बिहीबार, असोज २०, २०७९

पुराना कलाकारको चुनाव अनुभव– उम्मेदवार र मतदातामा अनुशासन घट्दै गयो

राज सरगम  |  काठमाडौं, बिहीबार, वैशाख २९, २०७९

राज सरगम

राज सरगम

बिहीबार, वैशाख २९, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं– स्थानीय तह सदस्य निर्वाचन भोलि शुक्रबार देशभर हुँदैछ। मतदानका लागि सम्पूर्ण तयारी पूरा भइसकेको छ। पाँच वर्षपछि आफ्ना जनप्रतिनिधि चुन्न मतदाता आतुर छन्। देशका ७५३ वटै स्थानीय तहमा एकै चरणमा हुन लागेको निर्वाचनले मुलुकको माहोल तातेको छ। 

निर्वाचनको उत्सवले गायक–कलाकारलाई पनि नछुने कुरै भएन। चुनावकै छेकोमा कतिपय कलाकार पार्टी प्रवेश गरे। पार्टीको झण्डा बोकेर चुनाव प्रचारप्रसारमा लागे पनि। कतिपयले गीत गाएर, अभिनय गरेर प्रचासप्रसारमा सहयोग पुर्याए, कतिले सामाजिक सञ्जामार्फत आफूलाई मन परेका उम्मेदवारका लागि भोट मागे।  नेता–कार्यकर्तालाई जति नलागे पनि चुनावको चाड गायक–कलाकारलाई पनि लाग्यो। 

२०३०, ४०, ५० को दशकमा मतदान गरेका कलाकारदेखि गणतन्त्रपछि भोट हाल्ने कलाकारको आ–आफ्नै अनुभव छ। पञ्चायती व्यवस्थाले निर्वाचनलाई नमानेका कारण २०३७ सालको धाँधलीपूर्ण जनमत संग्रहपछिको एक निर्वाचन, जसमा बहुदलीय कि निर्दलीय शासन पद्धति लागू गर्ने भन्ने विषयमा मतदान गराइएको थियो। पहिलोपटक राणा प्रधानमन्त्री पद्मशमशेर राणाले २००४ सालमै काठमाडौंमा निर्वाचन गरेका थिए। त्यसपछि महिलाले भोट हाल्न पाएनन् भनेर चौतर्फी आलोचना भयो र २०१५ सालको निर्वाचनमा महिलालाई मताधिकार प्राप्त भयो। आजसम्म आइपुग्दा स्थानीय र प्रतिनिधिसभाको गरी झण्डै दशवटा निर्वाचन भएका छन्।

नेपालकै पहिलो चलचित्र आमाकी नायिका भुवन चन्द २०१५ सालमा उमेर नपुगेकाले मतदान गर्न नपाएको सम्झिन्छिन्। तर, उनले २०३७ सालमा भोट हाल्न छुटाइनन्। पति माइकल चन्दसँग गएर भोट हालेको उनले सम्झिन्, ‘महिलाहरू अत्यन्तै कम थिए। उसो त जनता नै कम थिए त्यो बेला। तैपनि पुरुषको संख्यामा महिला धेरै नै कम थिए। त्यो बेला महिलाले भोट हाल्नु नै ठूलो युद्ध जितेको  जस्तो हुन्थ्यो।’

पुराना गायक दीप श्रेष्ठ अहिले मतदान गर्न उत्सुक छन्। पहिलोपटक उनले भोट धरानमा हालेका थिए। ‘पहिलोपटक मैले धरानमा भोट हालेको थिएँ। सालचाहिँ बिर्सिएँ। भोट खसाल्न लामै लाइन लागे पनि झमेलाचाहिँ भोग्नुपरेको थिएन,’ उनले भने, ‘त्यतिबेला स्वस्तिक चिन्ह थिएन। ल्याप्चे लगाएको जस्तो लाग्छ। कम चिन्ह र कम उम्मेदवार भएकाले छिटो हुन्थ्यो। अहिले त चुनाव चिन्हकै कारण अलमलिनुपर्छ।’ 

कुनै पार्टीको झण्डा बोकेर भोट माग्न हिँडेको याद छैन उनलाई। ‘पहिले मतदातालाई लिन आउँदैनथे, मतदाता नै कर्तव्य सम्झिन्थे। अहिले त नेता–कार्यकर्ताले घरमै आएर धर्ना दिन्छन्,’ श्रेष्ठ भन्छन्, ‘सुरूमा पार्टीका कार्यकर्ता घरकै सदस्यजस्तो बन्छन् अनि पछि वास्ता गर्दैनन्। मेरो मनमा लागेको चाहिँ उम्मेदवारले चुनाव अगाडि गर्ने वास्ता र चुनावपछि गर्ने वास्तामा धेरै फरक आउँछ। चुनाव विजेताले अलिकति पनि वास्ता नगर्दा दुःख लाग्छ।’

७२ वर्षीय गायक दीप अहिलेको भन्दा पहिलेको माहोल सम्झन लायक भएको बताउँछन्। भन्छन्, ‘घरघरै अबिर जात्रा हुन्थ्यो। जुन पार्टीका भए पनि छिटो मिल्थे, सद्भाव थियो। अहिले त एकले अर्कालाई टेर्दैनन्।’ 

वरिष्ठ कलाकार नीर शाहले पञ्चायतकालदेखि भोट हाल्दै आएका हुन्। राजाका पालामा र जनताको पालामा भोट हाल्ने तरिका आकाश–जमिनको फरक भएको लाग्छ उनलाई। भन्छन्, ‘त्यो समय जनता आफ्ना कुरा राख्न डराउँथे। अहिले आफ्नो विचार स्पष्ट राख्न सक्छन्। आफ्नो उम्मेदवार छान्न स्वतन्त्र छन्।’

निर्वाचनको उत्सवले गायक–कलाकारलाई पनि नछुने कुरै भएन। चुनावकै छेकोमा कतिपय कलाकार पार्टी प्रवेश गरे। पार्टीको झण्डा बोकेर चुनाव प्रचारप्रसारमा लागे पनि।

त्यो बेलाको निर्वाचनमा भय कम थियो तर सम्भावनाहरु न्यून रहेको बताउँछन् शाह। ‘पञ्चायतको चुनावमा अरूको लागि भोट हाल्दैछु जस्तो हुन्थ्यो। अहिले आफ्नो लागि भोट हाल्दैछु भन्ने भावना अभिवृद्धि भएको छ,’ उनी भन्छन्, ‘मतदाता एकदमै परिपक्व र परिस्कृत भएका छन्। सही निर्णय लिन सक्ने भएका छन्। उनीहरूको मनोविज्ञानमा आएको परिवर्तन नै ठूलो परिवर्तन हो।’

पहिलोपटक नयाँ बजार सोह्रखुट्टेस्थित १६ नम्बर वडाबाट मतदान गरेका थिए वरिष्ठ हास्यकलाकार सन्तोष पन्तले। ‘२०३७ सालको चुनावमा एउटा निलो र पहेंलो रङ थियो जस्तो लाग्छ। बहुदल चाहिने कि निर्दल चाहिने भन्ने थियो,’ पन्तले सम्झिए। उनका अनुसार त्यो बेला चुनावमा सुरक्षाकर्मी अत्यन्तै कम थिए। मतदाता पनि खासै थिएनन्। जति थिए, ती सबै अनुशासनका साथ मत हाल्थे। पन्त भन्छन्, ‘अहिले झमेला छ। चुनाव चिन्हले नै अलमल्याउँछ।’ 

पन्त पनि शाहको कुरासँग सहमत हुँदै भन्छन्, ‘पहिला ठूलाबडालाई भोट हालेझैं हुन्थ्यो, अहिले जनताको सेवा गर्नेलाई भोट हालेको लाग्छ।’ नेताभन्दा पनि जनताको सेवा गर्ने प्रतिनिधिलाई भोट हाल्न पाएकोमा खुसी छन् उनी।   

हास्यकलाकार मनोज गजुरेलले पहिलोपटक २०५४ को संसदीय चुनावमा झापाबाट मतदान गरेका थिए। कलाकारितामा संघर्ष गर्दाका दिन थिए ती। त्यो बेलामा मतदान गर्न जाँदा आफू निकै उत्साहित भएको उनले सम्झिए, ‘म निकै उत्साहित थिएँ। त्यहाँको माहोल कस्तो थियो त्यसको भेउ त पाइनँ तर पहिलोपटक लाइनमा लागेर भोट हाल्न पाउँदा उत्साहित थिएँ।’ 

गजुरेललाई तीस, चालिस र पचासको दशकमा भएको चुनाव र सत्तरीको दशकमा भएका चुनावमा खास्सै अन्तर लाग्दैन। अहिले पनि राजनीतिक पार्टीले आचारसंहिता मिचेर, निर्वाचन आयोगलाई नटेरेर प्रचारप्रसार गरेका छन्। लोकतन्त्र तथा प्रजातन्त्रको सुन्दरता भनेको स्वच्छ, निष्पक्ष, धाँधलीरहित, गोप्य मतदान हुनुपर्ने हो। तर, यस्तो नभएको बुझाइ छ उनको।

भन्छन्, ‘त्यतिखेर नागरिक, मिडिया र स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यमको अत्यन्तै कम संख्या भएकोले धेरै कुरा बाहिर आउँदैनथ्यो। जस्तो कि पार्टी विशेष, उम्मेदवार विशेषको पकड भएको ठाउँमा मतदान केन्द्र कब्जा भएको कुरा पनि आउँथ्यो। मिडियाबाजी हुँदैनथ्यो। अहिले प्रकृति मात्रै फरक भएको हो। बाँकी उस्तै छ।’ गजुरेलले अहिले भक्तपुरको सूर्यविनायक–२ बालकोटबाट मतदान गर्दैछन्।



प्रकाशित: May 12, 2022 | 17:06:15 काठमाडौं, बिहीबार, वैशाख २९, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

युक्रेनका ४ क्षेत्र गाभेको औपचारिक घोषणा गर्दै रुस

युक्रेनका लुहान्स्क, दोनत्स्क, जापोरिज्जिया र केरसन क्षेत्रलाई रुसमा गाभ्ने घोषणा गर्न लागिएको छ। 'क्रेमलिन दरबारमा स्थानीय समयअनुसार दिउँसो ३ बजे ती ४ क्षेत्र रुसमा गाभिएको घोषणा हुनेछ,' क्रेमलिन प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले भनेका छन्।

पाँच दलको सिट भागबण्डा अन्तिम चरणमा [सूचीसहित]

लामो समयको गृहकार्यपछि धेरैजसो निर्वाचन क्षेत्रको भागबण्डा मिलेको छ तर केहीमा भने किचलो कायमै छ।

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।

समानुपातिक सूची परिवर्तन नभए आफैँ संघर्षमा उत्रने शेखर-गगनको चेतावनी

समान अवसर र न्यायका लागि विरोध र संघर्षका कार्यक्रम गर्दै आएका आफूनिकट नेताहरूसँग छलफल नेता कोइराला र महामन्त्री थापाले यस्तो बताएका हुन्। बत्तिसपुतलीस्थित अनुपम फुडल्यान्डमा असन्तुष्ट नेताहरुसँग उनीहरूले छलफल गरेका हुन्।

भीम रावल पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि ओलीको सोधीखोजी

४ मंसिरमा हुने निर्वाचनका लागि एमाले जिल्ला कमिटीले अछाम क्षेत्र–१ बाट रावललाई मात्र सिफारिस गरे पनि पछिल्लो समय पार्टी सम्पर्कमा नआएपछि के भएको हो भनेर बुझ्न सुदूरपश्चिम एमाले नेताहरु पुगे ओली निवास।

सिभिल र हिमालयन मर्ज भएपछि ६ महिनामा 'सिनर्जी' आउँछ : सुनील पोखरेल [अन्तर्वार्ता]

हिमालय बैंक लिगेसी बोकेको पुरानो बैंक हो। हामीसँग साना तथा मझौला प्रकृतिको बिजनेस छ। हिमालयनको ठूला र कर्पोरेट बिजनेस छ। हाम्रा स-साना ग्राहक छन् तर उसका ठूला ग्राहक छन्।

आजदेखि निर्वाचन आचारसंहिता लागु : के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आचारसंहिता बुधारदेखि लागु गरिएको छ।

अलमुताइरीप्रति कप्तान किरणको अझै गुनासो, भने - व्यक्तिका लागि भन्दा पनि देशका लागि खेल्छौं

नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान किरण चेम्जोङले प्रशिक्षक अबदुल्ला अलमुताइरीले आफूलाई टिमबाट निकालेकोमा दुखेसो पोखेका छन्। व्यवसायिक फुटबलका क्रममा भारतमा रहेका किरण बंगलादेशसँगको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाल आएका हुन्।

मोरङ-३ : चुनावमा प्रभाव पार्ने यस्तो छ मेडिकल कलेज कनेक्सन

सुनिल शर्माले आफ्नो नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत राजनीतिक प्रभाव बढाएका छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा नागरिकको निःशुल्क र कम शुल्कमा उपचारको व्यवस्था मिलाएर उनले मतदाताको प्रभाव बढाएका हुन्। उता राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेकी रेखा थापाले पनि अभियान तीव्र बनाएकी छिन्।

मधेसवादी दलको कमजोरीमा 'जाल' थाप्दै एमाले!

मधेसवादी दलका एजेन्डाहरू पहिलेभन्दा कमजोर बन्दै गएपछि सत्ताको लोभ गर्नेहरू राजनीतिक सुरक्षाका निम्ति एमाले प्रवेश गरिरहेका छन् भने एमालेले पनि मधेसवादी दलको कमजोरीको फाइदा उठाएको राजनीतिक विश्लेषण गरिँदै छ।

थप समाचार

नेपाल समय
निर्वाचन विशेष

चुनावमा सञ्चारमाध्यमका गतिविधि अनुगमन गर्न आयोगको संयन्त्रमा सेनाप्रहरी!

निर्वाचन आयोगले आगामी ४ मंसिरमा हुने चुनावमा सेना र प्रहरीका समेत प्रतिनिधि रहने गरी निर्वाचन मिडिया अनुगमन संयन्त्र गठन गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाएपछि पत्रकार महासंघको विरोध।
नेपाल समय
निर्वाचन विशेष

सोलुको सकस: कांग्रेस नछाड्ने, माओवादी नमान्ने

२०७४ को चुनावमा जितेकाले आफैंले पाउनुपर्ने माओवादीको अडान छ। यस पटक गठबन्धनले चुनाव लड्ने हुँदा सोलुखुम्बु आफूले पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसले गरिरहेको छ।
नेपाल समय
निर्वाचन विशेष

माधव र शेरबहादुर रिझाएका आलेलाई जिल्ला मिलाउन सकस

ओलीसँग मिलेर २०७४ मा सांसद बनेका आले मन्त्री बन्‍न माधव नेपालको साथमा उभिए। प्रतिनिधिसभामा पुन: निर्वाचित हुन गठबन्धनको मुख ताकिरहेका आलेका परस्पर विरोधी मल्लको सामना गर्नुपरेको थियो। यता कांग्रेसले भने गठबन्धनका उम्मेदवारलाई मत नहाल्‍ने चेतावनी दिएको छ।
नेपाल समय
निर्वाचन विशेष

१६५ संघीय निर्वाचन क्षेत्रमा खुल्दै निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय

आयोगले मुख्य निर्वाचन अधिकृत ७७, निर्वाचन अधिकृत ८८ र निर्वाचन अधिकारी ७७ सहित तोकेरै निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय खोल्न लागेको हो।
नेपाल समय
निर्वाचन विशेष

बुधबारदेखि लागू हुँदै निर्वाचन आचारसंहिता

आगामी ४ मंसिरमा हुने संघ र प्रदेशसभाको निर्वाचनका लागि आयोगले आचारसंहिता लागू गर्ने भएको हो।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना