बुधबार, माघ २५, २०७९

'पानीघट्ट' पढ्दा आफ्नै बारीको डिलमा पुगेका खगेन्द्र लामिछाने

नेपाल समय  |  काठमाडौं, मंगलबार, असार ७, २०७९

नेपाल समय

नेपाल समय

मंगलबार, असार ७, २०७९, काठमाडौं

नेपाल समय

काठमाडौं– लेखक तथा अभिनेता खगेन्द्र लामिछानेले सुरेश प्राञ्जलीको उपन्यास ‘पानीघट्ट’ माथिको अन्तरसंवादको सुरूवातमा भने, ‘आफूले लेख्न र बोल्न चाहेको भाषा लेख्ने मान्छे भेटेँ।’ 

लेखकद्वय लामिछाने र प्राञ्जली गण्डकी क्षेत्रले जन्माएको स्रष्टा हुन्। दुवै स्याङ्जाली। र, उपन्यास 'पानीघट्ट'को परिवेश पनि दुवै लेखकद्वयको गृहजिल्ला। त्यसैले उपन्यासको आवरण सार्वजनिकदेखि लोकार्पणसम्म लामिछाने किताबसँग नजिक भए। पुस्तक पढिरहँदा आफ्नै समाज र परिवेशमा प्रवेश गरेको बताए लामिछानेले। उनले भने, ‘आफ्नो गाउँको बारीको डिलमा बसेर तल्तिर, मास्तिर अनि पर्तिरका मान्छेहरूको जीवन हेरिरहेजस्तो पनि लाग्यो।’

पानीघट्ट पढिरहँदा लामिछानेले बाल्यकालदेखि देख्दै आएको समाजको कथाव्यथालाई नजिकबाट चिहाइरहेको बताए। पात्रको चरित्र चित्रण र स्थानीय भाषालाई लेखक प्राञ्जलीले मिठो बनाएको भन्दै खुलेर प्रशंसा गरे, ‘भाषिक दृष्टिले त मैले झनै अपनत्व महसुस गरें। पानीघट्टले मलाई नोस्टाल्जिक बनायो।’

तीस र चालिसको दशकतिर गण्डकी क्षेत्रको ग्रामीण समाजमा महिलाहरू बाँच्नका लागि मात्रै संघर्ष गरेनन्। स्थानीय भाषा र गण्डकी भेगमा गाइने लोकगीतलाई पनि सँगसँगै लिएर बाँचे। प्रेमिल मन लिएर लाहुरेलाई गरेको प्रतीक्षा र आफ्नै सुखदुःखको गीत गाउने महिलाको कथालाई मिठो शैली भनेका छन् प्राञ्जलीले।

प्राञ्जली सानैदेखि गुरुङ समुदायमा हुर्किए। गुरुङ समुदायको रोधी संस्कृतिलाई नजिकबाट मात्रै हेरेनन्, उनले आत्मासात् पनि गरेका छन्। लामिछानेसँगको अन्तरसंवादमा आफूले रोधी संस्कृतिका विषयमा पढ्न मन लागेको बताए। भने, ‘रोधी संस्कृतिका विषयमा पढ्न मन लागेको थियो, तर पढ्न पाइनँ। त्यसैले बाल्यकालदेखि देखेको रोधी संस्कृतिमाथि लेख्ने कोसिस गरेको हुँ।’

लामिछानेले अन्तरसंवादमा सोधेको एक प्रश्नमा प्राञ्जलीले पानीघट्टमार्फत गुरुङ संस्कृतिलाई मूल धारको साहित्यमा ल्याउने जमर्काे गरेको बताए। ‘रोधी संस्कृति र लाहुरे परम्परामाथि लेखिएको पुस्तक एकदमै कम छन्। त्यो अभाव पूरा गर्ने कोसिस गरेको हुँ,’ उनले भने। फाइन प्रिन्टबाट प्रकाशित भएको पानीघट्टको भाषा र शैलीमा काम गर्दाका अनुभव पनि सुनाए प्राञ्जलीले। 

ब्रह्माण परिवारको सन्तान भएकोले लामिछाने पानीघट्टको प्रमुख पात्र बाहुनी ठिटी जूनमायाको बारे खुले। जूनमाया र गुरुङ ठिटो रनबहादुरबीचको रोचक प्रेमकथाको सिलसिला सुनाए। आफ्नो बाल्यकाल सम्झिए, ‘केही घटना क्रम आफैंसँग घटेको पाएँ पुस्तकमा।’

सामाजिक मूल्य रुपान्तरण तथा सांस्कृतिक अन्तरर्घुलनको साक्षी हुन सक्ने बताए लामिछानेले। पानीघट्टबाट लैंगिक विभेदको विरुद्ध आवाज उठाउन खोजेको कुरा पनि जोडे उनले। भने, ‘यसको भाषिका मात्रै बलियो छैन, पानीघट्टले एउटा ऐतिहासिक कालखण्डको पनि उजागर गर्छ।’ 

सोमबार नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा लोकार्पण भएको उपन्यास पानीघट्टमाथि आप्रवासनविद् गणेश गुरुङले पनि बोलेका थिए। 

लेखक प्राञ्जलीले कर्णालीको जनजीवन, संस्कृति झल्किने उपन्यास ‘तुइन’बाट पाठकको मन जितेका थिए। फाइन प्रिन्ट प्रकाशन गृहबाट प्रकाशित पानीघट्ट उनको दोस्रो उपन्यास हो। गुरुङले पचासको दशक अगाडि ग्रामीण नेपाली महिलाको विवाह अघि र पछि बेहोर्नुपरेको कहरलाई ‘पानी’ र ‘घट्ट’को विम्बात्मक नाम दिएको बताए। भने, ‘उपन्यास पढ्दै जाँदा सकिएको थाहै पाइनँ। कति छिटो सकियो भनेर थकथकी लाग्यो। साह्रै मन छोयो।’ 

उपन्यासको विषयवस्तुसँगै आफ्नो जीवनका अनुभव पनि जोडेर पानीघट्टमा प्रयोग भएका भाषा तथा संवाद दोहोर्याए गुरुङले। उनले भने, ‘तीस र चालिसको दशकको सेरोफेरोमा हुने प्रेम र गुरुङहरू लाहुर जाँदा नेपालमा रहेका गण्डक क्षेत्रका महिलाको सामाजिक र मनोवैज्ञानिक असरको मिहीन चित्रण गरेका छन् लेखकले। साथै भाषिक सौन्दर्यको दृष्टिले पनि लोभलाग्दो कृति बन्न सकेको छ।’

आफूले बाँचेको समाज र आफ्नो बाल्यकाललाई उपन्यासले सम्झाइदिएको समेत उनले बताए, ‘कता कता मेरै गाउँको कथा हो, कताकता मलाई नै पात्र बनाएर लेखेको जस्तो।’

नेपाल एयरलाइन्समा कार्यरत प्राञ्जली खासै खुलेर बोल्दैनन्, तर खुलेर लेख्न सक्छन् उनी। पुस्तक र अखबारी लेखनमा कलम चलाउँदै आएका प्राञ्जलीको पहिलो उपन्यास ‘तुइन’ मार्फत कर्णालीको एक युवक माओवादी जनयुद्धको भुमरीमा रुमल्लिएर आफ्नै गाउँबाट पलायन हुनुपरेको दुखान्त कथा भनेका थिए। 


प्रकाशित: June 21, 2022 | 18:30:00 काठमाडौं, मंगलबार, असार ७, २०७९

तपाईं को प्रतिक्रिया

ट्रेंडिंग

अनाथालय प्रमुख नै बलात्कारी !

बालिका बलात्कारको आरोपमा चन्द गत माघ १७ गते अनाथालयबाटै पक्राउ परेका हुन्।

सरकारबाट बाहिरिएका रास्वपाका मन्त्रीले किन गरेनन् पत्रकार सम्मेलन?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) आइतबार नै सरकारबाट बाहिरिसकेको छ।

संसद् भवन अगाडि भिख माग्दै बालिका

अकासेपुलमा भिख माग्नका लागि राखिएकी एक अबोध बालिका

मिडियामाथि आक्रोशित रविले जे बोले…

आइतबार सरकारमा रहने वा बस्ने विषयमा भएको छलफलमा पार्टीले सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेको छ। सरकारबाट बाहिरिने निर्णय सुनाउँदै पत्रकार सम्मेलन गरेका रविले भने सबै झोंक मिडियामाथि पोखेका छन्।

आउने चुनावमा बहुमत ल्याएर प्रधानमन्त्री हुन्छु: रवि

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले आगामी चुनावमा आफ्नो पार्टीले बहुमत ल्याउने र आफू प्रधानमन्त्री हुने उद्घोष गरेका छन्

नारायणकाजीसँग मन्त्रालय साटफेरको चर्चा, मान्लान् रवि?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सरकारमा रहने कि बाहिरिने चर्चा चलिरहेको समयमा सत्ता गठबन्धन दलभित्र पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय दिएर मनाउने तयारी भएको बताइएको छ।

फ्यानको मायाले रोइन् ‘पठान’की दीपिका

फिल्म सफल भएपछि निर्माता तथा कलाकार उत्साहित छन्।

रास्वपालाई गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने प्रधानमन्त्री प्रचण्डको संकेत

पार्टी मुख्यालय पेरिसडाँडामा बसेको स्थायी कमिटी बैठकबाट बाहिरिने क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले रास्वपाले उठाएको विषय समाधान हुने बताएर गृह मन्त्रालय फिर्ता दिने संकेत गरेका हुन्।

दलका कार्यकर्ता प्राज्ञ भएपछि योग्य कलाकारले कहिले पाउने अवसर?

राजनीतिमा चासो नदिने स्रष्टाप्रति राज्यले दायित्व बिर्सिंदा सहरमा कलाकार डिप्रेसनबाट गुज्रिनुपरेको र गाउँमा हराउनुपरेको वा खाडी मुलुक पलायन हुनुपर्ने अवस्था छ। कला र गलाका लागि सिर्जिएका चलचित्र विकास बोर्ड, प्रज्ञा प्रतिष्ठानलगायतका संस्था राजनीतिमय भएपछि स्रष्टाहरू ओझेल पर्दै छन्।

तत्काल पानी पर्ने सम्भावना छैन, आज काठमाडौंको तापक्रम कति?

देशैभर तत्काल पानी पर्ने सम्भावना नरहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

थप समाचार

नेपाल समय
पुस्तक

पत्रकार दामोदर न्यौपानेको ‘घरको शिक्षा’ लोकार्पण

पत्रकार दामोदर न्यौपानेको नवौं कृति ‘घरको शिक्षा’ लोकार्पण भएको छ।
नेपाल समय
पुस्तक

जानुका खतिवडाको उपन्यास ‘आतोओडा’ विमोचित

झापा, गौरादहको सीमान्तकृत सन्थाल जातिको जनजीवनमा आधारित उपन्यास ‘आतोओडा’ शनिबार काठमाडौंको मण्डला थिएटरमा आख्यानकार नारायण ढकाल, महेशविक्रम शाह, समालोचक विन्दु शर्मा र उपन्यासकी लेखक जानुका खतिवडाले संयुक्त रुपमा विमोचन गरे।
नेपाल समय
पुस्तक

'थिएटरका मान्छे फिल्ममा गइरहेका छन् र फिल्मका मान्छे थिएटर गर्न इच्छुक छन्'

‘महानगर’ फिल्मका निर्देशक मोहन राईद्वारा अनुदित पुस्तकलाई अभि सुवेदीसहित जोएल हिबोनेट, नविन सुब्बा, सुष्मा राईले संयुक्त रुपमा विमोचन गरेका थिए।
नेपाल समय
पुस्तक

एक केजीको बच्चा हुर्काउन संघर्षरत कर्णालीका आमाको कथा बोल्ने 'शून्यको मूल्य'

डा. केसीलाई पूर्ण जीवन बुझ्न समाजै बुझ्नुपर्छ र समाजका असली पात्रसँग संगत गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो। त्यसैको फलस्वरुप संगत गरे बिरामीसँग डाक्टर भएर। आमाको बिरामी छोरा भएर। पढ्न रहर हुँदाहुँदा पनि स्कुल जान नपाएको बालक भएर। बिरामीको विश्वासिलो साथी भएर। अनि, जन्माए- नयाँ पुस्तालाई कर्णाली बुझाउने खुराक शून्यको मूल्य।
नेपाल समय
पुस्तक

कसरी जन्मिन्छन् रातारात अनुवादक?

अनुवाद गर्दा मिहिनेत र समय लाग्छ। अनुवादककाअनुसार विदेशी पुस्तक अनुवाद गर्दा त्यहाँ प्रयोग भएका शब्दको अर्थ नबुझ्दा पनि हप्तौँसम्म अड्चन आइपर्छ। तर, पारिश्रमिक देख्दा त्यसमा जाँगर नचल्ने प्रसाईं बताउँछन्।

सूचना विभाग दर्ता नं.

८५८-२०७५/७६

सम्पर्क

House -138, Suruchi Marg, New Baneshwor, Kathmandu, Nepal
फोन : +977-1-4790242 / +977-1-4790040
इमेल : nepalsamayanews@gmail.com

विज्ञापनको लागी

Charu shrestha 9841428229 Yubaraj Khatiwada 9801146990
  • प्रबन्ध निर्देशक
    तरुणप्रताप शाह
  • प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • महाप्रबन्धक
    जीवन तिम्सिना