बिहीबार, माघ १९, २०७९

विमान र चालकलाई दोष दिने होइन, नियामक बलियो हुनुपर्छः वरिष्ठ क्याप्टेन कुमार पाण्डेय [अन्तर्वार्ता]

यज्ञराज जोशी  |  काठमाडौं, बिहीबार, माघ ५, २०७९

यज्ञराज जोशी

यज्ञराज जोशी

बिहीबार, माघ ५, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

गत आइतबार पोखरामा ७२ जनाको ज्यान जानेगरी भएको विमान दुर्घटनाले एक पटक फेरि सबैलाई झस्काइदिएको छ। यती एयरलाइन्सको ९ एन–एएनसी जहाज पोखरा विमानस्थलमा अवतरण हुनै लाग्दा दुर्घटनामा परेको थियो। त्यसपछि नेपाली आकाश र उड्डयन क्षेत्रलाई लिएर आम जनमानसमा त्रास फैलिएको छ। कतिपयले पुराना विमानका कारण नेपालमा दुर्घटना हुने क्रम बढ्दो रहेको बताइरहेका छन् त कतिपयले नेपाली आकाश नै सुरक्षित नरहेको तर्क गरिरहेका छन्। कतिपयले चालकलाई नै पनि दोष दिने गरेको पाइन्छ। आखिर विमान दुर्घटनाको प्रमुख कारण के हो? यसै विषयमा केन्द्रित रहेर नेपाल समयका लागि यज्ञराज जोशीले करिब १६ वर्ष विदेशी आकाश नेपालीमा जहाज उडाएका वरिष्ठ क्याप्टेन कुमार पाण्डेयसँग संवाद गरेका छन्।

विमान दुर्घटना हुँदा हामी सबै ताते पनि एक–दुई दिनमै सेलाउँछौं। पोखरा विमान दुर्घटनापछि थुप्रै प्रश्न उठिरहेका छन्। नेपाली आकाश कति सुरक्षित छ?
कतिपय सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा तथ्यबिनाका कुराहरू आइरहेका छन्। विभिन्न अफवाह फैलिरहेका छन्। सबै नेपाली नागरिकलाई ती अफवाहको पछि नलाग्न आग्रह गर्छु। नेपालको आकाश र नेपालका प्लेन सुरक्षित छन्। सम्बन्धित निकायले सुधार गर्नुपर्ने थुप्रै कुरा छन्। तर, नेपाली आकाश र प्लेनलाई दोष दिनु हुँदैन। म सबै नागरिकलाई प्लेन चढ्न आग्रह गर्छु।

नेपाली प्लेनमा कुनै खराबी छैन भन्ने विश्वास दिलाउन चाहन्छु। नेपालमा एक्सपर्ट पाइलट छन्, राम्रा–राम्रा इन्जिनियर छन्। एक–दुई दुर्घटना हुँदैमा आत्तिनु हुँदैन। प्लेन र आकाशलाई दोष दिएर उड्डयन क्षेत्र सुरक्षित हुने होइन। उड्डयन क्षेत्रलाई सुरक्षित तुल्याउन हामीले मानवीय कमजोरीलाई सुधार्नुपर्छ। दिनहुँ गाडी दुर्घटना हुन्छन्। ती दुर्घटनाबाट पनि थुप्रै मानिसले ज्यान गुमाएका हुन्छन्। यसभित्रका कमजोरीलाई खोज्दै सुधार गर्दै लैजाने हो। हवाई क्षेत्रमा थुप्रैले रोजगारी पाएका छन्। ठूलो अर्थतन्त्र धानिएको छ।

अहिले भारतीय सञ्चारमाध्यमले पनि नेपाली आकाशको बारेमा थुप्रै अपवाह फैलाएको पाइएको छ। त्यो हुनु हुँदैन। मैले लामो समय भारतको आकाशमा पनि प्लेन उडाएको छु। त्यसैले यस्ता अफवाह नफैलाउन भारतीय सञ्चारमाध्यमलाई पनि आग्रह गर्छु। सबै देशका पर्यटकलाई हाम्रो आकाश र प्लेन सुरक्षित रहेको र निर्धक्क यात्रा गर्न आग्रह गर्छु। हाम्रा केही कमजोरी रहेकोमा भने त्यसलाई हटाउनतर्फ लाग्नुपर्छ।

के विमान पुरानो हुँदैमा दुर्घटना हुन्छ?
प्लेन २५–३० वर्षसम्म पुरानो हुँदैन। जहाजको हरेक कुराको लाइफ हुन्छ। नट–बोल्ट समेत निश्चित समयमा फेर्नैपर्छ। ल्यान्डिङ गेयरको लाइफ हुन्छ। सबै इक्युपमेन्टको लाइफ हुन्छ। इन्जिनियरहरूले सबै इक्युपमेन्टको टेक्निकल लगबुक राखेका हुन्छन्। सबै रेकर्ड राखिएको हुन्छ। उहाँहरूले सबै काम गर्नुहुन्छ। उहाँहरूले सबै काम गर्नुभएको छ कि छैन भन्ने अनुगमन भने नियामक निकायले गर्नुपर्छ। त्यसैले प्लेन पुरानो हुँदैन।

मैले करिब १६–१७ वर्ष विदेशमा प्लेन उडाएको छु। सानो घटना मेरो पनि भएको छ। त्यो हुँदा प्लेनले मलाई यसो गर त्यसो गर भनेर सिकाएको छ। यसमा (एटीआर जहाजमा) सेफ्टी एकदमै राम्रो छ। प्लेन र पाइलटलाई बदनाम गर्नु हुँदैन। नियमित चेकजाँच भएको छ कि छैन भनेर नियामक निकायलाई नियमनको लागि प्रेसर दिने हो। नियमित इक्युपमेन्टको चेकजाँच हुँदा प्लेन पूर्ण रुपमा सुरक्षित हुन्छ। एयरलाइन्सलाई प्रेसर दिने हो। पाइलटलाई पनि अनुशासित बन्न भनेर प्रेसर दिने हो। हाम्रो साह्रै बदनाम भइसक्यो। म नेपालको पाइलट हुँ भन्दा पनि मानिसले नाक खुम्च्याउने अवस्था सिर्जना भएको छ। यो अवस्थालाई रोक्न सबै लाग्नुपर्छ।

पाइलटको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ, पाइलटका कमीकमजोरी के कस्ता रहन्छन्?
पाइलटको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ किनकी ऊ कमान्डर हो। उसको हातमा हुन्छ सबैको जीवन। घरको समस्या भए घरमा राखेर आउने, आर्थिक समस्या भए बैंकमा राखेर आउने गर्नुपर्छ। म प्लेन उडाउन जाँदैछु, मेरो पनि परिवार छ भन्ने सोच्नुपर्छ। त्यसमा म्यानेजमेन्टको दबाब पर्नु हुँदैन। नागरिकको दबाब पर्नु हुँदैन। रिल्याक्स गरेर उड्ने वातावरण हुनुपर्छ। कम्पनीले चाँडो जा, यसरी आइज, इन्धन बचा जस्ता प्रेसर आउँदा ती प्रेसरको वास्ता गर्नु हुँदैन। हामीले आफूलाई सुपर देखाउनका लागि नियमको बेवास्ता गर्नु हुँदैन। सबै मान्छे पर्फेक्ट हुँदैनन्। कमजोरी भएरै यस्ता दुर्घटना भइरहेका छन्। त्यसैले सबैले कमजोरी सुधार गर्नतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्छ।

अख्तियारका आयुक्त नै जेल पर्ने देश हो नेपाल। आकाश र पाइटललाई मात्र दोष दिएर हुँदैन। सरकारले पार्टीका झोलेहरूलाई राजनीतिक नियुक्ति दिने नभई सक्षम व्यक्तिलाई नियामक निकायमा जिम्मेवारी दिनुपर्छ।
राज्यको भूमिका र दायित्व कस्तो हुनुपर्छ?
राज्यको दायित्व सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र जवाफदेही हुनुपर्छ। मन्त्रीहरूले जवाफदेही रुपमा काम गर्न प्रेरित गर्नुपर्छ। प्रलोभनमा पर्नु हुँदैन। इन्जिनियरहरूले इमान्दार भएर चेकजाँच गर्नुपर्छ। आयु सिद्धिएका पार्ट चेन्ज गर्न भन्नुपर्छ। यी सबै कुरा गराउनै पर्छ। यसमा सरकारको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। उनीहरूले इन्डिपेन्टेन्ड इन्जिनियर, पाइलटहरू जो रिटायर्ड भएर बस्नुभएको छ, उहाँहरूलाई हवाई सुरक्षाको टिम बनाएर राखेर अनुगमन गर्ने अधिकार दिनुपर्छ। हातखुट्टा बाँधेर अधिकार दिने होइन, खुला अधिकार दिनुपर्छ। त्यो मान्छेले पनि त्यहाँ कुनै प्रलोभनमा परेर गलत काम गरे कडाभन्दा कडा सजाय दिनुपर्छ। अहिले कसलाई जेल हाल्ने? कसको के कमजोरी भन्ने? त्यसैले गाह्रो भएको हो।

नियमन नहुँदा कमसल सामान प्रयोगको जोखिम पनि बढ्ला नि?
हो, त्यो हुन्छ। हुनेमात्र होइन, त्यो गरिरहेका छन्। मेन्टिनेन्स हुँदा प्लेनमा कुनै समस्या हुँदैन। मेन्टिनेन्स भएन र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमा गएर हाम्रो प्लेनलाई अर्को एक वर्षका लागि निरन्तर गरिदिनुस्, के हुन्छ र? भनेर प्रलोभन देखाउनु हुँदैन। त्यो गर्छन् पनि। नेपाल भ्रष्टाचार व्यापक भएको ठाउँ हो। त्यो गर्छन् पनि। नेपालको जुनसुकै क्षेत्रमा पनि तलदेखि माथिसम्म भ्रष्टाचार छ। यस्ता काम गर्ने केही मान्छेलाई कडा कारबाही गर्नेबित्तिकै धेरै ट्र्याकमा आउँछन्।

अख्तियारका आयुक्त नै जेल पर्ने देश हो नेपाल। यहाँ आकाश र पाइटललाई मात्र दोष दिएर हुँदैन। त्यसैले जनताले कुरा बुझेका छैनन्, उनीहरूलाई थोत्रो प्लेनका कारण दुर्घटना भयो लाग्छ। प्लेन थोत्रो नहुने र मेन्टिनेन्स भएर भने दुर्भाग्य हुन्छ। त्यसैले सरकारले पार्टीका झोलेहरूलाई राजनीतिक नियुक्ति दिने नभई सक्षम व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिनुपर्छ। पढेको, जानेको, बुझेको मान्छेलाई जिम्मेवारी दिनुपर्छ। त्यस्ता व्यक्तिले सम्बन्धित निकायलाई  र्‍याखर्‍याख्ती पार्न सक्छन्। मान्छेको जीवनको सवाल हुने भएकाले ती व्यक्तिले पनि बदमासी गरेको थाहा पाइए कडा कानुनी कारबाही गर्नुपर्छ।

ब्ल्याक बक्सले दुर्घटनाको कारण पत्ता लाग्छ भनिन्छ। के हो ब्ल्याक बक्स?
त्यसमा एयरक्राफ्टको सबै डेटा हुन्छ। कहाँ गएर टर्न गर्नुभयो, हेडिङ कहाँ के थियो, एयरक्राफ्ट ठोक्किँदा असर कति पर्‍यो त्यो सबै रेकर्ड हुन्छ। प्लेन स्टार्ट भएदेखिको सबै रेकर्ड त्यसैमा हुन्छ। त्यसका अलावा ककपिटमा एउटा भ्वाइस रेकर्डर हुन्छ। त्यसलाई सिभिआर भनिन्छ। एउटा एफडिआर हुन्छ। त्यसमा को पाइलट र क्याप्टेनको बीचमा के कुरा भयो, पाइल–पाइलटले के कुरा गरेका छन्। नियमन फलो गरेको छ कि छैन, ल्यान्डिङ गेयर कहाँ झारेको छ। कुन हेडिङमा झारेको छ, कति टर्नमा गएको छ आदि कुरा हुन्छ। 

पोखरा दुर्घटनाको कुरा गर्दा मौसम खराब थिएन, सबै कन्डिसन ठिक थियो भनिन्छ। के कारणले भयो जस्तो लाग्छ दुर्घटना?
यस विषयमा प्रारम्भिक जाँच भइरहेको छ। सत्य कुरा त्यसपछि नै बाहिर आउला। सत्य कुरालाई बाहिर ल्याउनु पनि पर्छ। अहिले सार्वजनिक भएको भिडियो क्लिपहरु हेर्दा ल्यान्डिङको क्रममा एयरक्राफ्ट स्टल भएको हो कि भन्ने लाग्छ। प्लेन तलको लेभलमा आइसकेपछि रिकभर गर्ने चान्स निकै कम हुन्छ। अझ प्रस्ट रुपमा भन्दा उहाँहरू (पाइलट–कोपाइलट) ल्यान्ड गर्न आउनुभयो । ल्यान्डिङ गर्ने क्रममा अलिकति रनवेलाई क्रस गर्नुभयो।

रनवे क्रस भइसकेपछि रनवेतर्फ फर्किनुपर्‍यो भनेर घुमाउँदा ब्याङ एंगल अलि बढी भयो। ल्यान्डिङ गिएर झरिसकेको, पावर काटिसकेको अवस्थामा एयरक्राफ्टलाई त्यसरी घुमाउँदा आफूलाई थाम्नै सकेन र दुर्घटना भयो भन्ने लाग्छ। मैले भिडियो क्लिपको आधारमा भनेको हो। अहिले नै यही भएको हो भन्न गाह्रो छ। यस्तो अवस्थामा लोड लिन नसकेर ढुंगा खसेजस्तो खसेको हो।


प्रकाशित: January 19, 2023 | 07:49:41 काठमाडौं, बिहीबार, माघ ५, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतसहित ७ जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा दायर

मुगुको सोरु गाउँपालिकाका तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत उपाध्याय, वडा नम्बर ६ का तत्कालीन वडा अध्यक्ष, सब इन्जिनियर, निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्षसहित सात जनाविरुद्ध फिल्ड निर्माण गर्ने क्रममा गलत प्रतिवेदन तयार गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरिएको हो।

सत्ता गठबन्धनको बेमेलले राजनीति १० पुसतिर फर्किने संकेत

सात दलीय सहमतिबमोजित नेकपा माओवादी केन्द्र र प्रधानमन्त्री प्रचण्डले रास्वपालाई गृह मन्त्रालय दिन अस्वीकार गरेपछि १० पुसमा बुनिएको बालकोटको राजनीतिक गाँठो क्रमशः खुइलिने वा फुक्लिने अवस्थामा पुगेको छ।

बालुवाटारमा प्रधानमन्त्री प्रचण्ड–ओलीबीच गठबन्धनको भविष्यबारे छलफल

नागरिकता प्रकरणमा गृहमन्त्रीबाट गलहत्याइएका लामिछानेले पुनः सोही पद पाउनुपर्ने अडान लिएपछि पछिल्लो समय गठबन्धनभित्र मतभेद बढ्दै गएको छ।

अन्ततः रविले नपाउने भए गृह मन्त्रालय

सर्वोच्च अदालतबाट लामिछानेको नागरिकतासम्बन्धी मुद्दा फैसलाको पूर्ण पाठ नआएसम्म गृह मन्त्रालयको नेतृत्व आफैंसँग राख्ने निर्णयमा प्रधानमन्त्री प्रचण्ड पुगेका हुन्।

सत्ता गठबन्धनमा टुटफुटको शृंखला, सरकार त्याग्ने रविको संकेत

प्रधानमन्त्री प्रचण्डले सत्ता साझेदार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको जिम्मामा परेको गृह मन्त्रालय सुम्पिन आनाकानी गरेसँगै केन्द्रमा पनि गठजोड भत्किने अवस्था आएको हो।

कति 'सेफ जोनमा' छन् रवि?

रवि लामिछाने सर्वोच्चको आदेशले वैधानिक नागरिक बने पनि जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा राहदानीमाथिको छानबिन प्रकरण अझै नसकिएकाले राजनीतिक रुपमा 'सेफ जोनमा' छैनन्।

एकीकृत समाजवादीले प्रधानमन्त्रीलाई ज्ञापनपत्र बुझाउने

देशको आर्थिक अवस्था नाजुक भएको भन्दै एकीकृत समाजवादीले यसलाई सुधार्न प्रधानमन्त्रीको ध्यानाकर्षण गराउन लागेको हो।

सिंहदरबार ताक्ने रवि लामिछानेको योजनामा माओवादीको अवरोध

आइतबारको बालुवाटार जमघटमा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले गृहमन्त्रीमा लामिछानेलाई नियुक्त गर्न र गठबन्धनको मर्मअनुसार चल्न सुझाए पनि सोमबारको माओवादी पदाधिकारी बैठकले गृह मन्त्रालय नछाड्न र रविलाई गृहमन्त्री नबनाउन दबाब दिएपछि अलमलमा प्रधानमन्त्री प्रचण्ड।

प्रधानमन्त्रीलाई भेटेपछि गभर्नरसँग छलफल गरे मेयर बालेनले

निजी सम्पत्तिमा महानगरले क्षति पुर्‍याएको भन्दै आन्दोलनसमेत भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा मेयरले संघीय सरकारबाट हुनुपर्ने सहयोगको अपेक्षासमेत राखिरहेका छन्।

आत्मदाह प्रयास गरेका पुरुषलाई बचाउँदा घाइते भएकी महिलाको मृत्यु

पोखरा महानगरपालिका-१३ काहूँखोलामा आइतबार एक व्यापारिले आत्मदाह प्रयास गरे। घर वहालमा बसेका युवकले शरीरमा आगो लगाउन खोजेपछि घरबेटीले डेरावाल युवकलाई बचाउन खोजेकी थिइन्।

थप समाचार

नेपाल समय
संवाद

लुम्बिनीको समृद्धिका आधार तयार पारिसकेका छौं: मुख्यमन्त्री गिरी [अन्तर्वार्ता]

मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त भएपछि माघ ५ गते प्रदेशसभाबाट विश्वासको मतसमेत लिएपछि उनले केही दिनमै सरकारलाई पूर्णता दिने तयारी गरेका छन्।
नेपाल समय
संवाद

आगामी आर्थिक वर्ष ठूला र नयाँ आयोजना ल्याउन सकिँदैनः डा. मीनबहादुर श्रेष्ठ [अन्तर्वार्ता]

जनताको पक्षमा देखिने गरी काम गर्ने लक्ष्यका साथ मुलुकको कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारलाई सफल बनाउने दायित्व अब डा श्रेष्ठलगायतको विज्ञ समूहलाई छ।
नेपाल समय
संवाद

विमान र चालकलाई दोष दिने होइन, नियामक बलियो हुनुपर्छः वरिष्ठ क्याप्टेन कुमार पाण्डेय [अन्तर्वार्ता]

अख्तियारका आयुक्त नै जेल पर्ने देश हो नेपाल। आकाश र पाइटललाई मात्र दोष दिएर हुँदैन। सरकारले पार्टीका झोलेहरूलाई राजनीतिक नियुक्ति दिने नभई सक्षम व्यक्तिलाई नियामक निकायमा जिम्मेवारी दिनुपर्छ।
नेपाल समय
संवाद

विज्ञताका हिसाबले स्वास्थ्य मन्त्रालय मैले नै पाउनुपर्छ: डा. तोसिमा कार्की [अन्तर्वार्ता]

आम मानिसले तपाईंले स्वास्थ्य बुझ्नुभएको छ, तपाईंले नै स्वास्थ्य मन्त्रालय चलाउनुपर्छ भनेर भनिरहेका छन्। मलाई जनताले अनुमोदन गरेर संसद्मा पठाउनुभएको छ। मेरो स्वास्थ्यको नारा नै त्यही हो।
नेपाल समय
संवाद

प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री दिन कांग्रेस तयार थियो, उहाँ नै बेइमान निस्किनुभो: प्रकाशशरण महत [अन्तर्वार्ता]

कांग्रेसको लचिलोपनलाई प्रचण्डले हतियार बनाउनुभयो, जुन राजनीतिक बेइमानी थियो। जनताको नजरमा कम्युनिस्टहरूको विचार भन्ने चीज जनतालाई भ्रममा पार्ने हतियार रहेछ भन्ने उदाहरण प्रचण्डजीले फेरि पनि पुष्टि गरिदिनुभएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com

विज्ञापनको लागी

Charu shrestha 9841428229 Yubaraj Khatiwada 9801146990
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना