आइतबार, असार १९, २०७९

सिताके च्याउ उत्पादनतर्फ युवाको आकर्षण

पवन घिमिरे  |  काठमाडौं, बुधबार, वैशाख २१, २०७९

पवन घिमिरे

पवन घिमिरे

बुधबार, वैशाख २१, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं- विश्वलाई नै थरथर कमाएको कोराना महामारीले नेपालको आर्थिक क्षेत्रलाई थिलथिलो पारका बेला धेरैको रोजगारी गुम्यो। बनिबुतोको आधार पनि भत्किए।

नेपाली अर्थतन्त्रको बलियो आधार पर्यटन पनि कोरोना महामारीले सुस्ताएपछि होटलमा काम गर्दै आएका धेरै श्रमिकहरुलाई जीविकोपार्जन गर्नै धौ-धौ पर्‍यो। 

काठमाडौंको एक चल्तीको होटेलमा काम गर्दै आएका भक्तपुर गुण्डुका मनोज तामाङ र सुमन थापाले वैकल्पिक काम खोज्दै जाँदा च्याउ खेती दिगो हुने देखे। उनीहरुले बजारमा चल्तीको डल्ले च्याउ, पाते च्याउभन्दा पनि अलि बेचल्तीको तर स्वास्थ्यवर्धक र माग बढी भएको सिताके च्याउ उत्पादन गर्ने निधो गरे।

उनीहरुले आफ्ना निधोलाई बलियो अठोटको रुपमा लान वार कि पार भने जसरी होमिए। 'माइलको यात्रा एक पाइलाबाट सुरु हुन्छ'  भनेझैं लामो समय काम गरेको होटल लाइन छोडी सिताके च्याउ उत्पादनमा लागे।

नेपालकै सानो जिल्ला भक्तपुरको सूर्यविनायक नगरपालिका गुण्डु–७ मा उनीहरुले आफ्नो कृषि फारम दर्ता गरे। नाम राखे, गुण्डु भिलेज फार्म। सूर्यविनायकको ढिस्कोबाट पश्चिम–दक्षिणतिर छिरेको गुण्डु उपत्यकाको प्राचीन आवादी भएको कृषिप्रधान गाउँ हो। नजिकै रहेको लाँकुरीको डाँडा र ज्यामिरकोटको डाँडाको सेपले कृषिलाई आवश्यक पानी र घामको राम्रो संयोजन गरेको छ।

सुरुमा च्याउमा मात्रै केन्द्रित रहेका तामाङ र थापाले अन्य धेरै सम्भावना देखे। केही नयाँ उपाय उनीहरुकै दैलोमा आएझैं भयो। चिनेका साथीभाइले सहयोग गरे। विज्ञ तथा अनुभवीले बाटो देखाए।

च्याउ फलाउन खोलेको फार्मले थप काम गर्दै गयो। फार्मले अहिले बाख्रापालनलाई पनि अघि बढाएको छ। त्यती मात्रै होइन विभिन्न बेमौसमी तरकारी पनि उत्पादन हुन थालेको छ।

च्याउ रोप्न प्वाल पारिएको मुढा दुईदेखि तीन महिनासम्म प्लास्टिकले बेरेर राख्नु पर्छ। कुनै किसिमको रोग नलाग्ने र विषादीरहित भएकाले यसबाट शरीरलाई नकारात्मक असर पर्दैन। त्यसैले यो पूर्णरुपमा अर्गानिक उत्पादन हो।

उनीहरुलाई राम्रो ठाउँमा कृषि कर्म गर्न पुगिएछ भन्ने सन्तोक पनि छ। उत्पादन गर्न सकिए खसीबोका, बङ्गुर, कुखुरा र बेमौसमी तरकारीको बजारलाई कुनै समस्या नहुने रहेछ भन्ने उनीहरुलाई दुई वर्षको अनुभवले सिकाएको छ।

'आफैंले मेहनत गर्यो भने हुने रहेछ भन्ने देखियो,' मनोज तामाङ भन्छन्।

कामको विस्तार हुँदै जाँदा उनीहरुको व्यवसाय पारिवारिक व्यावसायका रुपमा अघि बढ्ने संकेत देखिँदैछ। किनभने काम बढ्दै जाँदा सहयोगी हातको पनि खाँचो पर्दै गएको छ। अनि काममा परिवारका सदस्यले समेत सहयोग गर्दै आएका छन्।

फरक छ सिताके च्याउ

अरू च्याउ उत्पादनभन्दा सिताके च्याउको उत्पादन भने अलि फरक छ। सिताके च्याउलाई परालमा होइन काठका मुढामा उमारिन्छ।

'तीनदेखि चार फिटका उत्तिस, कटुस र सौरका मुढामा प्वाल पारेर च्याउका बिउ रोपिन्छ,' मनोज भन्छन्, 'मुढाको प्वाललाई ओसिलो बनाइरहुन पर्छ। ६ देखि ७ महिनामा बल्ल च्याउ उम्रन सुरु गर्छ।'


च्याउ रोप्न प्वाल पारिएको मुढा दुईदेखि तीन महिनासम्म प्लास्टिकले बेरेर राख्नु पर्छ। कुनै किसिमको रोग नलाग्ने र विषादीरहित भएकाले यसबाट शरीरलाई नकारात्मक असर पर्दैन। त्यसैले यो पूर्णरुपमा अर्गानिक उत्पादन हो।

सिताके च्याले राम्रो बजार पाएको एक साझेदार सुमन थापा बताउँछन्। रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउनुका साथै कम क्यालोरीका साथै कोलस्टोर घटाउने भएकाले यो स्वास्थ्यका दृष्टिले लाभदाय रहेको थापा बताउँछन्।

'उत्पादन गर्न गाह्रो भएको र कम उत्पादन भएका कारण बजारमा सिताके च्याउ जताततै भेटिन्न तर माग भने बढी छ,' उनले भने, 'स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले लाभदायक यो च्याउले बजार लिँदै गइरहेको छ।'

बजारमा एक केजी सिताके च्याउको मूल्य एक हजारदेखि १२ सय रुपैयाँसम्म पर्छ। दशदेखि १२ लाख रुपैयाँमा बहुआयामिक उत्पादन सुरु गरेका मनोज र सुमनले उत्पादनमूलक व्यवसायमा राम्रो भविष्य देखेका छन्।

कोरोनाको कहरबाट आत्तिएका दुई साथीको वैकल्पिक व्यावसाय गर्ने सोचको प्रतिफल स्वरुप जन्मिएको 'गुण्डु भिलेज फार्म' गुण्डुको नयाँ उदाहरणीय व्यवसायको रुपमा पखेटा फिजाउँदैछ।


प्रकाशित: May 4, 2022 | 07:19:18 काठमाडौं, बुधबार, वैशाख २१, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

उपचार खर्च नहुँदा द्वन्द्वकालका घाइते पूर्वजनमुक्ति सेनाका कमाण्डर सेवकको निधन

द्वन्द्वकालमा घाइते भएका पूर्वजनमुक्ति सेनाका कमाण्डर नमराज न्यौपानेको निधन भएको छ। द्वन्द्वकालमा तत्कालीन सत्तापक्षसँगको लडाइँका क्रममा घाइते भएका कालिकोटको तिलागुफा ५ का नमराज न्यौपाने सेवकको काठमाडौंका सडक पेटीमै निधन भएको हो।

रवि लामिछानेको दलले सार्वजनिक गर्‍यो १९ केन्द्रीय सदस्यको नाम [सूचीसहित]

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले १९ केन्द्रीय सदस्यको नामावली सार्वजनिक गरेको छ। रवि लामिछाने सभापति रहेको पार्टीका प्रवक्ता डा. मुकुल ढकालले १९ केन्द्रीय सदस्यहरूको नाम सार्वजनिक गरेका हुन्।

अर्थतन्त्रको संगति कहाँनेर खुस्क्यो सरकार?

नेपालको अर्थतन्त्र श्रीलंकाको बाटोमा पुगिसकेको वा उक्त बाटोमा जाँदै जाँदैन भन्‍ने दुबै थरीको तर्क गलत हुन्

बिमला वलीको राजीनामाको भित्री रहस्य

एकातर्फ सरकारलाई आर्थिक वर्ष ०७९-८० को बजेट संसद्‌बाट पारित गर्नुपर्ने बाध्यता थियो भने अर्कोतर्फ सरकारी प्रतिवेदनमै राज्यमन्त्रीको कमजोरी औंल्याउनुपर्ने भएपछि सरकारमाथि थप नैतिक संकट आउन नदिन मुख्यमन्त्री केसीकै सल्लाहमा राज्यमन्त्री वलीले राजीनामा दिएको सूचना प्रवाह गरिएको हो। वलीलाई राज्यमन्त्रीबाट बर्खास्त गर्नुको सट्टा आफैँ राजीनामा दिएको सन्देश दिन मुख्यमन्त्री केसीले वलीलाई सुझाएका हुन्।

चलचित्र विकास बोर्डको अध्यक्षका लागि ७ जनाको आवेदन

सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय श्रोतका अनुसार अहिलेसम्म अभिनेता भूवन केसी, निर्देशक सम्झना उप्रेती रौनियार, बक्सअफिस कन्सल्टेन्ट मनिष पण्डित, निर्देशक अरुणकुमार प्रधान, निर्माता सुशिलकुमार पोखरेल, निर्देशक नरेशकुमार पौड्याल र कलाकार सुष्मा कार्कीले आवेदन दिएका हुन्।

राजदूत बन्न चाहन्छन् राजेश हमाल?

प्रचण्ड र हमालबीचको भेटमा नेपाली चलचित्रका समस्या, समसामयिक राजनीतिदेखि राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय घटना–परिघटनाबारे अन्तरंग संवाद भएको बताइएको छ।

निर्वाचन आयोगले दर्ता गर्‍यो रवि लामिछानेको दल, चुनाव चिह्न घण्टी नै

आयोगले उनको दललाई घण्टी चुनाव चिह्न दिएको छ। यो चुनाव चिन्ह अरु पार्टीले नपाएकाले स्वतन्त्रलाई नै दिने निर्णय गरेको हो।

घर फर्किएकी यान्छी

एमसीसीको विवाद बढ्नुमा चिनियाँ दूतावासको भूमिका रहेको भन्‍ने आरोप लागे पनि चीनसँग सन् २०१७ मा नै सम्झौता भएको बीआरआईका विषयमा भने कुनै पहल हुन सकेन।

...त्यसपछि न मान्छे आयो, न खबर

खाटमा बसेर कापीमा अक्षरहरु कोर्दै गरेको नाबालक छोरा हेरेर टोलाउँछिन् वीरमा। ‘छरछिमेकका केटाकटीले बाउ भनेको सुन्दा यसले मलाई हेर्छ, हाम्रो बाबा कहिले आउनुहुन्छ भनेर सोध्छ,’ वीरमाको मन निचोरिएर आउँछ, त्यो पीडा उनको अनुहारमा कालोनिलो भएर मडारिन्छ, मुख छोपेर घुँक्कघुँक्क रुन्छिन्।

आफ्नै काकाबाट बलात्कृत भएको भन्दै अर्की युवती रुँदै टिकटकमा, न्यायका लागि लडिदिन आग्रह

‘मैले धेरै प्रयास गरेँ तर यो घटनाबाट भाग्न सकिनँ। यहीकारण परिवारबाट पनि टाढा छु। मलाई कसैको सहयोग छैन। समाजले थाहा पायो भने बिहे कसले गर्छ भनेर परिवारले पनि सहयोग गरेनन्। मेरो पीडा सुनाउने पनि जीवनमा कोही छैनन्,’ टिकटकमा उनले रुँदैरुँदै पीडा पोखेकी छिन् ।

थप समाचार

नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

चरनका लागि धौलागिरि आधार शिविर पुगे भेडाका बथान

देवान छन्त्याल ६०० भेडाका बथानसहित भेडाका लागि चरनको खोजी गर्दै शुक्रबार धौलागिरि आधार शिविरको लेकमा पुगेका हुन्।
नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

वैदेशिक रोजगारबाट फर्किएर कुरिलो खेती

वैदेशिक रोजगारमा लामो समय बिताएका ख्याजु स्वेदशमा नै उद्यमी बन्ने सोचका साथ फर्किएर नवलपुरमा व्यावसायिकरूपमा कुरिलो खेती सुरु गरेको बताउँछन्।
नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

भक्तपुरमा जुजु धौको माग उच्च

अन्य बेला दिनको करिब २०० लिटर जुजु धौ बिक्री गर्ने व्यवसायीले आज दुई हजार लिटर सम्म दही मध्याह्नसम्म बिक्री गरिसक्ने सैजु जुजु धौ जगातीका सञ्चालक रामप्रसाद सैजुले जानकारी दिए।
नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

परिवारसँग विद्रोह गरेर खडा गरेको एउटा स्टार्टअप, जसले गर्छ घरको उपचार

नेपाल स्टार्टअप फेस्ट २०२२ मा ३०० कम्पनीबाट स्किल सेवा टप दसमा मात्र पर्न सफल भएन, साढे ८ करोडको लगानी प्रस्तावसमेत पाउन सफल स्टार्टअप कम्पनी बनेको छ।
नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

मौद्रिक नीति : उधारो नतिर्नेलाई कालोसूचीमा राख्न उद्योग संगठन मोरङको सुझाव

आगामी आर्थिक वर्षका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकले बनाउने मौद्रिक नीतिमा उक्त व्यवस्था गर्न संगठनका प्रतिनिधिले सुझाव दिएका हुन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना