बुधबार, माघ २५, २०७९

घाँस बिक्री हुन छाडेपछि संकटमा घसियारन समुदाय

नेपाल समय  |  काठमाडौं, सोमबार, कार्तिक ८, २०७८

नेपाल समय

नेपाल समय

सोमबार, कार्तिक ८, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

नेपालगञ्‍ज- नेपालगञ्‍ज उप–महानगरपालिका–८ कि रुपरानी केवटको दैनिकी घाँस खोज्दै बित्ने गरेको छ। घाँस खोज्नकै लागि उनी कहिले नेपालगञ्जका विभिन्न टोलटोलमा भौतारिने गरेकी छन्। अरूको घरआँगन र सार्वजनिक स्थलबाट काटेर ल्याएको घाँस बिक्री गरेको रकमबाटै उनको दैनिकी गुजारा चल्ने गरेको छ। 

के जाडो, के घाम, के पानी, के शीत बाह्रै महिना घाँस काटेर बिक्री गर्नु उनको दैनिकी नै बनेको छ। ‘१२ जनाको परिवार छ। छोराले मोटरसाइकल धुने काम गर्छ। छोरीले अरुको घरमा गएर घरेलु काम गर्छे। घाँस पाइन छोड्यो। दिनभरी खोजेर जम्मा गरेको घाँस पचासदेखि सय रुपैयाँमा पनि बिक्दैन। घाँस काटेर गुजारा चल्न पनि गाह्रो हुन थाल्यो’, मलिन अनुहार लगाउँदै उनले दुखेसो पाेखिन्। 

उनकै छिमेकी छोटाना केवटको दैनिकी पनि रुपरानीको दैनिकीभन्दा खासै फरक छैन। घाँस बेचेर जीवन चलाउन उनलाई आजभोलि कठिन हुन थालेको छ। उनी कति वर्षकी भइन् र कहिलेदेखि घाँस काट्न सुरु गरिन् भन्ने कुरा स्वयं उनलाई सम्झनासम्म छैन। ‘पहिले पहिले बढी जसो घाँस टाँगा चालकले घोडाका लागि भनेर किन्थे, तर अहिले त्यतिखेरको जस्तो टाँगा चल्दैनन्। घाँस हुने ठाउँमा महल ठडिएका छन्। भनेको जस्तो घाँस पनि पाइन छोड्यो, आजभोलि गुजारा चलाउ नै मुस्किल छ’,  उनले निराश हुँदै भनिन्।

पहिला घाँसको लागि मानिसहरूको तँछाडमछाड हुने गरेको स्मरण गर्दै उनले भनिन्, ‘ पहिला नेपालगञ्जमा सवारीको साधन घोडाले तान्ने टाँगा मात्र थियो। अहिले टाँगा विस्तापित भएर टाँगाको ठाँउ अटो, ई-रिक्सा र नगरबसले लियो। टाँगा तान्ने घोडा पाल्नेहरूले अटो र ई-रिक्सा चलाउन थालेपछि घाँसको खपत कम भयो। खपत कम हुँदा घाँसको मूल्यपनि पाइन छाडेको छ।’

घसियारा समुदायका महिला र किशोरीहरू मात्र नभई ससाना बालिकाहरू पनि विद्यालय जानुको साटो घाँस खोज्न जानु उनीहरूको बाध्यता हो। यसै समुदायकी नन्दनी केवट ९ वर्षकी मात्रै भइन्। कलम समाउने बेला उनका कलिला हातहरू घाँस खोज्न र खोजेको घाँस मिलाइरहेका देखिन्छन्। उनलाई कलम र कापीबारे थाहै छैन। दिनभरिमा ५० रुपैंयासम्मको घाँस बेचेको दिन उनको सबैभन्दा खुसीको दिन हुन्छ। नन्दनी मात्र होइन उनी जस्ता थुप्रै बालिकाहरूको दैनिकी प्राय:जसाे यस्तै हुन्छ।

घाँसको बिक्री घट्न थालेपछि याे समुदायका महिला अहिले अरूका घरमा भाडा माझ्ने, दुनाटपरी बनाउने र सरसफाइको काम गर्न थालेको सोममती केवटले बताइन्। उनले भनिन, ‘घाँस काटेर मात्रै जीवन निर्वाह गर्ने हाम्रो समुदायका लागि पछिल्लो समय कठिन बन्दै गएको छ। पुर्खौदेखि जानेको सिप यही हो। पढाइलेखाइ छैन, अब त भोकै मनु पर्ने अवस्था आउन लागेपछि दुना टपरी बनाउने र सरसफाइको काम गर्न थालेका छौँ।’

रुपारानी, छोटना, नन्दनी र सोममती त प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन्। उनीजस्ता नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका- ८ र १३ मा घसियारन समुदाय बस्दै आएका छन्। उनीहरूको पुर्खाैली पेसा भनेको घाँस काटेर बेच्ने हो। तर, जीवन निर्वाहको पहिलो र मुख्य स्राेत घाँस भए पनि मानिसहरू यन्त्रमा भरपर्दा पशु पाल्नसमेत छाडेको कारण घाँसको खपत र माग घट्दै जाँदा समस्या सुरु भएको छ । उनीहरू आफूहरूको जीवनयापनको लागि वैकल्पिक रोजगारीको लागि स्थानीय सरकारले व्यवस्थापन गर्न पर्ने माग राख्छन्।

उसो त स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि आइसकेपछि पनि कुनै सुविधा नपाएको गुनासो उनीहरूको छ। नेपालगञ्ज–८ का वडा अध्यक्ष सुरेन्द्र गुप्ताले घसियारन समुदायको लागि, सार्वजनिक शौचालय र स्नान घर बनाइसकेको जानकारी दिँदै अब छिट्टै सञ्चालनमा ल्याइने तयारी वडाले गरेको बताए। वडा अध्यक्ष गुप्ताले घाँसमण्डी रहेको आधा जमिनमा उनीहरूका लागि सांस्कृतिक कार्य विवाह मण्डप, पूजा गर्ने सामूहिक सभाहल बनाउने लगायतका योजनाअघि सारेको जानकारी दिए।

नेपालगञ्ज उपमहानगरका उपप्रमुख उमा थापामगरले घसियारनहरूका लागि नगरले जनचेतनामुलक कार्यक्रम गरि उनीहरूको पुर्ख्यौली पेसा संरक्षण गर्दै सिपमुलक तालिमको व्यवस्था गर्ने, आगामी वर्षहरूबाट सो समुदायका बालबालिकाको उच्च शिक्षाका लागि केही न केही विकल्पअघि सार्ने तयारी भएको बताइन्।

नेपालगञ्जको वडा नम्बर ८ मा २६ र वडा नम्बर १३ मा ३९ परिवार गरी करिब ६५ परिवार घसियारन समुदायको बसोबास छ। यो परिवारका पुरुष दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने गर्दछन्। यो समुदाय विपन्न तथा लोपोन्मुख समुदायमा पर्दछ। सम्बन्धित वडा र पालिकाले यो समुदायका लागि उत्पादनमूलक र प्रभावकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न नसक्दा यो समुदाय झनै ओझेलमा परेको छ। -रुद्र सुवेदी / न्युज कारखाना 


प्रकाशित: October 25, 2021 | 21:00:00 काठमाडौं, सोमबार, कार्तिक ८, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

अनाथालय प्रमुख नै बलात्कारी !

बालिका बलात्कारको आरोपमा चन्द गत माघ १७ गते अनाथालयबाटै पक्राउ परेका हुन्।

सरकारबाट बाहिरिएका रास्वपाका मन्त्रीले किन गरेनन् पत्रकार सम्मेलन?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) आइतबार नै सरकारबाट बाहिरिसकेको छ।

संसद् भवन अगाडि भिख माग्दै बालिका

अकासेपुलमा भिख माग्नका लागि राखिएकी एक अबोध बालिका

मिडियामाथि आक्रोशित रविले जे बोले…

आइतबार सरकारमा रहने वा बस्ने विषयमा भएको छलफलमा पार्टीले सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेको छ। सरकारबाट बाहिरिने निर्णय सुनाउँदै पत्रकार सम्मेलन गरेका रविले भने सबै झोंक मिडियामाथि पोखेका छन्।

आउने चुनावमा बहुमत ल्याएर प्रधानमन्त्री हुन्छु: रवि

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले आगामी चुनावमा आफ्नो पार्टीले बहुमत ल्याउने र आफू प्रधानमन्त्री हुने उद्घोष गरेका छन्

नारायणकाजीसँग मन्त्रालय साटफेरको चर्चा, मान्लान् रवि?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सरकारमा रहने कि बाहिरिने चर्चा चलिरहेको समयमा सत्ता गठबन्धन दलभित्र पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय दिएर मनाउने तयारी भएको बताइएको छ।

फ्यानको मायाले रोइन् ‘पठान’की दीपिका

फिल्म सफल भएपछि निर्माता तथा कलाकार उत्साहित छन्।

रास्वपालाई गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने प्रधानमन्त्री प्रचण्डको संकेत

पार्टी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको स्थायी कमिटी बैठकबाट बाहिरिने क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले रास्वपाले उठाएको विषय समाधान हुने बताएर गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने संकेत गरेका हुन्।

दलका कार्यकर्ता प्राज्ञ भएपछि योग्य कलाकारले कहिले पाउने अवसर?

राजनीतिमा चासो नदिने स्रष्टाप्रति राज्यले दायित्व बिर्सिंदा सहरमा कलाकार डिप्रेसनबाट गुज्रिनुपरेको र गाउँमा हराउनुपरेको वा खाडी मुलुक पलायन हुनुपर्ने अवस्था छ। कला र गलाका लागि सिर्जिएका चलचित्र विकास बोर्ड, प्रज्ञा प्रतिष्ठानलगायतका संस्था राजनीतिमय भएपछि स्रष्टाहरू ओझेल पर्दै छन्।

तत्काल पानी पर्ने सम्भावना छैन, आज काठमाडौंको तापक्रम कति?

देशैभर तत्काल पानी पर्ने सम्भावना नरहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
लुम्बिनी

तुलसीपुरमा वडाले किसानलाई जग्गा दिने

वडाले उत्तरधारा जलाशय निर्माण गरिसकेकाले त्यस आसपासको २० बिघा जग्गा लिजमा लिएर किसानलाई उत्पादनका लागि उपलब्ध गराउने तयारी रहेको वडाध्यक्ष मानबहादुर रावतले बताए।
नेपाल समय
लुम्बिनी

आफैंले बनाएको बाटो

यहाँ पुल नभएका कारण पानी कम भएको समयमा बर्सेनि अस्थायी बाटोबाट मानिस नदी वारपार गर्ने गर्दछन् ।
नेपाल समय
लुम्बिनी

हात्तीको आतंक

बर्दियाको मधुवन नगरपालिका वडा नं. १ सूर्यपटुवामा सामुदायिक वनबाट आएका जंगली हात्तीले भत्काएको स्थानीयको घर।
नेपाल समय
लुम्बिनी

दादुरा प्रभावित क्षेत्रमा पुगे स्वास्थ्यमन्त्री

सुरुमा दादुरा देखिएको र एक बालकको मृत्यु भएको नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका वडा नं. ५ मा पुगेर मन्त्री गिरीले घरघरमा पुगेर बालबालिकालाई खोप लगाउन आग्रह गरे।
नेपाल समय
लुम्बिनी

लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री गिरीले आज विश्वासको मत लिने

लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री लिला गिरीले बिहीबार विश्वासको मत लिने भएका छन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com

विज्ञापनको लागी

Charu shrestha 9841428229 Yubaraj Khatiwada 9801146990
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना