सोमबार, माघ २३, २०७९

सरकार आगामी वर्षको बजेट बनाउँदै, स्रोत जुटाउनै मुस्किल

शर्मिला ठकुरी  |  काठमाडौं, बुधबार, चैत २६, २०७६

शर्मिला ठकुरी

शर्मिला ठकुरी

बुधबार, चैत २६, २०७६, काठमाडौं

काठमाडौं- कोरोना भाइरसले विश्वको अर्थतन्त्र तरंगित भइरहेको छ। विश्वभरि आर्थिक मन्दी हुने चेतावनी विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरुले दिइरहेका छन्।

नेपाल पनि यो जोखिमबाट अछुतो छैन। कोरोनाको कारण नेपाल पूर्णरुपमा ठप्प छ। आर्थिक गतिविधि सञ्चालन हुन पाएका छैनन्। यसले आगामी आर्थिक वर्षलाई नराम्रोसँग प्रभावित पार्नेछ।

सरकार आगामी आर्थिक वर्षको बजेट बनाउने तयारीमा पनि छ। प्रत्येक वर्ष जेठ १५ गते बजेट पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था अनुसार नै सरकारले बजेट बनाउने तयारी गरेको हो।

राष्ट्रिय योजना आयोग पनि कोरोनाको कारण अर्थतन्त्रमा कति असर परेको छ भनेर अध्ययन गरिरहेको छ। योजना आयोगले आगामी वर्षको बजेटको तयारी गरिरहेको र कसरी स्रोत र खर्चको तारतम्य मिलाउन सकिन्छ भनेर अध्ययन गरिरहेको राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. पुष्प कंडेलले जानकारी दिए। कोरोनाको कारण आगामी आर्थिक वर्षको बजेट बनाउन सहज नभएको उनको भनाइ छ।

आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा कस्ता कस्ता कार्यक्रमहरु राख्ने भनेर सम्बन्धित निकायलाई अर्थमन्त्रालयले सूचना जारी गरी राय सुझाव मागिरहेको छ। ती निकायहरुले बैशाख १५ गतेभित्रमा राय सुझाव दिइसक्नुपर्ने छ।

अर्थमन्त्रालयले राजस्व नीति र राजस्व प्रशासन सुधारको लागि के कस्ता कुराहरु अपनाउनुपर्ने हो सोको लागि सुझाव दिन पनि सूचना जारी गरी आग्रह गरिसकेको छ।

अर्थमन्त्रालयका प्रवक्ता उत्तरकुमार खत्रीका अनुसार मन्त्रालयले बजेटको लागि काम सुरु गरिसकेको छ। आगामी आर्थिक वर्षको लागि वैदेशिक अनुदान, ऋण, आन्तरिक ऋण, राजस्व लगायतका बजेटका स्रोतको बारेमा गृहकार्य सुरु भइसकेको छ।

अर्थ मन्त्रालद्वारा जारी गरिएको सूचनामा भनिएको छ, “आगामी आर्थिक वर्षको आर्थिक ऐन तथा बजेट तर्जुमाका सन्दर्भमा राजश्व नीति, भन्सार महसुल, मूल्य अभिवृद्धिकर, आयकर, अन्तशुल्क, गैरकर तथा राजश्व चुहावट नियन्त्रणका साथै समग्र राजस्व प्रशासनको सुधारका सम्बन्धमा आफ्ना सुझावहरु उपलब्ध गराइदिन सम्बन्धित संघ संस्था सरकारी निकाय, बुद्धिजीवीहरु एवम् सरोकार राख्ने सबैमा हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।”

“आगामी आर्थिक वर्षको बजेट बनाउँदा सरकारलाई स्रोत जुटाउन नै हम्मेहम्मे पर्ने देखिन्छ, अर्थविद् केशव आचार्य भन्छन्, बजेटको सिलिङ अहिलेको भन्दा बढाउन पनि कठिन हुनेछ।”

सरकारको बजेटको मुख्य स्रोत राजस्व हो। कोरोनाको कारण चालू आर्थिक वर्षको ७ महिनादेखि नै राजस्वमा गडबडी सुरु भएको छ। चालू आर्थिक वर्षको आठ महिनामा भन्सार राजस्व जम्मा २ खर्ब ३१ अर्ब ६२ करोड मात्र उठेको भन्सार विभागको तथ्यांक छ।

त्यस्तै चालू आर्थिक वर्षको सात महिनामा कुल राजस्व पाँच खर्ब १५ अर्ब ९० करोड उठेको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ। सरकारले चालू आर्थिक वर्षमा राजस्व ९ खर्ब ८१ अर्ब १३ करोड उठाउने लक्ष्य राखेको थियो।

कोरोनाको कारण देशैभर लकडाउन भएपछि उद्योग व्यवसाय बन्द भएको, आयातमा ह्वात्तै कमी आएका कारण भन्सार राजश्वमा पनि कमी आएको छ।

उद्योग धन्दा बन्द हुँदा आयकर, अन्तशुल्क कर मूल्य अभिवृद्धि कर जस्ता राजश्वका स्रोतहरु सुकेका छन्। जसका कारण राजश्वमै कमी आएको छ। कोरोनाको कारण आगामी वर्षमा पनि राजश्वमा प्रत्यक्ष असर पर्दछ जसले गर्दा राजश्वको ठूलो लक्ष्य सरकारले राख्न नसक्ने दावी अर्थविद् आचार्यको छ।

अर्को बजेटको स्रोत आन्तरिक ऋण र ओभरड्राफ्ट (ओडी) कर्जा हो। सरकारले आगामी बजेट बनाउदा चालू आर्थिक आर्थिक वर्षमा उठेको कुल राजश्वको १० प्रतिशत आन्तरिक ऋण र ५ प्रतिशत मात्र ओडी लिन पाउछ।

आचार्यले भने, ‘यस वर्ष करिव सात खर्बको हाराहारीमा राजस्व उठेमा ७० अर्ब बराबरको आन्तरिक ऋण र ३५ अर्ब बराबरको ओडी मात्र लिन पाउँछ। करिव एक खर्ब पाँच अर्ब आन्तरिक र ओडी कर्जा लिन सक्छ।’

बजेटको अर्को स्रोत भनेको वैदेशिक अनुदान तथा ऋण हो। आचार्यले भने “कोरोना संक्रमण विश्वभरी फैलिएकोले अन्य मुलुकले अनुदान वा ऋण नदिन सक्छन् तर आइएमएफ्, विश्व बैंक, एडिबी जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरुले भने दिन सक्छन् तर उनीहरुको ऋण नेपालले करिव ३० प्रतिशत मात्र खर्च गर्ने भएकोले खर्च गर्न नसक्नेलाई किन दिने भन्ने प्रश्न भने उठाउन सक्छन्। त्यसको लागि सरकारले जवाफ भने ठिक पार्नु जरुरी छ।”

आगामी बजेटको लागि सरकारसँग २ खर्बको हाराहारीमा खर्च हुन नसकेको बजेट छ। सांसद विकास कोषको बजेट रोक्ने र आगामी वर्ष पनि यो कोषको लागि रकम छुट्याउन नहुने तर्क आचार्यको छ। उनले यसो गर्न सकेमा बजेटको आकार पनि ठिक्क र खर्च गर्न सकिने खालको हुने सुझाव दिए।


प्रकाशित: April 8, 2020 | 15:22:00 काठमाडौं, बुधबार, चैत २६, २०७६

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

फ्यानको मायाले रोइन् ‘पठान’की दीपिका

फिल्म सफल भएपछि निर्माता तथा कलाकार उत्साहित छन्।

रास्वपालाई गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने प्रधानमन्त्री प्रचण्डको संकेत

पार्टी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको स्थायी कमिटी बैठकबाट बाहिरिने क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले रास्वपाले उठाएको विषय समाधान हुने बताएर गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने संकेत गरेका हुन्।

दलका कार्यकर्ता प्राज्ञ भएपछि योग्य कलाकारले कहिले पाउने अवसर?

राजनीतिमा चासो नदिने स्रष्टाप्रति राज्यले दायित्व बिर्सिंदा सहरमा कलाकार डिप्रेसनबाट गुज्रिनुपरेको र गाउँमा हराउनुपरेको वा खाडी मुलुक पलायन हुनुपर्ने अवस्था छ। कला र गलाका लागि सिर्जिएका चलचित्र विकास बोर्ड, प्रज्ञा प्रतिष्ठानलगायतका संस्था राजनीतिमय भएपछि स्रष्टाहरू ओझेल पर्दै छन्।

तत्काल पानी पर्ने सम्भावना छैन, आज काठमाडौंको तापक्रम कति?

देशैभर तत्काल पानी पर्ने सम्भावना नरहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

आन्तरिक उडानमा थप पाँच नियम

आन्तरिक हवाई उडानलाई थप सुरक्षित, भरपर्दो, मर्यादित र व्यावसायिक बनाउने उद्देश्यले नयाँ हवाई उडान व्यवस्था गरिएको प्राधिकरणले बताएको छ।

नेपालमा पनि राम्रो छ कमाइ 'पठान'को, शुक्रबारदेखि 'ह्यारीकी प्यारी' सँग प्रतिस्पर्धा

नेपालमा मनोज राठीले पठान ल्याएका हुन्। फिल्मले १ सातामा नेपालबाट ६ करोड रूपैयाँ कमाएको छ।

राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति निर्वाचनविरुद्ध सर्वोच्चमा रिट

संविधानविपरीत निर्वाचनको मिति तय गरिएको दाबीसहित अधिवक्ता ज्ञानेन्द्रराज आरणले सर्वोच्चमा रिट दायर गरेका हुन्।

अस्ट्रेलियाको ब्रिसबेनमा घन्कियो नेपथ्य

नेपथ्यले अस्ट्रेलियाको तेस्रो ठूलो सहर ब्रिसबेनमा योसहित पाँचौं पटक सांगीतिक प्रस्तुति दिएको हो।

बैतडीस्थित देहिमाण्डौंको चडेखानमा पुग्यो टेलिकमको नेटवर्क

बैतडी जिल्लाको दशरथ चन्द नगरपालिका-२ अन्तर्गत चडेखानमा नेपाल टेलिकमको टावर विस्तार गरिएको छ।

प्रचण्ड-ओली बाध्यात्मक प्याचअप : 'सगुन' बँडाइदेखि नै अविश्वास

बाध्यात्मक प्याचअप गरेका प्रचण्ड–ओलीबीच सहकार्य त छ तर सहकार्यको सुरुआती दिनदेखि नै अविश्वासले डेरा जमाएको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
अर्थ

नेपालगन्ज भन्सार : गतवर्षको तुलनामा कम राजश्व असुली

चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को गत छ महिनाको अवधिमा करिब साढे ३१ अर्ब व्यापार घाटा भए पनि गत वर्षको सोही अवधिको व्यापार घाटाभन्दा नौ अर्ब २९ करोड कम घाटा भएको नेपालगञ्ज भन्सार कार्यालयले जनाएको छ।
नेपाल समय
अर्थ

मलंगवा भन्सारमा ६ महिनाको राजस्व १७ करोड ३५

साउनदेखि पुससम्म ४० करोड राजस्व सङ्कलन गर्ने लक्ष्य रहेकोमा १७ करोड ३५ लाख ८६ हजार राजस्व सङ्कलन भएको भन्सार कार्यालयका भन्सार अधिकृत नरेश साहले जानकारी दिए।
नेपाल समय
उद्यम-उद्यमी

फूलखेतीबाट मासिक ३५ हजार आम्दानी

तराईको फाँट कटेपछि झण्डै ३० किलोमिटर पहाड उक्लियौँ भने अर्घाखाँची शीतगङ्गा नगरपालिका ठाडाका एक किसानको घरमा फुलाएको फूलले यस्तै रमणीय दृश्य देख्न सकिन्छ।
नेपाल समय
अर्थ

१४ उद्योगलाई नेपाल गुणस्तर प्रमाण चिन्ह प्रदान

चालु आर्थिक वर्षको छ महिनामा सरकारले नेपाल गुणस्तर लिन अनिवार्य गरेका १४ उद्योगलाई गुणस्तर प्रमाण चिन्ह प्रदान गरेको हो।
नेपाल समय
अर्थ

तीन महिनाको अवधिमा राजस्व चुहावटका छ मुद्दा

विभागले आज प्रेस नोट जारी गर्दै गत कात्तिक दोस्रो सातायता राजस्व चुहावटसम्बन्धी छ र विदेशी मुद्रा अपचलनसम्बन्धी पाँच मुद्दा दायर गरेको जनाएको छ।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com

विज्ञापनको लागी

Charu shrestha 9841428229 Yubaraj Khatiwada 9801146990
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना