आइतबार, असोज १६, २०७९

आईएमडीबीमा 'द गडफादर'लाई उछिनेको भारतीय चलचित्र 'जय भीम'

बीबीसी  |  काठमाडौं, बुधबार, मंसिर १, २०७८

बीबीसी

बीबीसी

बुधबार, मंसिर १, २०७८, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं– तमिल भाषाको फिल्म हो ‘जय भीम’। यसलाई आईएमडीबीका प्रयोगकर्ताले द शशांक रिडेम्पसन र द गडफादर जस्ता क्लासिक फिल्महरूलाई पछि पार्ने मूल्यांकन गरेका छन्। फिल्म पत्रकार असीम छाबराले कठोर हिन्दू जातीय पदानुक्रमको तल्लो तहमा रहेका दलितहरूमाथिको दमनका कथा बताउने कडा हिट भारतीय चलचित्रको पंक्तिमा राखेका छन् यसलाई।

जय भीमको सुरुमा प्रहरी अधिकारीहरूले उनीहरूको जातको आधारमा संदिग्धहरूको समूहलाई अलग गरेको देखाइएको छ। जो प्रभावशाली जातिका छन्, उनीहरूलाई छोड्न भनिएको छ, जबकि अन्य जो दलित (पहिले अछूत) वा आदिवासी समुदायका छन्, उनीहरूलाई पछाडि बस्न भनिएको छ। पछि प्रहरीले दोस्रो समूहका विरुद्ध झृटा मुद्दा दायर गर्छ।

यो एक विचलित गर्ने दृश्य हो। डरलाग्दा मानिसहरू सचेत कुनामा उभिएका छन्। त्यस्ता गतिविधिहरू नियमित रूपमा हुने र सीमान्तकृत विशेषगरी दलितहरूको जीवन साना सहर र ग्रामीण भारतमा कतिको असुरक्षित छ भन्ने कुराको सम्झना यस फिल्मले गराउँछ।

दलितहरूले भारतको जनसंख्याको करिब २० प्रतिशत ओगटेका छन् र उनीहरूलाई संरक्षण गर्ने कानुनको बाबजुद उनीहरूले भेदभाव र हिंसाको सामना गरिरहन्छन्।

जय भीमको शीर्षक ‘दीर्घायु भीम’मा अनुवाद गरिएको छ। एक दलित विद्वान र नेता बीआर अम्बेडकरका अनुयायीहरूले लोकप्रिय बनाएको नारा जो भारतको संविधानका मुख्य वास्तुकार र देशको पहिलो कानुनमन्त्री पनि थिए।

दलितहरूले भारतको जनसंख्याको करिब २० प्रतिशत ओगटेका छन् र उनीहरूलाई संरक्षण गर्ने कानुनको बाबजुद उनीहरूले भेदभाव र हिंसाको सामना गरिरहन्छन्।

टिजे ज्ञानवेलद्धारा निर्देशित यो चलचित्रले एक धर्मयुद्ध वकिलको सत्य कथा बताउँछ। सुर्या ती नायक हुन् जसले एक गर्भवती महिलाले दायर गरेको निवेदनको लागि लडे। उनका पतिलाई पुलिस हिरासतमा राखिएको थियो र पछि बेपत्ता घोषित गरियो। तामिल स्टार सूर्याले जय भीममा धर्मयुद्ध वकिलको भूमिका निभाएका छन्।

जय भीम तमिल सिनेमाको नयाँ आन्दोलनको हिस्सा हो, जहाँ धेरै युवा फिल्म निर्माताहरूले दलितविरुद्धको दमनका कथाहरू सुनाउँदै छन्। ‘सन् १९९१ मा अम्बेडकरको शताब्दीको उत्सवका साथ सुरु भएको दलित आन्दोलन तमिलनाडुमा बढ्दै गएको छ,’ फिल्म इतिहासकार एस थिओडोर बास्करनले भने, ‘२०औँ शताब्दीका बिर्सिएका दलित विचारधाराहरूलाई इतिहासबाट मुक्त गरियो। पेरियार र अम्बेडकरका विचारहरू धेरै दलित लेखकहरूको लेखनबाट फैलियो। पछिल्लो दशकमा केही लेखकहरू सिनेमातिर लागे र फिल्म बनाए। तर तिनीहरूले गीत, झगडा र मेलोड्रामा जस्ता सामान्य सामग्रीहरू प्रयोग गरे।’

दलित कथाहरूले अन्य भारतीय भाषाहरूमा स्वतन्त्र वा इन्डी फिल्महरूमा पनि ठाउँ पाएका छन्, जसमा अन्हे गोर्हे दा दान (पञ्जाब) लगायत दलित सिखहरूको जीवनको अन्वेषण गर्दछ। मसान एउटा श्मशानमा गर्ने कामदारहरूको परिवारका एक युवा र उच्च जातिका केटीबीचको रोमान्सको कथा हो। पछिल्ला दुई चलचित्रलाई नागराज मञ्जुले निर्देशन गरेका थिए, जो आफैं पनि दलित हुन्।

फ्यान्ड्रीले एउटा जवान केटाको कथा बताउँछ, जसको परिवारले गाउँमा सुँगुरहरू पक्रन्छ। उच्च जातिकी युवतीसँग उसको अपरिपक्व प्रेम हुन्छ। अन्तरजातीय रोमान्टिक सांगीतिक सैराटले बक्स अफिसमा ठूलो सफलता हात पारेको थियो। साथै यस समूहमा तमिल इन्डी, पेबल्स पनि छ, जुन २०२२ को सर्वश्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रको लागि भारतको आधिकारिक प्रविष्टि हो।

अब तमिल सिनेमामा धेरै फिल्म निर्माताहरू छन्, जसका नायक दलित छन्। जो लामो समयसम्म भेदभावपछि आफ्नो अधिकारका लागि लड्छन्। जब कानुनी सहाराले उनीहरूको पीडा समाप्त गर्दैन, तिनीहरू लडाइँलाई भौतिक स्तरमा लैजान इच्छुक हुन्छन्।

निर्देशकहरूमा दिग्गज फिल्म निर्माता वेत्रीमारन पनि समावेश छन्, जसले छिमेकी आन्ध्र प्रदेशमा तमिल प्रवासीहरूको दुर्दशा र दलितहरूको नरसंहारबाट प्रेरित कथामा फिल्म बनाएका थिए। मारी सेल्वराज र पा रञ्जित, तीसको दशकको उत्तरार्धका दुई प्रमुख निर्देशकहरू हुन् जसले कथाहरू सिर्जना गरेका छन् जहाँ दलित व्यक्ति केन्द्रीय पात्र छन्।

‘दलित पात्रहरूको प्रतिनिधित्व पीडादायी थियो,’ दलित फिल्म निर्माता रञ्जित भन्छन्। उनलाई प्रायः तमिल फिल्म उद्योगको स्पाइक ली भनेर चिनिन्छ।  ‘या त तिनीहरू लेखिएका थिए, वा कथामा उनीहरूको समावेशलाई क्रान्तिकारी मानिन्थ्यो।

‘मेरो कथाले के भन्न सक्छ भनेर मैले सोच्नुपर्‍यो,’ उनले थपे, ’म मेरो संस्कृति नै भेदभाव र हिंसामा आधारित छ भनेर देखाउन चाहन्थें, आज निर्देशकहरू दलित पात्रहरू लेख्दा धेरै सचेत हुन्छन्।’

रञ्जितले निर्देशक मारी सेल्वराजको पहिलो फिल्म पेरियेरम पेरुमलको निर्माण गरेका थिए। फिल्म ‘जाति र धर्म मानवता विरोधी हो’ लेखिएको कार्डबाट सुरु हुन्छ। फिल्मका नायक अम्बेडकर जस्तै वकिल बन्न चाहन्छन् ।

पेरियेरम पेरुमलको बीचमा सेल्वराजसँग १९८३ को फिल्म गीत पोराडाडामा नाचिरहेका पुरुषहरूको समूह छ। एक पौराणिक संगीतकार र आफैं दलित इलैयाराजाद्वारा रचिएको गीतका शब्दहरू समावेश छन्–  ‘हामी तिम्रो सिंहासन लिनेछौं, विजयको लागि हाम्रो पुकार सुनिनेछ, हाम्रो उज्यालोले यो संसार भर्नेछ, हामी सर्वहाराहरू लड्नेछौं।’ यो गीत सेल्वराजको कर्णन (२०२१) मा पनि ब्याकग्राउन्डमा बज्छ र अहिले यसलाई दलित गानको रूपमा चिनिन्छ।

रञ्जितका फिल्महरू तमिल सिनेमाका सुपरस्टार रजनीकान्तको समर्थनमा बढेका थिए। आफूलाई सुनाइएका कथाहरूबाट अभिनेता उत्प्रेरित भए र काबाली (मलेसियामा तमिल आप्रवासीहरूको हिंस्रक ग्याङ्स्टर संसारको कथा) र काला (धारावीमा सेट गरिएको एसियाको सबैभन्दा ठूलो बस्ती, मुम्बईमा रहेको एउटा ठूलो तमिलसहित) मा मुख्य भूमिका खेल्न सहमत भए। 

तमिल सिनेमामा दलित पात्रहरूको प्रतिनिधित्वले पाएको प्रशंसाको हकदार नभएको महसुस गर्ने केही छन्। लीना मनिमेकलाई नयाँ सिनेमाले ठ्याक्कै सुई नचलेको महसुस गर्छिन्। उनले २०१९ मा फिल्म मादथीः एन अनफेरी टेल निर्देशन गरेकी थिइन्। यो फिल्म बहिष्कृत दलित समुदायकी युवतीको बारेमा बनेको हो। ‘यसले एउटै नायक, अति मर्दानी, सर्वव्यापी, जीवनभन्दा ठूलो मुक्तिदाता कथाहरूमा फिड गरिरहेको छ,’ मणिमेकलाईले भने, ‘मैले अझै पनि महिला पात्रहरूलाई आफ्ना श्रीमान्–प्रेमीहरू र पिछडिएका समुदायहरूलाई उनीहरूको नायकहरूको लागि कुर्दै, बञ्चरो, बन्दुक र हँसियाले उनीहरूलाई पुस्ताको भेदभावबाट बचाउनको लागि केवल प्रोप्स वा चियरलीडरको रूपमा चित्रण गरेको देख्छु।’

तर दर्शकले नयाँ सिनेमा हेरिरहेका छन्। जय भीम थिएटरहरूमा लाग्न सकेन त्यसैले यसको लोकप्रियतालाई समर्थन गर्न कुनै बक्स अफिस नम्बरहरू छैनन्। तर आईएमडीबीमा यसको ९.६ प्रतिशत प्रयोगकर्ता रेटिङले यसलाई अनलाइन डाटाबेसमा नम्बर एक फिल्ममा पुर्‍याएको छ।


प्रकाशित: November 17, 2021 | 14:10:00 काठमाडौं, बुधबार, मंसिर १, २०७८

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

युक्रेनका ४ क्षेत्र गाभेको औपचारिक घोषणा गर्दै रुस

युक्रेनका लुहान्स्क, दोनत्स्क, जापोरिज्जिया र केरसन क्षेत्रलाई रुसमा गाभ्ने घोषणा गर्न लागिएको छ। 'क्रेमलिन दरबारमा स्थानीय समयअनुसार दिउँसो ३ बजे ती ४ क्षेत्र रुसमा गाभिएको घोषणा हुनेछ,' क्रेमलिन प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले भनेका छन्।

पाँच दलको सिट भागबण्डा अन्तिम चरणमा [सूचीसहित]

लामो समयको गृहकार्यपछि धेरैजसो निर्वाचन क्षेत्रको भागबण्डा मिलेको छ तर केहीमा भने किचलो कायमै छ।

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।

समानुपातिक सूची परिवर्तन नभए आफैँ संघर्षमा उत्रने शेखर-गगनको चेतावनी

समान अवसर र न्यायका लागि विरोध र संघर्षका कार्यक्रम गर्दै आएका आफूनिकट नेताहरूसँग छलफल नेता कोइराला र महामन्त्री थापाले यस्तो बताएका हुन्। बत्तिसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्यान्डमा असन्तुष्ट नेताहरुसँग उनीहरूले छलफल गरेका हुन्।

भीम रावल पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि ओलीको सोधीखोजी

४ मंसिरमा हुने निर्वाचनका लागि एमाले जिल्ला कमिटीले अछाम क्षेत्र–१ बाट रावललाई मात्र सिफारिस गरे पनि पछिल्लो समय पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि के भएको हो भनेर बुझ्न सुदूरपश्चिम एमाले नेताहरु पुगे ओली निवास।

सिभिल र हिमालयन मर्ज भएपछि ६ महिनामा 'सिनर्जी' आउँछ : सुनील पोखरेल [अन्तर्वार्ता]

हिमालय बैंक लिगेसी बोकेको पुरानो बैंक हो। हामीसँग साना तथा मझौला प्रकृतिको बिजनेस छ। हिमालयनको ठूला र कर्पोरेट बिजनेस छ। हाम्रा स-साना ग्राहक छन् तर उसका ठूला ग्राहक छन्।

आजदेखि निर्वाचन आचारसंहिता लागु : के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आचारसंहिता बुधारदेखि लागु गरिएको छ।

अलमुताइरीप्रति कप्तान किरणको अझै गुनासो, भने - व्यक्तिका लागि भन्दा पनि देशका लागि खेल्छौं

नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान किरण चेम्जोङले प्रशिक्षक अबदुल्ला अलमुताइरीले आफूलाई टिमबाट निकालेकोमा दुखेसो पोखेका छन्। व्यवसायिक फुटबलका क्रममा भारतमा रहेका किरण बंगलादेशसँगको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाल आएका हुन्।

मोरङ-३ : चुनावमा प्रभाव पार्ने यस्तो छ मेडिकल कलेज कनेक्सन

सुनिल शर्माले आफ्नो नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत राजनीतिक प्रभाव बढाएका छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा नागरिकको निःशुल्क र कम शुल्कमा उपचारको व्यवस्था मिलाएर उनले मतदाताको प्रभाव बढाएका हुन्। उता राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेकी रेखा थापाले पनि अभियान तीव्र बनाएकी छिन्।

मधेसवादी दलको कमजोरीमा 'जाल' थाप्दै एमाले!

मधेसवादी दलका एजेन्डाहरू पहिलेभन्दा कमजोर बन्दै गएपछि सत्ताको लोभ गर्नेहरू राजनीतिक सुरक्षाका निम्ति एमाले प्रवेश गरिरहेका छन् भने एमालेले पनि मधेसवादी दलको कमजोरीको फाइदा उठाएको राजनीतिक विश्लेषण गरिँदै छ।

थप समाचार

नेपाल समय
फिल्म

ऐतिहासिक कथामा बनेको ‘नालापानी’को ट्रेलर सार्वजनिक (भिडियो)

ट्रेलर रिलिज कार्यक्रममा निर्देशक अधिकारीले लामो समय अध्ययन र अनुसन्धान गरेर ९ वर्ष लगाएर फिल्म निर्माण गरेको बताए। फिल्मले नेपाली विरताको गाथा बोकेकाले सोलो रिलिजको अवसर मिलाइदिन पनि उनले फिल्म सम्बद्ध संघ-संस्था तथा राज्यसँग अपिल गरेका छन्। उनले ‘नालापानी’ एक युगमा एक पटक मात्र निर्माण हुने भएकाले दर्शकलाई एकपटक हेरिदिन पनि आग्रह गरे।
नेपाल समय
फिल्म

'ऐना झ्यालको पुतली' को माग डायस्पोरामा पनि

नेपालमा दर्शक र समीक्षकबाट दशककै उत्कृष्ट फिल्मको प्रतिक्रिया पाएको ‘ऐना झ्यालको पुतली’ले विदेश यात्राको तय गरेको छ।
नेपाल समय
फिल्म

कर चुक्ता नगरेका कारण प्रेमगीत-३ को सेन्सर रोकिएको थियो : भुवन केसी

बोर्डले केही दिनसम्म रोकिराखेको सेन्सर अनुमति करचुक्ता प्रमाणपत्र पेस गरेपछि भने सेन्सर पास गर्नका लागि केन्द्रीय चलचित्र जाँच समितिमा सिफारिस गरिएको जानकारीसमेत बोर्डले दिएको छ।
नेपाल समय
फिल्म

'प्रेम गीत-३' को हिन्दी संस्करणले पनि पायो सेन्सर अनुमति

चलचित्र विकास बोर्डले 'प्रेम गीत-३' फिल्मको हिन्दी संस्करणको सेन्सरका लागि सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयमा सिफारिस गरेको छ।
नेपाल समय
फिल्म

पुरुषलाई नै नायिका बनाएर निर्माण गरिएको 'राजा हरिशचन्द्र'

सन् १९१३ मे ३ लाई भारतको इतिहासमा सुनौलो दिनको रुपमा लिने गरिन्छ। त्यसै दिन देशकै पहिलो फिचर फिल्म 'राजा हरिशचन्द्र' रिलिज भएको थियो।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना