९ वर्षीय दुलाल पनि झापाकै हुन्। संगीत संयोजक बाहेक उनी कोटेश्वरको पञ्चेबाजा दोहोरी साँझमा पनि गीत गाउँथें। दुलाल विशेष गरी ‘अक्टोप्याट’ बजाउँछन्। ढोलक बजाउनु पनि उनको रुचि हो।

हालै फाइनल भएको ‘सारेगाम लिटल च्याम्प’मा मेनुकाले जुरी मेम्बरको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। मेनुका भन्छिन्, ‘दृष्टिविहीनहरू पनि सक्षम छन् भन्ने सन्देश जाओस् लागेर दृष्टिविहीन साथीहरू मिलेरै काम गरिएको हो।’

यो गीतमा तीन जना दृष्टिविहीनको मात्रै योगदान छैन। यस गीतलाई संयोजन गरेको हुन् दृष्टिविहीन डिल्लीराम दुलाल र सुरज आचार्यले। २९ वर्षीय दुलाल पनि झापाकै हुन्। संगीत संयोजक बाहेक उनी कोटेश्वरको पञ्चेबाजा दोहोरी साँझमा पनि गीत गाउँथें। दुलाल विशेष गरी ‘अक्टोप्याट’ बजाउँछन्। ढोलक बजाउनु पनि उनको रुचि हो।

दोहोरी साँझमा मात्रै नभएर पुराण तथा यज्ञमा आयोजना हुने भजनकीर्तनजस्ता कार्यक्रममा पनि सहभागी हुन्छन्। उनका साथी सुरज पनि दृष्टिविहीन हुन्। उनी पनि दोहोरी साँझमा गीत गाउँदै बचेको समय संगीत संयोजन गर्छन्। संगीत संयोजक डिल्लीराम भन्छन्, ‘तीन दिन लगाएर एरेन्ज गरेका थियौं। सबैजना दृष्टिविहीनसाथीको साथ र सहयोगले एरेन्ज गर्न पाउँदा पनि खुसी छु।’

यस गीतका लागि दृष्टिविहीन तबला वादक ईश्वर बलामीले तबला बजाएका छन्। गीतमा केही बाजा अझैं हाल्नुपर्ने छ। ती बाजा बजाउने पनि दृष्टिविहीन साथीकै सहयोग लिने सोच रहेको बताइन् संगीतकार किशोरा अर्यालले। ‘हामी दृष्टिविहीन साथीहरू मिलेर प्रयास गरेको हौं’, उनले भनिन्, ‘हाम्रो प्रयासले अन्य दृष्टिविहीन साथीहरूलाई हौसला प्रदान गर्छ।’

पछिल्लो समय नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा दृष्टिविहीन कलाकारहरूको पनि उपस्थित बाक्लिँदै गएको छ। उनीहरू आफ्नै टिम बनाएर यसरी गीतसंगीत निकाल्नु प्रशंसनीय छ।


प्रकाशित: February 9, 2022 | 09:11:47 काठमाडौं, बुधबार, माघ २६, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

चीनमा सैन्य 'कू' को हल्ला, राष्ट्रपति सी नजरबन्दमा छन् त?

सोसल मिडियामा भने सीबारे अनेकन 'हल्ला' भइरहेका छन्। चीनियाँ राष्ट्रपति सीलाई वास्तवमा के भएको भन्‍ने कुरालाई सहजै भन्‍न सकिँदैन।

समान अवसरको मागसहित शेखर समूहले खवरदारी सभा गर्ने

नेपाली कांग्रेसको डा. शेखर कोइराला समूहले पार्टीभित्र समान अवसर र न्यायका लागि खवरदारी सभा आयोजना गर्ने भएको छ।

लेखक केशव दाहालको 'माधवी ओ माधवी' सार्वजनिक

'मोक्षभूमि' उपन्यासका लेखक केशव दाहालको गैरआख्यान निर्बन्ध लेखन संगालो 'माधवी ओ माधवी' शुक्रबार विमोचन गरिएको छ।

काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्र : पुराना दललाई स्वतन्त्र र नयाँ दल चुनौती

स्वतन्त्रदेखि झिनामसिनाका पार्टीबाट उम्मेदवारी घोषणा गरिएपछि संघीय राजधानीसमेत रहेको काठमाडौंका १० निर्वाचन क्षेत्रमा ठूला दलहरूलाई चुनाव जित्न गठबन्धनको भर। गठबन्धन गर्दा कांग्रेसको सुरक्षित किल्ला अन्य दललाई सुम्पिनुपर्ने बाध्यता।

वित्तीय संघीयता मजबुत बनाउन राजनीतिक र प्रशासनिक इच्छाशक्ति आवश्यक

राजस्व बाँडफाँटका कतिपय मुद्दामा केन्द्र, प्रदेश र स्थानीयबीच समन्वय अभाव देखिन्छ। यसका लागि वित्तीय हस्तान्तरण ऐनमा केही संशोधन गरेर अगाडि बढ्न आवश्यक छ।

कार्यकालपछि राष्ट्रपति भण्डारीले राजनीतिक नेतृत्व गरे अति राम्रो : गोकुल बाँस्कोटा

बिहीबार ट्विट गर्दै बाँस्कोटाले पूर्वराष्ट्रपतिले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने कानुनी व्यवस्था नरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपतिलाई राजनीतिक नेतृत्व लिन सुझाव दिएका हुन्।

ब्याजदर बढेपछि व्यापारी र बैंकर्सबीच द्वन्द्व, हस्तक्षेप नगर्ने पक्षमा राष्ट्र बैंक

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ब्याजदर बढाएको विषयमा निजी क्षेत्रका उद्योगी र व्यापारी असन्तुष्ट छन्। निक्षेपको ब्याज बढाउँदा कर्जाको पनि ब्याज बढ्ने भएकाले त्यसले उद्योग र व्यापार सञ्चालनमा नकारात्मक असर पार्ने भन्दै उनीहरू असन्तुष्ट बनेका हुन्।

निधिले छोडे पनि धनुषा-३ मा गठबन्धनको हानाथाप, को बन्ला जुलीको प्रतिस्पर्धी?

उता २०७४ सालमा धनुषा ३ बाट निर्वाचित सांसद एंव लोसपाका वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रने तयारीमा छन् भने लालकिशोर साह, जितेन्द्रकुमार यादव, विजयकुमार भगत र सर्वजित ठाकुरको नाम सिफारिस गरेको छ।

प्रेमगीत–३ लाई लिएर किन आयो चलचित्र क्षेत्रमा हलचल?

‘प्रेमगीत–३’लाई लिएर नेपाली फिल्मकर्मीहरू विभाजित भएका छन्। कोही हिन्दी भर्सनलाई नेपाली फिल्मसरह कर छुट दिनुपर्ने र कोही दिन नहुने पक्षमा उभिएका छन्।

सरकारको आग्रह लत्याउँदै सीपीसीको सुरक्षा रणनीति बैठकमा राष्ट्रपति भण्डारी सहभागी

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले बुधबार आयोजना गरेको भर्चुअल सम्मेलनमा राष्ट्रपति भण्डारीले रेकर्डेड भिडियो सन्देश पठाएको राष्ट्रपति कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
संगीत

संगीतकार सुनामको निधन

भाउजू, आमा, दाजुभाइ, बन्धन, चाहनाजस्ता नेपाली चलचित्रमा कालजयी संगीत दिएका सुनामले सेक्सोफोन बाजालाई वाद्यवादनका रूपमा स्थापित गरेका गरे।
नेपाल समय
संगीत

मञ्जुलका ५ दशक पुराना शब्दमा नेपथ्य स्वर

यी शब्द रचना गर्दा मञ्जुल केवल १९ वर्षका थिए। त्यसको निकैपछि मात्र यसले पुस्तकाकारमा सार्वजनिक हुने मौका पायो। तिनै शब्दलाई नेपथ्य ब्यान्डका मुख्य गायक तथा अगुवा अमृत गुरुङले आफ्नै स्वादमा पस्केपछि अब यो ब्यान्डकै ताजा गीत बन्न पुगेको छ।
नेपाल समय
संगीत

दशरथ रंगशालामा ‘दसैं फेस्ट’ हुने

हिन्दूहरुको महान चाड बडा दसैँको अवसरमा काठमाण्डौंको दशरथ रङ्गशालामा साङ्गीतिक महोत्सवको आयोजना हुने भएको छ।
नेपाल समय
संगीत

'ऐना झ्यालको पुतली' गीतमा 'जमुनीको छोरो'को कथा सुनाउँदै

रेडियो नेपाल तथा एफएममा बज्दै आएको यही बाल गीतलाई निर्माण टिमले फिल्मको ओर्जिनल साउन्ड ट्रयाक (ओएसटी)को रुपमा सार्वजनिक गरेको हो।
नेपाल समय
संगीत

आर्टमाण्डुको म्युजिकल प्ले 'बाँचुन्जेल हाँसखेल मरेसी तास खेल' सार्वजनिक

आर्टमाण्डू नेपालको प्रस्तुति रहेको 'बाँचुन्जेल हाँसखेल मरेसी तास खेल' गीतको भिडियो सार्वजनिक भएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना