बिहीबार, भदौ २, २०७९

'मानवताको सहर' बुटवलमा दलितले कोठा भाडा पाउँदैनन्

विनोद परियार  |  काठमाडौं, शुक्रबार, असार १०, २०७९

विनोद परियार

विनोद परियार

शुक्रबार, असार १०, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

बुटवल– बुटवल उपमहानगरपालिकाले बुधबार सार्वजनिक गरेको नीति तथा कार्यक्रममा भनिएको छ– ‘बुटवल उपमहानगर मानवताको सहर।’ तर, उपमहानगरले नीति कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको भोलिपल्ट अर्थात बिहीबार यही मानवताको सहरमा कथित तल्लो जात भन्दै कोठा भाडाबाट बञ्चित हुनुपरेको घटना सार्वजनिक भएको छ। 

जातका आधारमा हुने विभेदलाई कानुनले निषेध गरेको र बुटवलमा मानव भएर बाँच्न मानवताको सहर नारा तय गरिए पनि त्यसैलाई खिल्ली उडाउँदै जातीय भेदभावको घटना सार्वजनिक भएको हो। 

बुटवल उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ११ देवीनगर नरजय पथमा दलित भएकै कारण पाल्पा रैनादेवी छहरा–३ डाँडागाउँकी सुमित्रा बेवारे बैना गरिसकेको कोठा भाडाबाट बञ्चित भएकी हुन्। सोमबार नरजय पथमा तिलकुमारी प्रधानले सुमित्रासँग २ वटा कोठा भाडामा दिने गरी १० हजार रुपैयाँ बैना लिएकी थिइन्। तीन महिनादेखि बुटवलमा छोराछोरीलाई राखेर पढाउनका लागि भाडामा कोठा खोजेकी हुन् सुमित्राले। तर, जातकै कारणले कोठा नपाएपछि नाताले देवर पर्ने अमृत बेवारेलाई कोठा खोज्न भनेकी थिइन्। 

गत सोमबार नातेदारको नजिकै कोठा पाएपछि खुशी भएकी सुमित्राले बिहीबार सामानसहित सर्न पुग्दा तल्लो जात भन्दै घर भाडाबाट बञ्चित हुनुपरेको दुखेसो पोखिन्। ‘भर्खर घर बनेको रहेछ, राम्रो मान्छे हुनु हुँदोरहेछ भनेर आमाले भन्नुभयो,’ सुमित्राले भनिन्, ‘धरौटी र बैना दिनुपर्छ भनेर मैलै १० हजार  दिएँ, तर सामान लिएर कोठा सर्न पुग्दा सुनार भन्ने थाहा पाएर दिन नमिल्ने भन्नुभयो।’

जातका आधारमा हुने विभेदलाई कानुनले निषेध गरेको र बुटवलमा मानव भएर बाँच्न मानवताको सहर नारा तय गरिए पनि त्यसैलाई खिल्ली उडाउँदै जातीय भेदभावको घटना सार्वजनिक भएको हो। 

आफूले पैसा चल्ने तर पानी नचल्ने जात भन्दै घर भाडा नदिने भनेको सुन्दा साह्रै चित्त दुखेको उनले सुनाइन्। सुमित्राले मासिक १० हजार भाडा दिने गरी घरधनी प्रधानसँग सम्झौता गरेकी थिइन्। ‘बुटवल जस्तो सहरमा दलित भएकै कारण कोठा नपाउने अवस्थाले म अचम्मित भएँ,’ सुमित्राका देवर पर्ने अमृत बेवारेले भने, ‘मैलै नै कोठा खोजेको हो, सर्ने दिन जात के हो भन्दा सुनार हो भनेपछि एकाएक कोठा दिन सक्दिन, कुलले सहन्न भन्नुभयो।’ उनले जातको आधारमा बैना लिएर कोठाभाडमा नदिने कुराले समाज कहाँ रहेछ भन्ने प्रश्न उब्जाएको बताए। 

बिहीबार बिहान ७ बजेतिर घटना भएपछि सुमित्राको परिवारले आफूहरुमाथि विभेद भएको बताएपछि जागृति टोल विकास समितिको अग्रसरतामा प्रधानलाई माफी मगाइएको छ।

आमा तिलकुमारी प्रधान र उनकी छोरी सीता प्रधान दुवैले माफी माग्दै अबदेखि विभेद नगर्ने बताएका छन्। प्रधानले  लिखित सहमतिमा आफूले जातीय भेदभाव गरेको भन्दै अब आइन्दा यस्तो विभेद नगर्ने बताएकी छन्। उनले सुमित्रासँग बैनाबापत लिएको १० हजार फिर्ता गर्दै टोल विकास समिति र केही दलित अधिकारकर्मीको रोहवरमा ५ हजार क्षतिपूर्तिसमेत दिएकी छन्।

जातका आधारमा गरिने भेदभावलाई सरकारवादी मुद्दाका रुपमा अघि बढाउने गरी छुट्टै जातीय भेदभाव छुवाछूत र कसुर सजाय ऐन २०६८ जारी गरिएको छ।

बुटवलमा जात सोधेर मात्रै कोठा भाडामा लगाउने यो घटनाले बुटवलवासीलाई नै लज्जित बनाएको दलित अगुवा जुद्ध विश्वकर्माको भनाइ छ। उनले दलितहरु पलपलमा विभेद भोग्न बाध्य भएकाले यो घटनाले बुटवल विभेदमुक्त र मानवताको सहर अझै बन्न नसकेको पुष्टि गरेको बताए। विश्वकर्माले प्रधानले कोठा भाडा नदिएर कानुनको उल्लघन गरेको बताउँदै टोल विकास समिति र पिडकले गल्ती महसुस गरेर एक पटक सुध्रन मौका माग गरेकाले सहमति गराइएको बताए। 

पेस्की बुझेकी सीता प्रधानले  ‘तल्लो जात’ भन्दै सुमित्रा बेवारेलाई घर भाडा नदिएको घटना पहिलो भने नरहेको बताउँछन् परियार सेवा समाज रुपन्देहीका अध्यक्ष लोकबहादुर नेपाली। २०५८ सालमा बुटवल उपमहानगरको सक्रियतामा छुवाछूतमुक्त बुटवल भनेर घोषणा गरिएको थियो। तर, बुटवलमा २ दशकअघिकै अवस्थाको विभेद देखिने गरेको नेपालीले बताए। ‘बुटवलमा जात नसोधी कोठा भाडामा पाउनै मुस्किल भयो, प्रत्यक्ष सोध्न नसके पनि घुमाएर जात थाहा पाएपछि मात्रै कोठा भाडामा दिइन्छ,’ नेपालीले भने, ‘हुँदाहुँदा अहिले त दलितहरुको बस्तीमा जग्गा नकिन्ने, दलितहरुको घर पनि नबिक्ने समस्या देखिएको छ।’ उनका अनुसार सरकारी कर्मचारी, सांसद, सरकारी कर्मचारी, अधिकारकर्मीले समेत बुटवलमा कोठा भाडामा पाउन मुस्किल हुने गरेको छ। 

बुटवलमा जात सोधेर मात्रै कोठा भाडामा लगाउने यो घटनाले बुटवलबासीलाई नै लज्जित बनाएको दलित अगुवा जुद्ध विश्वकर्माको भनाइ छ।

बुटवलमा जात सोधेर मात्रै घर भाडा दिने समस्या दैनिक रुपमा दोहोरिने घटना भएकाले उपमहानगरले यस्ता घटनालाई रोक्न विशेष कार्यक्रम ल्याउन उनको माग छ। बुटवल सहर शिक्षित र सभ्य हुँदै जानुपर्नेमा पछाडि फर्केको उनी बताउँछन्। बुटवल उपमहानगरका उपप्रमुख सावित्रादेवी अर्यालले जातका आधारमा कसैले पनि विभेद गर्न नपाउने बताउँदै घटनाका बारेमा बुझ्ने बताइन्। 

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग लुम्बिनी प्रदेशका प्रमुख सन्तोष आचार्यले कसैले पनि जात, धर्म, लिंग, वर्णका आधारमा घर भाडामा दिने र नदिने काम गरे त्यो कानुन विपरीत हुने भन्दै मानव अधिकारको समेत गम्भिर उल्लंघन भएको बताए। उनले सभ्य समाजमा यस्ता खालका घटना हुनु भनेकै लज्जाको विषय भएको बताए। 

जातका आधारमा गरिने भेदभावलाई सरकारवादी मुद्दाका रुपमा अघि बढाउने गरी छुट्टै जातीय भेदभाव छुवाछूत र कसुर सजाय ऐन २०६८ जारी गरिएको छ। ऐन अनुसार जातीय भेदभावका घटनामा ३ हजारदेखि ३ लाख र एक महिनादेखि ३ वर्षसम्मको कैद सजायको व्यवस्था गरिएको छ। 



प्रकाशित: June 24, 2022 | 14:59:14 काठमाडौं, शुक्रबार, असार १०, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

कांग्रेस केन्द्रीय समितिमा थपिँदै आठ महिला

संविधानअनुसार अहिले कांग्रेसको केन्द्रीय समितिमा महिलाको संख्या ३३ प्रतिशत नपुगेका कारण ३३ प्रतिशत पु¥याउन आठ जनालाई केन्द्रीय समितिमा मनोनयन गर्न लागिएको हो।

पञ्चायती व्यवस्थाका हार्डलाइनर मरीचमानको अविचलित राष्ट्रवाद

तीन दशक लामो पञ्चायती व्यवस्थाका अन्तिम प्रधानमन्त्री मरीचमान सिंह २०४६ को बहुदलीय व्यवस्थाका कारण राजा वीरेन्द्रबाट बर्खास्तीमा परे। त्यो समय कसैसँग नझुक्ने अडान लिएर बसेका मरीचमान भारतको नाकाबन्दी, जनआन्दोलनको उभारलगायत यिनै र यस्तै घटनाक्रमले कतै नायक बने, कतै खलनायक।

आरजुबारे देउवाको त्यो वचन तर यो प्रयास!

पार्टी सञ्चालनका सन्दर्भमा होस् वा सरकार सञ्चालनमै पनि किन नहोस्, आरजु हावी भइरहेकी छन्। यसलाई राजनीतिक जानकारहरुले देउवाको उत्तराधिकारी हुने प्रयासका रुपमा बुझेको देखिन्छ।

प्रचण्डसामु बाबुरामको 'बाध्यात्मक शरण'

सात वर्षअघि माओवादी विचारधाराको औचित्य समाप्त भएको घोषणा गरेर कम्युनिस्ट विचारधारा पूर्ण रूपमा त्यागेको बताएका बाबुराम नयाँ पार्टी खोलेर पनि राजनीति उँभो लाग्ने छनक नदेखिएपछि प्रचण्डतिरै लहसिनुपर्ने बाध्यतामा पुगेका छन्।

२०७४ मा जसले जिताए, तिनै बन्नेछन् विष्णु पौडेलको तगारो

रुपन्देहीको निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ बाट लगातार पछिल्ला ३ निर्वाचन जितेका विष्णु पौडेल नै एमालेबाट निर्विकल्प उम्मेदवार हुन्। पौडेलले २०६४, २०७० र २०७४ को निर्वाचनमा क्रमशः भक्ति पाण्डे, डा. बाबुराम भट्टराई र युवराज गिरीलाई हराएका थिए।

राष्ट्रपतिद्वारा नागरिकता विधेयक फिर्ता : अब के हुन्छ?

यसअघि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ल्याएको नागरिकता अध्यादेश भने जारी गरेकी थिइन्। असंवैधानिक रुपमा संसद् विघटन गर्दै ल्याएको नागरिकता अध्यादेश जारी गरेकी राष्ट्रपति भण्डारीले संसद्‌बाट पारित गरेको विधेयक भने फिर्ता गरेकी हुन्।

तालाबन्दी र तोडफोडले बिगारेको त्रिवि : माग एउटा, नियत अर्कै!

पछिल्लो समय भने तालाबन्दी राजनीतिक पाटोसँग भन्दा पनि लेनदेनको पाटोसँग जोडिएको उपप्राध्यापक रेशम थापा बताउँछन्। ‘पहिला राजनीतिक कारण हुन सक्थ्यो। तर, हिजोआज यो बिल्कुल आर्थिक पाटोसँग जोडिएको छ। लनेदेनको कुरा मिले ताला खुल्छ। नत्र लागिबस्छ,’ थापाले भने।

नयाँ तलबमान र ग्रेड लागू गर्ने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय

सरकारले सबै राष्ट्र सेवक कर्मचारीहरूको नयाँ तलबमान र ग्रेड स्वीकृत गरेको छ।

यी ३२ निर्वाचन क्षेत्र, जहाँ गठबन्धनलाई पर्न सक्छ सिट बाँडफाँटमा सकस

२०७४ मा बाम गठबन्धन बनाएर संघीय सांसद भएकाहरू दल बदल र पाँच दलीय गठबन्धनभित्र समेटिएपछि आउँदो चुनावमा कांग्रेसका आकांक्षी उम्मेदवार र सत्ता साझेदार दलका नेताहरू आ–आफ्नो दाबीसहित टिकटका लागि दौडधुप गर्दै छन्।

यी कांग्रेस नेता जो अहिले गुमनाम छन्

गुमनाम नेताको अग्रपंक्तिमा छन्- पूर्वमहामन्त्री तारानाथ रानाभाट, केबी गुरुङ, पूर्वमन्त्री बलदेब शर्मा मजगैया, विनयध्वज चन्द।

थप समाचार

नेपाल समय
लुम्बिनी

रुपन्देही उद्योग संघले स्थापना गर्‍यो रोजगार सूचना केन्द्र

लुम्बिनी प्रदेश सरकार उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, बुटवल उपमहानगरपालिकासँगको सहकार्यमा सूचना केन्द्र स्थापना गरिएको हो।
नेपाल समय
लुम्बिनी

रुपन्देही उद्योग संघद्वारा रोजगार सूचना केन्द्र स्थापना

लुम्बिनी प्रदेश सरकार उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, बुटवल उपमहानगरपालिकासँगको सहकार्यमा सूचना केन्द्र स्थापना गरिएको हो।
नेपाल समय
लुम्बिनी

स्वास्थ्य सेवाको 'हब' नेपालगञ्जमा बढ्दैछ मातृ मृत्युदर

बाँकेको नेपालगञ्ज सिंगो पश्चिम नेपालको स्वास्थ्य उपचारका लागि हब मानिन्छ। बाँके आफैंमा पनि सुगम जिल्ला हो। यातायातको हिसाबले कुनै त्यस्तो गाउँ छैन जहाँ सडक नपुगेको होस्, सवारीका साधनहरु नपुगेको होस्। तर यही सुगम क्षेत्रका सुत्केरीहरुले अकालमै मृत्युवरण गर्नुपरेका थुप्रै उदाहरण छन्।
नेपाल समय
लुम्बिनी

लुम्बिनी अस्पतालमा बन्‍यो १५० शय्याको छुट्टै प्रसूति भवन

कार्यक्रममा बोल्दै सहरी विकास मन्त्री मेटमणी चौधरीले प्रसूति भवनले बुटवल र यसआपासका बिरामीहरुलाई ठूलो राहात पुग्‍ने बताए। उनले भवनको अधिकतम उपयोग गर्न अस्पताललाई आग्रह गरे। अस्पतालले बिरामीहरुलाई सहज रुपमा सर्वसुलभ र गुणस्तरीय सेवा दिनुपर्ने मन्त्री चौधरीले बताए ।
नेपाल समय
लुम्बिनी

पत्रकार पोखरेलको बुटवलमा अन्त्येष्टि

पञ्चायतकालबाटै पत्रकारितामा सक्रिय प्रेस स्वतन्त्रता सेनानी वरिष्ठ पत्रकार वसन्त पोखरेलको ६८ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना